Şanyu

Şanyu (Çince Geleneksel yazı: 單于, Basitleştirilmiş yazı:单于, Pinyin: chányú, (Wade-Giles): ch'an-yü, Orta Çağ Çincesi: (Guanyun): tɑn˥˩-ĭu˩ or ʑĭɛn˩˥-ĭu˩, Hiung-nu dili: sanok / tsanak[1]), Hiung-nu liderlerinin kullandıkları unvandır.

Tam unvan Tengri Qut Tanyu[2] olup Han Kitabı 'na göre "Gökyüzü" ("Tanrı"), "çocuk" ve "geniş sıfat"[3]. anlamına gelmektedir.

Büyük Hun İmparatorluğu M.Ö. 204 - M.S. 216.yılları arasında kurulan Devlet şeklidir.Tarihte kurulmuş ilk Türk Devleti kurucusu Teoman Han ile başlar.Dünya bu büyük devlet bayrağını,devlet fikrini ve o'nun büyük Hakan'ı Mete ile tanımıştır.Kapladığı alan: Kuzeyde Sibirya; güneyde Tibet, Keşmir; doğuda Büyük Okyanus; batıda Hazar Denizi (18.000.000 km2) dir.

Büyük Hun İmparatorları listesiDüzenle

  • Yabgu Teoman - Karahan (Tou-Man Tovman) (?-M.Ö. 209)
  • Mete Bagatır (M.Ö. 209 - Ö. 174)
  • Lao - Şang (M.Ö. 174 - 161)
  • Çun - Çen Yabgu (Kün) (161 - 126)
  • İ-Çin-Hsien (İçihise) Yabgu (M.Ö.126 -114)
  • Wu-Weri (Uvey) Yabgu (M.Ö. 114 - 105)
  • Wu-Şih-Lu-Erh (U-Su-Liu-Usilu) Yabgu (M.Ö. 105 - 102)
  • Çü-Li-Hu (Hiü-Li-Hu-Güylihu) Yabgu (M.Ö. 102 - 101)
  • Çü-Ti-Hu (Tsie-Ti-Heu-Tsüydiheu) Yabgu (M.Ö. 101 - 96)
  • Hu-Lu-Ku-(Hu-Lo-Ku = Hulugu) Yabgu (M.Ö. 96 - 85)
  • Khuandi Yabgu (M.Ö. 85 - 68)
  • Khuyluy Yabgu (M.Ö. 68 - 60)
  • Uven-Güydi Yabgu (M.Ö. 560 - 58)
  • Khukhasie Yabgu (M.Ö. 58 - 56)
  • Çiçi Yabgu (M.Ö. 56 - 36)
  • Joti Yabgu (M.Ö. 31 - 20)
  • Seuse - Joti Yabgu (M.Ö. 20 - 12)
  • Çeya - Joti Yabgu (M.Ö. 12 - 8)
  • Üçjolu - Joti Yabgu (M.Ö. 8 - M.S. 13)
  • Uluyjoti Yabgu (13 - 18)
  • Şikao-Joti Yabgu (18 - 46)
  • Vutatiho Yabgu (46)
  • Panu Yabgu (46 - 83)
  • Sanmuldutzu Yabgu (83 - 84)
  • Yuliu Yabgu (84 - 89)
  • Yuçukien Yabgu (89 - 93)
  • Ankuo Yabgu (93 - 94)
  • Tingtoşi - Suyheuti Yabgu (94 - 98)
  • Vanşiçi - Suyti Yabgu (98 - 124)
  • Vuçihu - Şihço Yabgu (124 - 127)
  • Tejoşi - Suytsieu Yabgu (127 - 140)
  • Çenieu Yabgu (140 - 143)
  • Hulanjoşi Suytsieu Yabgu (143 - 147)
  • İlingşi - Suytsieu Yabgu (147 - 172)
  • Totejoşi - Suytsieu Yabgu (172 - 177)
  • Huçing Yabgu (177 - 179)
  • Kiangkiu Yabgu (179 - 188)
  • Teçişi - Suyheu Yabgu (188 - 195)
  • Huçutsiuen Yabgu (195 - [4][5])

KaynakçaDüzenle

  1. ^ 刘正埮、高名凯、麦永乾、史有为编, 汉语外来词词典 (A Dictionary of Loan Words and Hybird Words in Chinese), 上海辞书出版社. 1984, p. 63.
  2. ^ 撐犁孤塗單于/撑犁孤涂单于, chēnglí gūtu chányú
  3. ^ Han Kitabı, Vol. 94-I
  4. ^ "Büyük Hun İmparatorları". Büyük Hun İmparatorları:Yazı-Tekin Gün. 4 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  5. ^ "Büyük Hun Devleti İmparatorları". Tarihi Olaylar. 15 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi.