Asparuh

Bulgar hanı.

Asparuh ya da Isperih (Bulgarca: Аспарух), bilinen en büyük Bulgar hükümdarı. Bir Türk boyu olan Hazarların ittirmesiyle batıya göç ederek Tuna havzasında Birinci Bulgar İmparatorluğu'nu kurmuştur.

Asparuh
Аспарух
KanasJubigiAsparukh2.JPG
İstirelçe, Bulgaristan'daki anıtı
Tuna Bulgar Hanı
Hüküm süresi 681-701
Önce gelen Batbayan
Sonra gelen Tervel
Hanedan Dulo

Asparuh liderliğindeki Ön Bulgarlar ise Dinyeper ve Dinyester nehirlerini geçerek bugünkü güney Besarabya'ya, Bizans İmparatorluğu'na komşu olacak şekilde yerleşmişlrdir.[1] Onların yerleştiği bölge Bizans kaynaklarında "Onglos" ya da "Onklos" olarak geçmektedir.[2]

Asparuh'un Onglos bölgesine kesin geliş tarihi bilinmemekle birlikte Bizans İmparatorluğu'nun doğuda Araplara karşı, Avrupa'da dini ve diplomatik mücadele verdiği yıllar olan 650-670 tarihleri arasında gerçekleştiği tahmin ediliyor.[3] Asparuh ile gelen bu Bulgarlar, Birinci Bulgar Devleti'ni kuran ve ilmi araştırmalarda Proto Bulgarlar ya da Bulgar Türkleri olarak adlandırılan Türklerdi. Asparuh Tuna Nehri'nın daha kuzeyinde olan Dinyeper ve Dinyester nehirlerini geçerek ve Onglos bölgesini ele geçirerek Tuna ile diğer iki nehir arasındaki alana yerleşti. Ön taraftan bataklık oluşu, diğer yönlerden de nehirlerden oluşan taçla sarılmış olması düşmana karşı büyük bir güvenlik sağlamaktaydı. 670 yılında bu Ön Bulgarlar, Bizans'ın kuzey komşusu olma konumuyla Bizans'ı tehdit eden bir güç konumuna gelmiştir. Tuna Deltası'nın güneyini geçmeyi başaran Asparuh komutasındaki Ön Bulgarların burada karşılaştıkları Slav zümreleriyle birleşmesi neticesinde doğmuştur. Başlangıçta Bizans'la dostane ve barışçıl ilişkiler kuran Asparuh önderliğindeki Ön Bulgarlar, gerek Hazarlardan kaçmak gerek yeni yerleşim alanları bulmak amacıyla Tuna Deltası'nın kuzeyindeki topraklardan hareketle Dobruca’nın güneyindeki Bizans topraklarına saldırılarda bulunmaya başlamışlardır.[4] Bizans imparatoru IV. Konstantinos İstanbul'u kuşatan Araplar'la uğraştığı için yeni komşularına karşı koyacak güçte değildi. Ancak Arapların kuşatmayı kaldırmasıyla Ön Bulgarlara karşı sefer hazırlıklarına giriştir. Konstantinos, 680 yılında büyük bir deniz ve kara kuvvetiyle Ön Bulgarları topraklarından çıkartmak üzere Tuna'nın ağzına ve Onglos denilen bölge üzerine yürüdü. Ön Bulgarların bataklıklar arasında gizlenerek açıkça savaşmaktan kaçınması, Konstantinos'in başarı elde etmesini engelledi.

Ayrıca bakınızDüzenle

KaynakçaDüzenle

Özel
  1. ^ Vasil Gjuzelev (1986). 'Forschungen zur Geschichte Bulgariens im Mittelalter' (Almanca). Viyana: Türk Dil Kurumu Yay. ss. sf. 3-24. 
  2. ^ Talat Tekin (1987). 'Tuna Bulgarları ve Dilleri'. Ankara: Türk Dil Kurumu Yay. ss. sf. 1. 
  3. ^ Steven Runciman (1930). 'A History of the First Bulgarian Empire' (İngilizce). Londra: Türk Dil Kurumu Yay. ss. sf. 26. 
  4. ^ Dimitri Obolenski (2000). 'The Byzantine Commonwealth: Eastern Europe 500-1453' (İngilizce). Londra: Phoenix Press. ss. sf. 90. ISBN 1-84212-019-0. 
Genel

Dış bağlantılarDüzenle

Resmî unvanlar
Önce gelen:
Batbayan
 
Tuna Bulgar Hanı

681 – 701
Sonra gelen:
Tervel