Ana menüyü aç

İngiliz Milletler Topluluğu bölgesi

(Commonwealth realm sayfasından yönlendirildi)
  Şu anki Commonwealth bölgeleri
  Eski Commonwealth bölgeleri veya Dominyonlar
II. Elizabeth - 16 Commonwealth bölgesinin lideri

Commonwealth bölgesi (İngilizce: Commonwealth realm) Milletler Topluluğu'na üye olan ve devlet başkanı olarak II. Elizabeth'i kabul eden, dolayısı ile anayasal monarşi ile yönetilen egemen devlettir. Diğer bölgelerden farklı bir şekilde kraliyeti sürdürür. 2017 yılı itibarı ile 16 Commonwealth bölgesi bulunmaktadır. Bunlar: Antigua ve Barbuda, Avustralya, BarbadosBelizeKanadaGrenadaJamaikaYeni ZelandaPapua Yeni GineSaint Kitts ve NevisSaint LuciaSaint Vincent ve GrenadinlerSolomon AdalarıBahamalarTuvalu ve Birleşik Krallık.

Westminster Yasası (1931) o zamanki 10 dominyon için - Kanada, Avustralya, Yeni Zelanda, Güney Afrika Birliği, Bağımsız İrlanda Cumhuriyeti ve Newfoundland - İngiliz Milletler Topluluğu'nun eşit üyeleri olarak tam veya neredeyse tam yasal yönden bağımsızlık sağlamıştır. Daha sonrasında Hindistan, Pakistan (ikisi de 1947'de) ve o zamanki adıyla Seylan (1948) Dominyon olmuştur. 1950'lerin başlarında grupta yer alan üyelerin arasındaki eşitliği belirtmek için (Birleşik Krallık da dahil; fakat sonradan cumhuriyet olan Bağımsız İrlanda Cumhuriyeti buna dahil olmamıştır) her bir üye bölge (realm) olarak adlandırlamaya başlandı. Bu kelime resmi olarak 1952 yılında Britanya'nın II. Elizabeth'i kraliçe ilan etmesinde kullanıldı ve her ülke için sonrasında kraliyet işleri için yasal olarak kullanılmaya başlandı. Bu kural diğer ülkeler Commonwealth bölgesine girdiğinde de geçerliliğini korudu ve bundan dolayı Topluluk içerisinde doğrudan egemen devlet statüsü kazandılar. Commonwealth bölgesi her ne kadar resmi işler için kullanılsa da yasal olarak kullanılmaz.

Şu anki Commonwealth bölgeleriDüzenle

1983 ile 1987 arasında 18 bağımsız devlet Commonwealth bölgesine dahildi. 2010'da bu sayı 16'ya düştü ve kapsadığı alan 18.7 milyon km², nüfus ise 143 milyondu.[1] Bu nüfusun çoğunluğu; Birleşik Krallık, Kanada, Avustralya, Papua Yeni Gine, Yeni Zelanda ve Jamaika'da yaşar.

Ülke Nüfus Monarşi Tarih Kraliçe'nin unvanı Egemenin

kraliyet arması

 Antigua ve Barbuda 91,295 Monarchy of Antigua and Barbuda 1981 II. Elizabeth, Tanrı'nın lütfu ile, Antigua and Barbuda ve diğer bölgeleri ile toprakların Kraliçesi, Commonwealth'in Başkanı. Yok
 Avustralya 24,023,100 Monarchy of Australia 1942 II. Elizabeth, Tanrı'nın lütfu ile, Avustralya ve diğer bölgeleri ile toprakların Kraliçesi, Commonwealth'in Başkanı.  
Bahamalar 321,834 Monarchy of the Bahamas 1973 II. Elizabeth, Tanrı'nın lütfu ile, Bahamalar Topluluğu'nun ve diğer bölgeleri ile toprakların Kraliçesi, Commonwealth'in Başkanı. Yok
 Barbados 285,000 Monarchy of Barbados 1966 II. Elizabeth, Tanrı'nın lütfu ile, Barbados ve diğer bölgeleri ile toprakların Kraliçesi, Commonwealth'in Başkanı.  
 Belize 347,369 Monarchy of Belize 1981 II. Elizabeth, Tanrı'nın lütfu ile, Belize ve diğer bölgeleri ile toprakların Kraliçesi, Commonwealth'in Başkanı. Yok
 Kanada 35,985,751 Monarchy of Canada 1931 II. Elizabeth, Tanrı'nın lütfu ile, of the Birleşik KrallıkKanada, diğer bölgeleri ile toprakların Kraliçesi, Commonwealth'in Başkanı, İnancın Savunucusu.

