Zaza-Gorani dilleri

Zaza-Gorani dilleri, Kuzeybatı İran dillerinin dilbilimsel bir genetik alt grubudur. Grup genellikle Kuzeybatı İran dillerinin Kürtçe olmayan bir kolu olarak sınıflandırılmaktadır,[1][2][3][4] ancak konuşmacılarının çoğu kendilerini etnik Kürt olarak görmektedir (bkz. Zazalar).

Zaza-Gorani dilleri
Zazaca-Goranice
Coğrafi
dağılım:
Doğu Anadolu, Kuzeybatı İran ve Kuzey Irak
Sınıflandırma: Hint-Avrupa dilleri
 Hint-İran dilleri
  İran dilleri
   Batı İran dilleri
    Kuzeybatı kolu
     Zaza-Gorani dilleri
Alt bölümler:


DillerDüzenle

Ethnologue'da Goranice, Bacelan dili, Kirmanjki (Kuzey Zazaca), Dimli (Güney Zazaca), Sarlî ve Şabak dili olmak üzere altı adet Zaza-Gorani dili bulunduğu bildirilmiştir.

Özellikle Zaza, Dimli, Gorani ve Şabakî konuşurlarının çoğunluğu kendilerini etnik olarak Kürt saymalarına rağmen[5] dilleri bilimsel açıdan Kürtçe olarak sınıflandırılmamaktadır.[6][7][8][9]

KökenDüzenle

Kuzeybatı İran dilleri, 11. yüzyılda bölgeyi istila etmiş ve sonrasında Azerice olarak adlandırılacak olan Türk dilleri tarafından büyük ölçüde asimile edilmiştir. 16. yüzyıla gelindiğinde bu diller, Hazar'ın çevre bölgeleri dışında yerli bir dil olmaktan çıkmıştır. Bununla birlikte bu kuzeybatı lehçelerinden Zazaca ve Goranice bu alanın dışında hayatta kalmış iki dili oluşturmaktadır. Bölgenin güneyine yayılmış Goranice günümüzde sadece Kirmanşah şehrinin bazı mahallelerinde hayatta kalmıştır.

Ehl-i Hak'ın dili olarak Goranice, önemli bir edebiyata sahiptir. Türkiye'nin doğusunda, Kürtlere bitişik yaşayan Zazaların Hazar'ın güney kıyısından gelmiş Deylem göçmenlerinin soyundan geldiği bazıları tarafından düşünülmektedir. Türkiye Zazaları, ataları gibi dilin Dimli olarak adlandıran güney lehçesinin konuşurlar.

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "Zaza-Gorani". Ethnologue (İngilizce). 29 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mart 2019. 
  2. ^ Frye, Richard Nelson (1984). The History of Ancient Iran (İngilizce). C.H.Beck. ISBN 9783406093975. 
  3. ^ Minahan, James (30 Mayıs 2002). Encyclopedia of the Stateless Nations: Ethnic and National Groups Around the World A-Z [4 Volumes] (İngilizce). ABC-CLIO. ISBN 9780313076961. 
  4. ^ Hamelink, Wendelmoet (21 Nisan 2016). The Sung Home. Narrative, Morality, and the Kurdish Nation (İngilizce). BRILL. ISBN 9789004314825. 
  5. ^ J.N. Postgate (2007). Languages of Iraq, ancient and modern (PDF). Cambridge: British School of Archaeology in Iraq. s. 148. ISBN 978-0-903472-21-0. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2019. Zaza and Gorani are two closely related north-western Iranian languages, which are, in purely linguistic terms, distinct from Sorani and Kurmanji. However, the vast majority of their speakers claim Kurdish identity, so the issue of their definition is sensitive. One might perhaps say that Zaza and Gorani are politically and socially, if not linguistically, Kurdish. 
  6. ^ "Kurdish Nationalism and Competing Ethnic Loyalties", Original English version of: "Nationalisme kurde et ethnicités intra-kurdes", Peuples Méditerranéens no. 68–69 (1994), 11-37
  7. ^ Kehl-Bodrogi, Krisztina. "Syncretistic religious communities in the Near East: Collected Papers of the International Symposium, Alevism in Turkey and Comparable Syncretistic Religious Communities in the Near East in the Past and Present”, Berlin, 14–17 April 1995
  8. ^ Ozoglu, Hakan. "Kurdish notables and the Ottoman state." Albany: State University of New York Press, 2004
  9. ^ Romano, David. "The Kurdish nationalist movement: opportunity, mobilization, and identity." Cambridge. Cambridge University Press, 2006.

Dış bağlantılarDüzenle