Bin Dokuz Yüz Seksen Dört

George Orwell'in kaleme aldığı politik roman
(1984 (roman) sayfasından yönlendirildi)

Bin Dokuz Yüz Seksen Dört (Özgün adı: Ninetten Eighty-Four), İngiliz yazar George Orwell tarafından kaleme alınmış olan alegorik, distopik ve politik bir romandır. Romanın hikâyesi distopik bir dünyada geçer. Distopya romanlarının en ünlülerindendir. Özellikle kitapta tanımlanan Big Brother (Büyük Birader) kavramı günümüzde de sıklıkla kullanılmaktadır. Aynı zamanda kitapta geçen "düşünce polisi" gibi kavramları da yazar George Orwell günümüze kazandırmıştır.

Bin Dokuz Yüz Seksen Dört
1984
Nineteen Eighty-Four
1984.jpg
Kitabın Türkçe basım kapağı
Yazar George Orwell
Çevirmen Celâl Üster
Ülke  İngiltere
Dil İngilizce
Konu III. Dünya Savaşı sonrası yeni dünya düzeni
Tür Politik ve distopik roman
Yayım 8 Haziran 1949
Yayımcı Türkiye Can Yayınları
Medya türü Basılı
Sayfa 352
Romanda yer alan kurgusal ülkeler : Okyanusya (kırmızı), Avrasya (mavi) ve Doğu Asya (yeşil). Gri renkteki yerler, romanda kimin olduğu tartışmalı yerlerdir.

Yazılış süreciDüzenle

George Orwell, bu romanı İskoçya'da verem ile boğuşurken, 1947-1948 yılları arasında yazmıştır. Rus yazar Zamyatin'in Biz adlı eserinden esinlenen bu roman, ilk başta "Avrupa'daki Son Adam" (The Last Man in Europe) ismiyle yazılmıştır. ABD ve Birleşik Krallık'ta aynı anda satışa sunulan kitabın yayımcısı, pazarlama açısından romanın adını Bin Dokuz Yüz Seksen Dört'e (Nineteen Eighty-Four) çevirmiştir. Roman ilk kez 8 Haziran 1949'da basılmıştır.

Kitap, sosyalizm karşıtı olarak suçlanmıştır, ancak George Orwell buna karşı çıkmıştır. 16 Haziran 1949 tarihinde yaptığı açıklamada Orwell şöyle konuşmuştur:

Yeni romanımda (Bin Dokuz Yüz Seksen Dört) sosyalizme ya da bir destekçisi olduğum Britanya İşçi Partisine bir saldırı kastetmedim fakat merkezileştirilmiş bir ekonominin yol açabileceği, hâlen komünizm ve faşizmde kısmen gerçekleşmiş olan bozukluklara değindim... Kitabın konusunun Britanya'da geçmesi, İngilizce konuşan ırkların doğuştan diğerlerine göre daha üstün olmadığını ve karşı durulmadığı takdirde totalitarizmin herhangi bir yerde zafer kazanabileceğini vurgulamak içindir.[1]

Romanın distopik dünyasında, totaliter bir merkezî tek partinin yönetiminde gerçekleştirilen korku, propaganda ve beyin yıkama ile halk ve hayat manipüle edilmektedir. Roman, daha sonra ünlenecek olan Büyük Birader ve Düşünce Polisi gibi kavramları içermektedir. 20. yüzyılın en etkili romanlarından biri olmasının yanı sıra, satış anlamında da çok başarılı olmuştur.

İngiliz tarih profesörü ve siyaset teorisyeni Gregory Claeys tarafından Orwell'in Şovenizm Üzerine Notlar adlı denemesinin Bin Dokuz Yüz Seksen Dört romanını iyi anlamak için temel öneme sahip bir kaynak olduğu belirtilmiştir.[2]

İngiliz yazar Aldous Huxley'in Cesur Yeni Dünya isimli romanıyla birlikte Bin Dokuz Yüz Seksen Dört, İngilizce edebiyatın ilk ve en ünlü anti-ütopik edebi eserlerindendir. Kitap birçok farklı dile çevrilmiştir. Türkiye'de Can Yayınları tarafından Türkçe olarak basılmıştır.

Bu roman, aynı zamanda 1984 yılında sinemaya uyarlanmıştır.

1 Ocak 2021 itibarıyla, yazarın vefatından sonra 70 yıl geçtiğinden ötürü, diğer eserleri gibi bu kitabın da telif hakları sona ermiştir.[3]

Kitaptaki "çiftdüşün tekniği" ile karşıt kavramlar bir arada kullanılarak kişinin bariz gerçeğe aykırı olanı kabul etmesi beklenir. Çünkü, kitaptaki düzende merkezî tek partiye bağlılık gösterilmesi için, insanın gerekirse akla aykırı olanı bile doğru olarak kabul etmesi gerekir.

Ayrıca bakınızDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ Why Orwell Matters, Christopher Hitchens, Basic Books, New York, 2002, s. 85.
  2. ^ Gregory Claeys, "Orwell's 'Notes on Nationalism' and Nineteen Eighty-Four", Thomas Horan (editör), "Critical Insights: Nineteen Eighty-Four (The Salem Press, 2016), s. 71-82.
  3. ^ "George Orwell kitaplarının telif hakları, yazarın ölümünün 70. yılında sona erdi". BBC News Türkçe. 5 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ocak 2021.