FransızcaElizabeth Deux, par la grâce de Dieu Reine du Royaume-Uni, du Canada et de ses autres royaumes et territoires, Chef du Commonwealth, Défenseur de la Foi

 
 Grenada 109,590 Monarchy of Grenada 1974 II. Elizabeth, Tanrı'nın lütfu ile, Birleşik Krallık ve Grenada'nın ve diğer bölgelerin Kraliçesi, Commonwealth'in Başkanı. Yok
 Jamaika 2,950,210 Monarchy of Jamaica 1962 II. Elizabeth, Tanrı'nın lütfu ile, Jamaika ve diğer bölgeleri ile toprakların Kraliçesi, Commonwealth'in Başkanı.  
Yeni Zelanda 4,596,700 Monarchy of New Zealand 1947 II. Elizabeth, Tanrı'nın lütfu ile, Yeni Zelanda ve diğer bölgeleri ile toprakların Kraliçesi, Commonwealth'in Başkanı. İnancın Savunucusu.  
 Papua Yeni Gine 7,059,653 Monarchy of Papua New Guinea 1975 II. Elizabeth, Tanrı'nın lütfu ile, Papua Yeni Gine ve diğer bölgeleri ile toprakların Kraliçesi, Commonwealth'in Başkanı. Yok
 Saint Kitts ve Nevis 54,961 Monarchy of Saint Kitts and Nevis 1983 II. Elizabeth, Tanrı'nın lütfu ile, Saint Kitts ve Nevis ve diğer bölgeleri ile toprakların Kraliçesi, Commonwealth'in Başkanı. Yok
 Saint Lucia 183,600 Monarchy of Saint Lucia 1979 II. Elizabeth, Tanrı'nın lütfu ile, Saint Lucia ve diğer bölgeleri ile toprakların Kraliçesi, Commonwealth'in Başkanı. Yok
 Saint Vincent ve Grenadinler 103,000 Monarchy of Saint Vincent and the Grenadines 1979 II. Elizabeth, Tanrı'nın lütfu ile, Saint Vincent ve Grenadinler ve diğer bölgeleri ile toprakların Kraliçesi, Commonwealth'in Başkanı. Yok
 Solomon Adaları 523,000 Monarchy of Solomon Islands 1978 II. Elizabeth, Tanrı'nın lütfu ile, Solomon Adaları ve diğer bölgeleri ile toprakların Kraliçesi, Commonwealth'in Başkanı. Yok
 Tuvalu 10,837 Monarchy of Tuvalu 1978 II. Elizabeth, Tanrı'nın lütfu ile, Tuvalu ve diğer bölgeleri ile toprakların Kraliçesi, Commonwealth'in Başkanı. Yok
 Birleşik Krallık 64,716,000 Monarchy of the United Kingdom 1931 II. Elizabeth, Tanrı'nın lütfu ile, Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda ve diğer bölgeleri ile toprakların Kraliçesi, Commonwealth'in Başkanı. İnancın Savunucusu.

