Akciğer embolisi

Akciğer embolisi veya akciğer embolizmi ya da bilimsel adıyla Pulmoner embolizm, genellikle venöz tromboemolizmin en önemli komplikasyonudur. Klinik acillerinde ve otopsilerde çok sık rastlanan bir olgudur.[8] Postoperatif akciğer embolizmi özellikle 40 yaş üzeri hastalarda izlenir. Önceden bulunan bir vena patolojisi (varis), şişmanlık, operasyon süresi, postoperatif infeksiyonlar, kanserler akciğer embolizmi riskini arttırırlar. Embolusların %90’ı alt ekstremitelerdeki derin ven trombozundan kökenlidir (derin ven trombozu olgularının ½’si sessizdir). Kalan %10'luk bölümünde pelvis venalarından, sağ kalpten ve damar yolu açılan venalardan kökenli emboluslar rol oynar. En tehlikeli olanlar kasık (iliofemoral), uterus ve prostat çevresi venalarından kopan emboluslardır.[9] Klinik bulgular embolusun çapıyla ve olayın süresiyle ilgilidir. Akut akciğer embolizminde çok küçük çaplı bir embolus hiçbir belirti vermez (asemptomatik). Embolusun çapı büyüdükçe sonuçları da büyür:[8][9][10]

Akciğer embolisi
Pulmonary-embolism.png
Olağan başlangıcı İleri yaş[1]
Uzmanlık Kardiyoloji, Hematoloji, Göğüs hastalıkları Bunu Vikiveri'de düzenle
Belirtiler Nefes darlığı, göğüs ağrısı, kan tükürme[1][2]
Komplikasyon Bayılma, anormal derecede düşük tansiyon, ani ölüm[2]
Risk faktörü Kanser, uzun süreli yatak istirahati, sigara, felç, bazı genetik durumlar, östrojen bazlı ilaçlar, hamilelik, obezite, ameliyat sonrası[1]
Tanı Ultrason, Bilgisayarlı Tomografi Taraması (BT), Akciğer Ventilasyon/Perfüzyon Taraması, Pulmoner Anjiyografi, Kan Testleri[3]
Tedavi Antikoagülanlar (heparin, varfarin)
Sıklık yıllık ~30.000 (Türkiye)[4] , yıllık ~450,000 (ABD), yıllık ~430,000 (Avrupa)[5][6]
Ölüm yıllık >10–12,000 (ABD), >30–40,000, (Avrupa)[7]

Ansızın beliren kollaps ve ölüm olgularında suçlanan massif akciğer embolizmi” kasık (iliofemoral) venalarından gelen büyükçe bir embolusun sonucudur. Özellikle ortopedik cerrahide postoperatif dönemde ve doğumdan sonra yataktan ilk kez kalkan ve yürüyen hastalarda venalar çevresindeki kasların kasılmalarıyla yerinden koparak dolaşıma giren trombuslar çok önemlidir. Kronik kalp ya da akciğer hastalığı nedeniyle uzun süre yatmak zorunda kalan hastalar ile uzun süren yolculuklarda hareketsiz kalan yaşlılar için de massif akciğer embolizmi riski vardır.[8][10]

Büyükçe bir embolus arteria pulmonalis’in ana dalındaki bifürkasyon yerine oturursa her iki akciğer kan dolaşımı engellenir. Orta çaplı çok sayıda embolus varlığında da benzer sonuçla karşılaşılır. Massif akciğer embolizmi olgularındaki akut süreç güçlü bir hipotansiyon ve şok ile hastanın birkaç dakika içinde ölümüne neden olur. Ayrıntılı olarak incelersek massif akciğer embolizmi nedeniyle akciğerin kan dolaşımı engellenir. Bu sonuç akut sağ kalp yetmezliğine yol açarken sol ventriküle gelen kan azalır. Sol ventriküle gelen kanın azalması sistemik dolaşıma gönderilmek üzere aortaya atılan kan miktarının eksilmesine neden olur. Sonuç hipotansiyon ve şoktur.[8][9][10][11]

Kronik akciğer embolizminde çok küçük çaplı bir emboluslar vardır. A.pulmonalis’in çok küçük dallarını tıkarlar. Uzunca bir süre sonra pulmoner hipertansiyon ve onu izleyen sağ kalp yetmezliği (cor pulmonale) belirtileri başlar.[11]

KaynakçaDüzenle

  1. ^ a b c "Venous Thromboembolism | NHLBI, NIH". www.nhlbi.nih.gov. 1 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Haziran 2021. 
  2. ^ a b "Akciğer embolisi nedir? Tedavisi nasıl olur?". www.medicalpark.com.tr. 23 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Haziran 2021. 
  3. ^ "Pulmonel Embolizm". www.kanhastaliklari.org.tr. Erişim tarihi: 8 Haziran 2021. 
  4. ^ http://gkda.org.tr/congress/17/sunumlar/7.pdf
  5. ^ https://www.nhlbi.nih.gov/health/health-topics/topics/pe
  6. ^ https://doi.org/10.1161%2Fatvbaha.114.304488
  7. ^ https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7550106
  8. ^ a b c d Goljan EF. Rapid Review Pathology. 5th edt., Elsevier, Philadelphia, 2019
  9. ^ a b c Kumar V, Abbas AK, Aster JC. Robbins and Cotran Pathologic Basis of Disease. 9th edt., Elsevier Saunders, Philadelphia, 2015
  10. ^ a b c Mason R, Broaddus VC, Martin T, et al. Murray and Nadel's Textbook of Respiratory Medicine, 5th Edition, Saunders, Philadelphia, 2010
  11. ^ a b Lilly LS. Pathophysiology of heart disease, 5th edition, Harvard Medical School, Wolters, Baltimore, 2011