Koordinatlar: 36°13′0″K 37°10′0″D / 36.216667°K 37.166667°D / 36.216667; 37.166667

Halep (Arapça: حلب ˈħalab), Suriye'de bir şehirdir. Halep merkezinin 2007 nüfusu 1.7 milyon civarında olup, Halep'e bağlı olan yerleşim yerleri ile toplam nüfusu 4.393.000 'dir.[2] Halep Arapça'da ve diğer bazı Sami dillerinde süt veren demektir. Halep ilinin de merkezidir.

Halep
حلب
Halep Kolajı
Halep Kolajı
Halep'nın Syria'da bulunduğu yer
Halep
Halep

Halep'in Suriye'deki konumu

Koordinatlar: 36°13′0″K 37°10′0″D / 36.216667°K 37.166667°D / 36.216667; 37.166667
Ülke Suriye Suriye
İl Halep İli
İlçe Halep İlçesi
Rakım 390 m (1.280 ft)
Nüfus
 - Toplam 4,393,000
Zaman dilimi DAZD (+3)
Alan kodu Ülke kodu: 963 ; Şehir kodu: 21


Tarihi Halep Şehri*
UNESCO Dünya Mirası

Ancient Aleppo from Citadel.jpg Tarihi Halep
Ülke  Suriye
Tür Kültürel
Kriter iii, iv
Referans 21[1]
Bölge** Arap Ülkeleri
Koordinatlar 36°13′00″K 37°10′00″D / 36.2166667°K 37.1666667°D / 36.2166667; 37.1666667
Tescil bilgisi
Tescil 1986  (10. Oturum)
* Dünya Mirası resmî listesi.
** UNESCO resmî sınıflandırması.

Halep, Osmanlı İmparatorluğu'nun en önemli kentleri arasında yer almış, Türkçe deyimlere ve Türk edebiyatına yerleşmiştir. "Halep oradaysa arşın burada" deyimi, Aşık Ömer'in "İşte geldim gidiyorum şen olasın Halep şehri" beyiti, Aşık Emrah'ın sevdiğini Halep'te araması, Kerem'in Aslı'nın ateşine Halep'te yanıp kül olması bu meyanda sayılabilir.

Tarihi MÖ 3000'li yıllara uzanan Halep Kalesi'nde çeşitli Mezopotamya devletleri, Roma İmparatorluğu, Bizans İmparatorluğu, Arap hakimiyeti, Emeviler, Abbasiler, Hamdaniler, Mirdasiler, Ukayliler çok kısa bir süreliğine Büyük Selçuklu Devleti ve Osmanlı İmparatorluğu devirleri yaşanmıştır. I. Dünya Savaşı sonucunda Osmanlı İmparatorluğu'nun ortadan kalkmasından sonra bir müddet Fransızlarda kaldıktan sonra, Suriye Devleti kurulmuştur. Suriye'nin sürekli ticaret ve üretim merkezlerinden biri olmuştur.

Osmanlı İmparatorluğu'nda Bursa ve İstanbul'dan sonraki en önemli dokumacılık merkezi Halep olmuştur. İpekli dokumaları ve meşhur sabunları Halep'in en önemli ihraç malı olmuştur. İstanbul'dan sonra ikinci en büyük ticaret merkezi ve altın çarşıları Halep'de olmuştur. 1500'lü yıllardan itibaren Venedikliler, İngilizler, Fransızlar ve Hollandalılar Halep'te konsolosluklar ve acenteler kurmuştur. Osmanlı'da ilk mason locası da Halep'te kurulmuştur. Osmanlı arşivlerinde yer alan hicri 1304 tarihli bir vesikada, Halep'te İngiliz konsolosu Handerson'un riyasetinde Farmason Locası namıyla bir gizli teşkilat kurulduğu bildirilmektedir. Arap harfleriyle ilk matbaa İstanbul'dan önce Halep'e uğramıştır.

Osmanlı şehirciliğinin klasik bir örneği olan Halep'in özelliklerinden biri de Kayşani ismindeki taş cinsinin yapılarda kullanılmasıdır. Halep Kalesi, hanlar, hamamlar, çarşılar, camiler (Halep Ulu Camii dahil), medreseler bu taşlardan yapılmıştır. Halepliler günümüzde bile evlerini taş kaplama yapmaya devam etmektedir. Selçuklu, Eyyubi, Memlük ve Osmanlı izlerini taşıyan Halep; Bursa, Konya, İstanbul'un bir alaşımı gibidir.

Halep'te birçok etnik kökenden topluluk yaşamaktadır. Halep'in nüfus yapısı esas itibarı ile Arap ve Türkmen'lerden oluşmaktadır çok az sayıda Ermeni, Süryani, Yahudi, Kürt, Çerkez de şehirde yaşamaktadır. Şehir merkezinin nüfusu 2011 tahminine göre 1.7 milyon, çevresi ile birlikte 4 milyondan fazla olduğu tahmin ediliyor. şehrin tahmini nüfus oranı ise şöyledir; 50% Arap, 40% Türkmen, 10%'unu da Ermeni, Asuri, Yahudi, Kürt ve Çerkesler teşkil etmektedir. Ulaşım karayolu, havayolu ve demiryolu ile sağlanmaktadır. Şehirdeki yurtiçi-yurtdışı uçuşlara açık olan Halep Havalimanı, Suriye'nin ikinci en büyük havalimanıdır.