LatinElizabeth Secunda Dei Gratia Britanniarum Regnorumque Suorum Ceterorum Regina Consortionis Populorum Princeps Fidei Defensor

 

 

Bölgelerin ilişkileriDüzenle

Commonwealth bölgeleri uluslararası ilişkilerde bağımsız ülkelerdir. Monarşik birime gönüllülük prensibine dayanmaları bu bölgeleri birleştiren etmendir.[2] Veraset, Kraliçe, egemenin kendisi ve Kraliyet'in 1936'da "bölgeler arasındaki en önemli ve hayati bir bağ" olduğu dile getirilmiştir.[3] Politik bilimci Peter Boyce farklı ülkelerin oluşturduğu bu grup için "uluslararası ilişkiler ve anayasa hukuku tarihinde eşi görülmemiş bir başarı" şeklinde bahseder.[4] Şahsi birlik, paylaştırılmış monarşi gibi terimler Commonweath'in kullanılmaya başladığı zamandan beri ilerletilmiş, fakat hangi terimin doğru olduğu yönünde kesin bir fikir birliği yoktur.[5] Birleşik Krallık artık kendinden başka ülke için yasama gücüne sahip değildir. Buna rağmen bazı ülkeler bunu kendi iradesini kullanarak devam ettirmektedirler. Judicial Committee of the Privy Council adli sistemde en yüksek mevkiye sahiptir ve Commonwealth bölgesindeki belli ülkeler bu anayasal kurumu en son başvurulabilecek temyiz mahkemesi olarak kullanabilirler.[6]

Her bölgenin monarkı aynı kişi olduğu için, büyükelçileri güven mektubu ile karşılık alıp vermek gereksizdir. Bundan dolayı bölgeler arasındaki ilişkiler kabine seviyesinde temsil edilir ve yüksek temsilciler (high commissioner) değiş tokuş edilir. Yüksek temsilcinin tam unvanı "Majestelerinin Devleti için Yüksek Temsilci" (High Commissioner for Her Majesty's Government in [Country]). Belli törenlerde, bölgenin yüksek temsilcileri arasındaki kıdem sırası veya millî bayraklar kronolojik sıraya göre belirlenir - ülkenin ne zaman Dominyono olduğu ve ne zaman bağımsızlığın kazandığı gibi.[7]

Çıkar ilişkileri bağımsızlık kazandıktan sonra üye ülkeler arasında çıkmıştır ve bu sorunlar küçük diplomatik konulardan — monarkın kabinelerinden birine verdiği tavsiyenin diğer kabinelerin fikrine ters olması gibi — askeri çatışmaları içeren daha ciddi sorunlara kadar değişmektedir. Bu durumda monark, diğer iki devletin de başı olarak üçüncü bir ülke ile aynı anda hem savaş hem de barış halinde olabileceği gibi, iki düşman devletin başı olarak kendisi ile bile savaş haline düşebilir.[8] Bazı durumlarda genel-valiler egemen devleti çatışmanın tam ortasına çekmekten kaçınırlar. Bunun anlamı da genel-vali sahip olduğu gücü kullanarak durumu kendi kişisel fikrine göre şekillendirip, tartışmalı kararlara imza atabilir.[9]

Son yıllarda bölge fikrinin savunucuları Commonwealth bölgeleri arasında vatandaşların serbest dolaşım hakkı olması gerektiğini savunmaktalardır: Birleşik Krallık, Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda; "aynı devlet başkanına sahipler, aynı ana dili konuşuyorlar ve ortak hukuka aynı saygıyı göstermekteler.[10] Planın gerçekleşmesi hakkında şüpheler bulunmaktadır.[11] İngiliz Avrupa şüpheciler (Birleşik Krallık'ın AB'den çıkması gerektiğini savunanlar) doğası ve amacı itibarı ile AB'ninkine benzeyen ve bu dört ülke arasında uygulanması istenen CANZUK Union (Birlik) adlı bir örgütün kurulması yönünde isteklerini belirtmiştir.[12]

