Ebu Talib bin Abdülmuttalib

İslam peygamberi Muhammed'in amcası, Ali'nin babası
(Ebu Talib sayfasından yönlendirildi)

Ebu Talib veya tam adıyla Abdümenaf bin Abdülmuttalib bin Haşim el-Kureşi (Arapça: أبو طالب بن عبد المطلب , d. 535 - ö. 619), İslâm peygamberi Muhammed'in öz amcası ve dördüncü İslâm halifesi Ali'nin babasıdır. Abdülmuttalib bin Haşim'in on oğlundan biridir. Muhammed'in, 8 yaşından evlendiği yaş olan 25'e kadar bakımını üstlenmiş ve onu büyütmüştür. Muhammed evlendikten sonra dahi onu koruyup kollamaya hep devam etmiştir. 619 yılında Mekke'de ölmüştür. Muhammed'i en iyi tanıyanlardan biridir.

Ebu Talib bin Abdülmuttalib
أبو طالب بن عبد المطلب
Peygamber Muhammed'in amcası
أبو طالب بن عبد المطلب.png
Doğum y. 535
Mekke, Arabistan
Ölüm 619
(83-84 yaşlarında)
Mekke, Arabistan
Defin Cennetü’l-Muallâ, Mekke, Suudi Arabistan
Eş(ler)i Fatıma bint Esed
Çocuk(lar)ı Talib
Akil
Cafer
Ali
Tam ismi
Abdümenaf bin Abdulmüttalib bin Haşim el-Kureşi
Hanedan Kureyş
Babası Abdülmuttalib bin Haşim
Annesi Fatıma bint Amr
Dini Kesin değildir
Meslek Tüccar

HayatıDüzenle

Ebu Talib'in, birçok kaynakta İslam peygamberi Muhammed'den 35 yıl önce doğduğu, yani ondan 35 yaş büyük olduğu rivayet edilir. Bu bakımdan 535 civarında doğmuş olması muhtemeldir. Döneminde Kureyş kabilesinde, içine düştüğü maddi bunalımlara rağmen hep sözü dinlenenlerden olmuştur.

Babası Abdülmuttalib'in ölümünden sonra, babasının vazifeleri Ebu Talib'in sorumluluğunda kaldı.[1] Abdülmuttalib, ölümünden önce sekiz yaşında olan ve hem babasını hem annesini kaybetmiş olan Muhammed’in bakımını ve himayesini Ebu Talib'e vasiyet etti. Böylece Muhammed, öz amcasının himayesi üzerinde ve onun evinde yetişti.

Ticaret yıllarıDüzenle

Ebu Talib ticaretle uğraşıyordu. Fakat Muhammed'in bakımını üstlendiği dönemde maddi olarak zorluk çekiyordu ve ailesi de kalabalık olduğu için bu sıkıntı biraz uzun sürmüştü. Muhammed 12 yaşındayken Ebu Talib, bir kafile ile birlikte ticaret amacıyla Suriye taraflarına gitmeye karar verdi.[2] Yeğenini de şiddetli talebi üzerine yanına aldı. Kaynaklara göre ticaret kervanı, Suriye topraklarındaki Şam kentinin Bizans yönetiminde olan Busra adlı bir bölgesine ulaştı. Orada büyük bir manastırda, Bahira adıyla meşhur olan yaşlı bir rahip yaşıyordu. Kervan oraya ulaşınca Bahira, Muhammed'i görmek istediğini söyledi ve Muhammed ile konuştuktan sonra, Ebu Talib’e yeğeninin, gönderileceği İncil’de haber verilen son peygamber olduğunu ve peygamberliğin alametlerine sahip olduğunu söyledi. Ayrıca Bahira, Şam'a gidip ticaret yapmalarının tehlikeli olacağını, çünkü oralarda son peygamberden haberleri olan bazı Yahudilerin veya Romalıların olduğunu, dolayısıyla bu çocuğun iyi korunması gerektiğini de belirtti. Ebû Talib, bunun üzerine Şam’a gitmekten vazgeçmiş, mallarını Busra'da satıp süratle Mekke’ye dönmüştür.[1]

İslam'ın ilk yıllarıDüzenle

Muhammed'in ilk vahyinden sonra Ebû Tâlib, yeğeni Muhammed ile kendi oğlu Ali’nin gizlice namaz kıldıklarını öğrenince, atalarının dinini bırakamayacağını söylemekle beraber yeğenini ömrünün sonuna kadar savunup koruyacağını da belirtmişti. Nitekim Peygamber Muhammed, Mekkelileri açıkça İslam dinine çağırmaya başladığı ve putları terk etmelerini istediği zaman ona muhalefet eden ve Muhammed’i kendilerine teslim etmesini isteyen Mekkeli müşriklere karşı durmuş ve Peygamber'i onlara kesinlikle teslim etmeyeceğini söylemiştir.

ÖlümüDüzenle

Kureyşliler, İslamiyet’i benimseyişi ve bulduğu takipçiler ile giderek güç kazanan Muhammed’i etkisiz hâle getirmeye karar verdiler. Bu amaca ulaşıncaya kadar da Haşimoğulları ve Muttaliboğulları'nı düşman ilan ettiler ve onları boykot ettiler. Bu durumda Ebu Talib, Muhammed ve ona inananları Şi‘bü Ebu Talib diye meşhur olan oturduğu mahalleye götürdü ve onlara destek verdi.[1] Bu boykot bittikten kısa bir süre sonra Ebu Talib, yaşlılığı ve yaşanılan olayların verdiği yorgunluk nedeniyle hastalandı ve 619 senesinde vefat etti.

Tartışmalı inancıDüzenle

Ebu Talib'in Müslüman olup olmadığı bugün bile kesinsizliğini sürdürmektedir. Bazı İslam bilginleri onun Müslüman olduğu ifade ederken, bazıları da bunu reddetmektedir. Sünniler, çoğunlukla Ebu Talib'in Müslüman olmadığını, Şiiler ise olduğunu söylemektedirler.[3]

İslam dünyasında genel kabul edilen görüş, onun iman etmediği yönündedir. Bazı kaynaklar ise olayı şöyle naklederler:

Ebu Talib ölüm döşeğinde yatarken Muhammed, her seferinde yanına gelip kendisinin Müslüman olmasını istediğini ve bir an önce Allah'a bağlılığını bildirmesini söylüyordu. Ancak Ebu Talib, dinini değiştirmemek konusunda kararlıydı ve kendisi Müslüman olmadan vefat etti. Peygamber Muhammed bunun üzerine çok üzülerek yaklaşık bir hafta boyunca evine kapanmış ve Allah'tan, çocukluğundan beri kendisine her türlü yardımı dokunan amcasının affedilmesini, onu cennete kabul etmesini dua etmiştir.[4]

Çağdaş kültürdeki yeriDüzenle

Ayrıca bakınızDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ a b c "EBÛ TÂLİB - TDV İslâm Ansiklopedisi". TDV İslam Ansiklopedisi. 23 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Şubat 2022. 
  2. ^ İbn Sa‘d, I, 153
  3. ^ "Peygamberimizin amcası Ebu Talib, hanif miydi yoksa müşrik miydi? » Sorularla İslamiyet". Sorularla İslamiyet. 4 Ekim 2014. 5 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Şubat 2022. 
  4. ^ Uğurlu, Nur, Hz. Muhammed: Sallallahu Aleyhi ve Sellem, Nuh Yayınları.