Halep, "2006 İslam Kültür Başkenti" unvanını kazandı, ve aynı zamanda 2011 yılında Suriye İç Savaşı ve Halep Muharebesi'nin başlangıcına kadar olan tarihi yerleri başarılı restorasyonlar dalgasına tanıklık etmiştir.[3]

İçindekiler

İç savaşDüzenle

 
Saadallah Al-Jabiri Meydanı Ekim 2012 yılında silahlı muhalefet tarafından hedeflendikten sonra
 
Suriye iç savaş sırasında Halep'te bombalanmış aracın görüntüsü

15 Mart 2011'de Suriye'de başlayan protestolar, birkaç ay sonra, 12 Ağustos 2011 tarihinde, Halep'te hükümet karşıtı protestolar olarak kentin Sakhour ilçesinde de dahil olmak üzere, Halep'in çeşitli ilçelerinde gerçekleştirildi. Binlerce protestocuların arasından en az iki protestocu Sakhour'daki bir gösteri sırasında, güvenlik güçleri tarafından vurularak öldürüldü.[4] İki ay sonra hükümet yanlısı bir gösteri, Saadallah Al-Jabiri Meydanı'nda gerçekleştirildi. New York Times'a göre, 11 Ekim 2011'de Başkan Beşar Esad'ı destekleyenler, 1.5 milyon kişinin katıldığını iddia ederken, büyük kalabalıklar tarafından düzenlenen bu gösteri, şimdiye kadar Suriye'de düzenlenen büyük mitinglerden biri olmuştur.[5] 2012 yılı başlarında güvenlik güçlerine yönelik bombalama olayları başladı.

Suriye Dışişleri Bakanlığı'na göre, Halep'teki 1.000 fabrika talan edilmiş, ve buradaki çalıntı mallar, Türk hükümetinin tam bilgi ve kolaylaştırması ile Türkiye'ye transfer olmuştur.[6] Şubat 2014 yılında, İslam Cephesi muhalefet grupları, adalet sarayı da dahil olmak üzere eski şehrin önemli tarihi binaların yok edildiği sorumluluğunu üstlenmiştir.

Temmuz 2012'de, çatışmalar ciddi şekilde Halep'e ulaşmıştır.[7] O zamandan beri sivil savaşın genellikle yerleşim alanlarında Halep, "en yıkıcı bombalama ve ateşli mücadelelerde yerini almıştır". Uluslararası insani kuruluşlar tarafından tahmin edilen rakama göre 13,500 kişi öldürüldü. Kentin Yerel polis karakolları çatışma odağı oldu.[8][9]

Şiddetli bir savaş sonucunda, Halep Ulu Camii'nin parçaları ve antik kentteki diğer ortaçağ binaları dahil olmak üzere El-Medine Çarşısı'na ait birçok bölümler (Halep Eski Şehir Dünya Mirası) tahrip edildi ve Özgür Suriye Ordusu ve Suriye Arap Ordusu'nun silahlı grupları, kentin kontrolü için mücadele etti. 2012 yılı Yaz ayı sonunda harap edildi veya yakıldı.[10][11]

Mart 2013'te Suriye Dışişleri Bakanlığı, Halep'teki 1.000 fabrikanın yağmalandığını ve çalınan malların Türk hükümetinin bilgisi ile Türkiye'ye geçirildiğini iddia etti.[12]

Kasım 2013'te serbest gazeteci Francesca Borri, İslamcı savaşçıları Halep'deki isyancı bölgelere hakim olup, şeriat yasasını uygulamaya ve hükümet yerine birbirlerine karşı savaşmaya odaklandıklarını iddia etti. Suriye'li kılığına girip gizlice şehir boyunca yolculuk eden eden Borri, yaygın tahribat ve yetersiz beslenme ve hastalıkların olduğunu bildirdi.[13]

Şubat 2014'te İslam Cephesi muhalefet grupları, adalet sarayı, bir ordu üssü olarak kullanılan Carlton Kalesi oteli[14], eski binanın bulunduğu eski şehirdeki bir dizi önemli tarihi binanın yok edilmesi sorumluluğunu üstlendi.

