Hasköy, Muş

Muş'un ilçesi

Hasköy (ErmeniceԽասգեղ Haskeğ, Kürtçe: Dêrxas), Muş ilinin bir ilçesi.

Hasköy
Türkiye'de bulunduğu yer
Türkiye'de bulunduğu yer
Muş districts.png
Muş Siyasi Haritası
Ülke Türkiye
İl Muş
Coğrafi bölge Doğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • Kaymakam Mücahit ÖZTÜRK
 • Belediye başkanı Hikmet Karayel (AK Parti)
Yüzölçümü
 • Toplam 227 km² (87 mil²)
Rakım 1.850 m (6.060 ft)
Nüfus
 (2018)
 • Toplam 25,749
 • Kır
-
 • Şehir
-
Zaman dilimi UTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu 49700
İl alan kodu 436
İl plaka kodu 49
Resmî site
YerelNET

Eski adıDüzenle

Osmanlı Kayıtların da Khasküğ, Khaskoy, Haskoy - Arapça.

Ermeni Piskoposluk kayıtların da Deyr Khas (Has Kilise).

TarihçeDüzenle

Hasköy ilçesinin tarihi, Bizans devrine kadar uzanmaktadır. 1071 Malazgirt Meydan Muharebesi'nden sonra ilçe halkının büyük bir kısmı Basra'dan göç ederek, Sason ve Mutki ilçeleri üzerinden gelip, ilçeye yerleşmiş Araplardan oluşmaktadır. Bölge halkı eski tarihçelere göre sahra askeri olarak da bilinmektedir. Malazgirt Meydan Muharebesi'nden sonra tarih boyunca Anadolu'da yaşadıkları bu bölgeleri haçlı seferlerinden korumuşlardır.

Halk dilinde telaffuzu bozulmuş Ermenice Derhas (yani Has Kilise) olan bu ilçenin ismi Cumhuriyetten sonra Hasköy olarak değiştirildi ve günümüzde Hasköy olarak kullanılmaktadır.

Seyid Ali soyundan gelen Bidri Aşireti 'nin genel olarak yaşadığı ilçe olan Hasköy'lüler genel olarak Yukarı Kuzey Arapçası El Cezire Belgeseli günümüzde konuşmaya ve korumaya devam ediyorlar. Osmanlı Devleti Padişahı 1.Selim'in 15 Ağustos 1514 tarihin de Çaldıran Savaşı öncesi otağını kurduğu Sason da bölgesinde İslam'a olan hizmetleri ve güveni ile Sofi Garzan Beleki soyundan olan Bidri Aşireti İslam'a olan hizmetlerine tarih boyunca sürdüregelmiştir. Osmanlı topraklarının parçalanması için Ermeni çetelerini harekete geçiren ülkeler Bidri Aşireti sayesinden muvaffak olamadılar günümüzde hâlen İslam'ı ve devleti korumaktadırlar.

CoğrafyaDüzenle

Batı ve kuzeybatıda Muş, kuzeydoğuda Korkut ilçesi, doğu ve güneyde ise Bitlis ili hudutları ile çevrilidir. Yüzölçümü bakımından ilin en küçük ilçesidir. İlçenin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 1400 metre civarındadır. İlçenin güneyi engebeli bir alana sahip olduğundan, bu kesimde ortalama rakım 1850 metreye kadar çıkmaktadır. İlçenin kuzeyinde ise Korkut ilçesi sınırları içerisinde kuzeybatı-güneydoğu doğrultulu Otluk ve Karaçavuş dağları uzanır. İlçe alanının büyük bir bölümünü kaplayan Muş ovası bu iki yükselti arasında yer almaktadır. Hasköy ilçesinin en önemli akarsuyu Karasu ırmağıdır. Sazlıkbaşı köyünün güneyinden ilçe sınırlarına giren Karasu ırmağı, güneydoğu istikametine doğru akar ve Düzkışla beldesinin batısında ilçe hudutlarını terk eder. Ayrıca ilçenin içerisinden geçmekte olan Değirmen deresi Karasu ırmağına dökülmektedir. Otluk ve Karaçavuş dağlarının zirve bölümü ormanlık olup, bu bölümle ovaya doğru uzanan vadi tabanları örtü gizleme yapar. İklim Doğu Anadolu’nun karasal iklim özelliklerine sahiptir. Kışları çok soğuk ve kar yağışlı, yazları ise sıcak ve kurak geçmektedir.

İdari yapıDüzenle

İlçe köy iken, 1968 yılında kasaba, 19 Haziran 1987 Sayılı Kanunla ilçe durumuna getirilmiştir. Kuruluş yılında ilçeye 1 kasaba 47 köy bağlı iken, Korkut beldesinin 1990 yılında ilçe oluşuyla 30 köy Korkut ilçesine bağlanmıştır.

İdari yönden 1 belde, 17 köy ve 3 yerleşim birimi Hasköy ilçesine bağlı bulunmaktadır. İlçe merkezinde 3 (Kültür, Sunay, Sayanlar), Düzkışla beldesinde 3 (Yenimahalle, Kültür, Bahçelievler) olmak üzere 6 mahalle muhtarlığı vardır.