Eski Commonwealth bölgeleriDüzenle

Ülke listesiDüzenle

Ülke [Note 1] Başlangıç Bitiş Geçiş dönemi sonrası politik sistem Geçiş yöntemi Kraliyet arması
 Seylan [Note 2] 1948 1972 Parlamenter cumhuriyet Yeni anayasa
 Fiji 1970 1987 Parlamenter cumhuriyet Askeri darbe
Gambia 1965 1970 Başkanlık sistemi Referandum
 Gana 1957 1960 Başkanlık sistemi Referendum
 Guyana 1966 1970 Parlamenter cumhuriyet Anayasal değişiklik
 Hindistan [Note 3] 1947 1950 Parlamenter cumhuriyet Yeni anayasa
Bağımsız İrlanda Cumhuriyeti /İrlanda 1931 1949 Parlamenter cumhuriyet Parlamento yasası
 Kenya 1963 1964 Başkanlık sistemi Anayasal değişiklik
 Malavi 1964 1966 Tek-parti sistemi Yeni anayasa
 Malta 1964 1974 Parlamenter cumhuriyet Anayasal değişiklik  
 Mauritius 1968 1992 Parlamenter cumhuriyet Anayasal değişiklik  
Newfoundland [Note 4] 1931 1934 İngiliz Mandası Yasama organları Birleşik Krallık'tan Dominyon statüsünün kaldırılması yönünde rica bulundu. Birleşik Krallık Newfoundland Yasası olarak bilinen yasayı 1933'te parlamentoda onayladı ve doğrudan yönetim 1934'te başladı. 1949'ta ise Kanada'nın eyaleti olmuştur.
 Nijerya 1960 1963 Parlamenter cumhuriyet Anayasal değişiklik
 Pakistan 1947 1956 Parlamenter cumhuriyet Yeni anayasa
 Sierra Leone 1961 1971 Başkanlık sistemi Yeni anayasa  
 South Africa 1931 1961 Parlamenter cumhuriyet Referandum ve Yeni anayasa
Tanganyika [Note 5] 1961 1962 Başkanlık sistemi Yeni anayasa
 Trinidad ve Tobago 1962 1976 Parlamenter cumhuriyet Yeni anayasa  
 Uganda 1962 1963 Parlamenter cumhuriyet Anayasal değişiklik
  1. ^ Gösterilen bayraklar her bir ülkenin Commonwealth bölgesi olduktan sonraki millî bayrağıdır.
  2. ^ Artık Sri Lanka olarak adlandırılır. Bayrağı 1951 yılında değiştirilmiştir.
  3. ^ İngiliz Milletler Topluluğu'ndaki aynı monarka sahip bazı bağımsız milletler fakat her biri Dominyon olarak tanımlanır ve yine her biri Commonwealth bölgesine katılmadan önce cumhuriyet olmuş veya başka bağımsız devlete katılmıştır.
  4. ^ İngiliz Milletler Topluluğu'ndaki aynı monarka sahip bazı bağımsız milletler fakat her biri Dominyon olarak tanımlanır ve yine her biri Commonwealth bölgesine katılmadan önce cumhuriyet olmuş veya başka bağımsız devlete katılmıştır.
  5. ^ Artık Tanzanya'nın bir parçasıdır.

Cumhuriyet referandumlarıDüzenle

Bazı Commonwealth bölgeleri cumhuriyet olma yönünde referandum düzenlemiştir. 2017 itibarı ile yapılan sekiz referandum sadece üçü başarılı olmuştur. Bu ülkeler: Gana ve ikinci referandumda Gambiya. Bu tasarıyı reddeden ülkeler ise Avustralya, Tuvalu (2 kere) ve Saint Vincent ve Grenadinler. Şu an için planlanan referandum olmamakla beraber, Avustralya'da ikinci bir referandum yapılması 2010 yılında tartışılmıştır.[13]

Yıl Ülke Evet Hayır Oran farkı (%) Cumhuriyet
1937 Bağımsız İrlanda Cumhuriyeti 685,105 (56.52%) 526,945 (43.48%) 158,160 (13%)  
1960  Gana 1,008,740 (88.49%) 131,145 (11.51%) 877,595 (77%)  
1960 Güney Afrika Birliği 850,458 (52.29%) 775,878 (47.71%) 74,580 (5%)  
1965  Gambiya 61,563 (65.85%) 31,921 (34.15%) N/A1  
1970  Gambiya 84,968 (70.45%) 35,638 (29.55%) 49,330 (41%)  
1986  Tuvalu 121 (5.34%) 2,144 (94.66%) 2,023 (89%)  
1999  Avustralya 5,273,024 (45.13%) 6,410,787 (54.87%) 1,137,763 (10%)  
2008  Tuvalu 679 (35.02%) 1,260 (64.98%) 581 (30%)  
2009  Saint Vincent ve Grenadinler 22,646 (43.71%) 29,167 (55.29%) 6,521 (12%)  