18 Ağustos 2016'da, bir Euro-Med Monitor ekibi tarafından hazırlanan bir raporda, yaralı sivillerin olduğu kalabalık hastanelerden birinin, Halep'teki kırsal bölgedeki Rus savaş uçakları tarafından bombardıman tutulduğunu ve bunun Euro-Med Monitor tarafından çok net olduğunu doğrulayarak, Uluslararası yasaların ihlal edildiğini ve bu sivillerin devam eden çatışmadan korunması gerektiğini söylendi.[15]

Temmuz 2016'da, dört yıldır sürmekte olan savaşta, Suriye hükümet birlikleri Rus hava saldırılarının desteği ile silahlı muhalefetin son tedarik hattı olan Halep'e kapatan sona erdi. Buna karşılık, isyancı güçler kuşatmayı kıramayıp, Eylül ve Ekim'de başarısız bir karşı savunma başlattı; Kasım ayında hükümet kuvvetleri, Aralık 2016'da Halep'i yeniden ele geçiren kararlı bir muharebe başladılar.[16] Suriye hükümetinin kazandığı zafer, Suriye iç savaşında potansiyel bir dönüm noktası olarak görüldü.[17][18]

GaleriDüzenle

Ayrıca bakınızDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ http://whc.unesco.org/en/list/21
  2. ^ İngilizce Wikipedia Halep(Aleppo) maddesi
  3. ^ Agha Khan restoration plans of the old city
  4. ^ Martin Chulov in Beirut and Nour Ali (12 August 2011). "Syria violence spreads to commercial capital Aleppo | World news". The Guardian (London). http://www.guardian.co.uk/world/2011/aug/12/syria-violence-spreads-aleppo. Erişim tarihi: 11 March 2012. 
  5. ^ "Aleppo Mass Rally | DayPress". Dp-news.com. 20 October 2011. 16 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20151016214636/http://www.dp-news.com/en/detail.aspx?articleid=100538. Erişim tarihi: 11 March 2012. 
  6. ^ "Syria says Turkey involved in looting northern factories | News , Middle East". The Daily Star. 24 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20151124083126/http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2013/Jan-10/201697-syria-says-turkey-involved-in-looting-northern-factories.ashx. Erişim tarihi: 25 March 2013. 
  7. ^ The River Martyrs| New Yorker|Luke Mogelson | p.42| 29 April 2013
  8. ^ Damien Cave (31 July 2012). "Rebels in Syria's Largest City Said to Seize 2 Police Stations". The New York Times. http://www.nytimes.com/2012/08/01/world/middleeast/rebels-in-syrias-aleppo-claim-to-seize-important-police-stations.html. Erişim tarihi: 1 August 2012. 
  9. ^ "Brutal Treatment of Pro-Assad Captives" (Slide show). The New York Times. 1–3 August 2012. 15 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150415103243/https://www.nytimes.com/slideshow/2012/08/02/world/middleeast/20120812-aleppo.html. Erişim tarihi: 3 August 2012. 
  10. ^ "Fighting in Aleppo starts fire in medieval souqs". Kyivpost.com. 18 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20151018200320/http://www.kyivpost.com/content/world/fighting-in-aleppo-starts-fire-in-medieval-souks-313673.html. Erişim tarihi: 29 August 2013. 
  11. ^ "UNESCO Director-General deplores destruction of ancient Aleppo markets, a World Heritage site". UNESCO World Heritage Centre. 16 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20151016214636/http://whc.unesco.org/en/news/940. Erişim tarihi: 29 August 2013. 
  12. ^ "Syria says Turkey involved in looting northern factories | News, Middle East". The Daily Star. http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2013/Jan-10/201697-syria-says-turkey-involved-in-looting-northern-factories.ashx#axzz2O7XdaZUm. Erişim tarihi: 25 March 2013. 
  13. ^ Borri, Francesca (12 November 2013). "In Aleppo I only survive by looking Syrian". The Guardian. https://www.theguardian.com/commentisfree/2013/nov/12/only-survive-by-looking-syrian-hunted-by-islamists. Erişim tarihi: 13 November 2013. 
  14. ^ "Tunnel blast kills, wounds troops in Syria's Aleppo: activists". Agence France Presse. The Daily Star. December 30, 2014. http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2014/Dec-30/282656-tunnel-blast-kills-wounds-troops-in-syrias-aleppo-activists.ashx. Erişim tarihi: December 31, 2014. 
  15. ^ Monitor, Euro-Med. "The random attacks by Assad and Russia on Aleppo amount to crimes against humanity". http://www.euromedmonitor.org/en/article/1378/The-random-attacks-by-Assad-and-Russia-on-Aleppo-amount-to-crimes-against-humanity. Erişim tarihi: 2016-08-24. 
  16. ^ Sim, David (16 December 2016). "The fall of Aleppo timeline: How Assad captured Syria's biggest city". IB Times. http://www.ibtimes.co.uk/fall-aleppo-timeline-how-assad-captured-syrias-biggest-city-1596504. 
  17. ^ Aron, Lund (2016-12-15). "A Turning Point in Aleppo". Carnegie Middle East Center. http://carnegie-mec.org/diwan/66314. Erişim tarihi: 2016-12-16. 
  18. ^ "Syria’s long, brutal civil war may be reaching turning point". http://www.cbsnews.com/news/syrias-long-brutal-civil-war-may-be-reaching-a-turning-point/.