Eğitim ve kültürDüzenle

İlçe olmadan önce merkezde 1 lise, 3 ilkokul ile okuma-yazma oranı oldukça düşüktü. O tarihten sonra ilçede 1 YİBO, 2 İlköğretim okulunun açılması okuma oranını yükseltmiştir. Genelde kızların ilçe merkezinde okuma oranı % 76 erkeklerin ise % 91, köylerde ise kızların okuma oranı %67 ve erkeklerin ise okuma oranı % 78’dir

İlçede 1996 yılında faaliyete giren İlçe Halk Kütüphanesi'nde 3010 demirbaş kitap bulunmaktadır.

İlçeyi Muş Amatör Kümede Hasköy Spor Kulübü, Yıldız Spor Kulübü ve Dağdibi Spor Kulübü temsil etmektedir. İlçe merkezinde küçük bir stadyum bulunmaktadır.

EkonomiDüzenle

tarım ve hayvancılık ilçe ekonomisinde önemli yer tutmaktadır. İlçede otobüs işletmeciliği ve yurt dışında işçi olarak çalışan halkın çokluğu ilçenin ekonomik gelişmesine katkıda bulunmaktadır. Domates, biber, patlıcan, soğan, fasulye ve kavun-karpuz yetiştirilmektedir. Tütün, şeker pancarı ve buğday halkın başlıca geçim kaynağını teşkil etmektedir. 3 yerleşim yerinde (İlçe merkezi, Büvetli ve Dağdibi köylerinde) arıcılık yapılmaktadır. 450 kovan mevcuttur. İlçede Holştain, Brown, Swis ve melez olmak üzere süt ve et hayvancılığı yapılmaktadır. İlçede yıllık olarak büyük baş hayvanlardan 3.950 ton, küçükbaş hayvanlardan 93,5 ton süt elde edilmektedir. Hayvansal ürünler genellikle üreticilerin kendi ihtiyaçları için üretilmekte, fazla kısmı ise çevre pazarlarında satılmaktadır.

NüfusDüzenle

Yıl Toplam Şehir Kır
1990[1] 23.662 10.532 13.130
2000[2] 39.915 21.342 18.573
2007[3] 32.385 16.978 15.407
2008[4] 30.134 14.480 15.654
2009[5] 28.818 13.389 15.429
2010[6] 28.732 13.309 15.423
2011[7] 28.322 13.007 15.315
2012[8] 27.613 12.822 14.791
2013[9] 27.589 12.941 14.648
2014[10] 27.240 13.052 14.188
2015[11] 26.639 12.366 14.273
2016[11] 26.245 12.393 13.852
2017[11] 25.837 12.312 13.525
2018[11] 25.749 12.238 13.511
2019[11] 26.190 12.434 13.756
2020[11] 26.278 14.869 11.409

Ulaştırma ve altyapıDüzenle

İlçe merkezi; Muş ilimizi Doğu Anadolu Bölgesi'nin diğer illerine bağlayan karayolu ağı üzerinde bulunmaktadır. İlçe merkezi Muş iline 18 km uzaklıkta olup yol asfaltla kaplıdır. Ayrıca ilçemiz sınırları içerisinden Muş-Tatvan demiryolu hattı geçmektedir. Köy yollarımızın 1998 yılı içinde valilikçe yapılan çalışmalarda 14 köyümüze asfalt kaplama tamamlanmış, diğer yollarımız stabilize kaplamadır. 1985 yılında faaliyete giren posta işletmesi merkezde 1300, Gökyazı köyünde 228, Umurca köyünde 254 kapasiteli telefon santrali ile hizmet vermektedir.

Mahalli idarelerDüzenle

İlçe merkezi Sunay, Kültür ve Sayanlar mahallelerinden oluşmaktadır.

KöylerDüzenle

Köylerimizin geçim kaynakları tarım ve hayvancılıktır. Elektrik, yol ve telefon gibi hizmetler köylerimizin tamamına ulaşmıştır. Köylerimizde en büyük eksiklik içme suyunun giderilmemiş olmasıdır.

17 köy, 3 yerleşim yeri vardır. Dağdibi ve Gökyazı köylerinde köy konakları vardır. Dağdibi, Gökyazı, Otaç ve Sarıbahçe köylerinde sağlık evi mevcuttur.

BelediyelerDüzenle

İlçede Hasköy merkez ve Düzkışla kasabasında belediye teşkilatı mevcuttur.

Düzkışla belediyesiDüzenle

Düzkışla belediyesi 1992 yılında kurulmuştur. Bahçeli evler (yerel dille "Barakalar"), Kültür (yerel dille "Bakkalcının mahallesi") ve Yeni mahalle (yerel dille "Rıbatolar mahallesi") olmak üzere 3 mahalleye hizmet vermektedir.

Dış bağlantılarDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  2. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  3. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  4. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  5. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  9. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  10. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  11. ^ a b c d e f
    • "Merkezi Dağıtım Sistemi" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
    • "Hasköy Nüfusu - Muş". nufusu.com. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021. 
    • "Muş Hasköy Nüfusu". nufusune.com.