NotlarDüzenle

  1.  Bu referandumda "evet" oyları çoğunluğu sağlamak için gerekli olan %66 oya ulaşamadı. Bundan dolayı da öneri reddedildi.

KaynakçaDüzenle

  1. ^ The Commonwealth. monarchist.org.uk
  2. ^ Trepanier, Peter (2004). "Some Visual Aspects of the Monarchical Tradition". Canadian Parliamentary Review. Ottawa: Commonwealth Parliamentary Association. 27 (2).
  3. ^ Berriedale, Kieth (1936), "The King and the Imperial Crown: The Powers and Duties of His Majesty", in Coates, Colin MacMillan, Majesty in Canada: essays on the role of royalty, Toronto: Dundurn Press Ltd. (published 2006), p. 12, ISBN 978-1-55002-586-6.
  4. ^ Boyce, Peter (2008). The Queen's Other Realms. Annandale: Federation Press. p. 1. ISBN 978-1-86287-700-9.
  5. ^ Sack, Alexander N.; Stewart, Robert B. (March 1940). "Treaty Relations of the British Commonwealth of Nations". University of Pennsylvania Law Review and American Law Register. The University of Pennsylvania Law Review. 88 (5): 637–640. JSTOR 3308937. doi:10.2307/3308937.
  6. ^ Practice directions. www.jcpc.uk
  7. ^ British Flag Protocol. flaginstitute.org
  8. ^ 3 Eylül 1939'da, Birleşik Krallık Nazi Almanyası'na savaş ilan etti fakat ancak 6 Eylül'de Westminster Yasası uyarınca Güney Afrika Birliği aynısını yaptı ve 10 Eylül'de bunu Kanada takip etti. Bu yüzden 3-10 Eylül arası Kral George VI, Birleşik Krallık, Güney Afrika ve Kanada'nın kralı olarak Almanya ile hem savaş hem de barış halinde idi. Benzer bir şekilde teknik olarak İrlanda'nın da hükümdarı olduğundan Alman konsolosların İrlanda ile ilişkilerini ayarlamak George VI'nın sorumluluğuna giriyordu ve İrlanda II. Dünya Savaşı boyunca tarafsız kalmıştır. Daha uç bir örnek ise 1947 Hint-Pakistan Savaşı'dır. George VI, savaş halindeki iki ülkenin de başkanı olarak aslında hukuken kendisi ile savaş halinde idi. Benzer bir şekilde 1983 yılında Kraliçe Elizabeth II  Grenada'nın monarkı idi ve genel valisi Grenada'nın diğer Karayip ülkeleri tarafından işgal edilmesi talebinde bulunmuştu. Bu ülkelerin arasında Kraliçe'ye bağlı olanlar da vardı. Fakat bu girişim Birleşik Krallık, Kanada ve Belize tarafından benimsenmemiştir.
  9. ^ Grenada'nın 1983 yılındaki işgalinde Genel-vali Sir Paul Scoon, kraliçeye haber vermeden yabancı orduları davet etti. Aynı zamanda Sir John Kerr 1975'te Kraliçe'ye haber vermeden Avustralya hükümetini dağıtmıştır.
  10. ^ "'Commonwealth' movement petition gains 35,000 backers". BBC. 18 March 2015.
  11. ^ Hembry, John (20 Mart 2015). "Free movement between Canada, U.K., Australia and New Zealand unlikely". CBC.
  12. ^ Lilico, Andrew (8 Nisan 2014), "The key Brexit question: who will our new pals be?", The Telegraph.
  13. ^ "Australia's Gillard backs republic after Queen's death". BBC. 17 August 2010.