Yokuşlu, Yusufeli

Yokuşlu, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.

Yokuşlu
Artvin
Artvin
Ülke Türkiye Türkiye
İl Artvin
İlçe Yusufeli
Coğrafi bölge Karadeniz Bölgesi
Yüzölçümü
 • Toplam 14,6 km² (5,6 mil²)
Nüfus
 (2000)
 • Toplam 160
Zaman dilimi UTC+03.00 (TRS)
İl alan kodu 0466
Posta kodu 08820
Resmî site
[1]

TarihçeDüzenle

Eski adı Nihah'tır (نخاح).[2] Bu ad Türkçeye Gürcüce Nihahi'den (ნიხახი) girmiştir.[3] Köyün kuruluşuna dair belli başlı kaynaklarda bilgi bulunmamaktadır. Bununla birlikte köydeki eski kilisenin varlığı buranın Osmanlı dönemi öncesinde bir yerleşme olduğunu göstermektedir. Çünkü Gürcülerden ele geçirilen köylerde halk Müslümanlaştırıldığı için Osmanlı döneminde kilise inşa edilmemiştir.

Öte yandan Nihahi Kalesi, orta çağ boyunca Gürcülerin Tao bölgesindeki batı sınırında önemli savunma merkezlerinden birini oluşturuyordu.[4] Nitekim Osmanlılar Gürcistan seferi sırasında, 1549 yılında Nihaki Kalesi'ni, Tao bölgesinde birleşik Gürcistan Krallığı'nın yerini almış olan Samtshe Atabeyliği'nden ele geçirdi. 1555 tarihli Osmanlı tahrir defterine göre köyün nüfusu 30 haneden (151 kişi) oluşuyordu. 1574 tarihli tespitte ise, köyüde 50 hane (265 kişi) kaydedilmiştir. İki tespitte de köyün nüfusunun tamamı Hristiyanlardan oluşuyordu.[5]

Nihahi, 1835 yılında Kiskim sancağına bağlıydı. Bu tarihte köyün nüfusu 17 hane ve 38 erkek olarak tespit edilmişti. Osmanlı idaresi vergi tahsil etme ve askere alma amaçlı sadece erkek nüfusu tespit ettiğinden dolayı, köyü toplam nüfusunu bulmak için bir o kadar da kadın nüfusu eklemek gerekir Bunun sonucunda köyde 76 kişinin yaşadığı ve hane başına ortalama 4,5 kişinin düştüğü ortaya çıkar. Köydeki ailelerin ortalamanın altında birey sayısından oluştuğu anlaşılmaktadır. 1848 yılında köyde 19 hane ve 95 erkek (toplam nüfusu 190 kişi) tespit edilmiştir.[6]

Nihahi, 1928 tarihli köy listesinde Artvin vilayetinin Yusufeli kazasının merkez nahiyesine bağlı bir köydü.[7] 1935 nüfusu sayımında Erzurum vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve "Nihah" olarak yazılmış olan köyde 148 kişi yaşıyordu.[8] Nihahi / Nihah adı, "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yokuşlu olarak değiştirilmiştir.[9] Bununla birlikte, zaman içinde Türkçe Nihah, Nihak, Nikah olarak yazılmış olan köyün eski adı yeni adıyla birlikte "Yokuşlu (Nihah)", "Yokuşlu (Nikah)" biçimlerinde resmî kayıtlarda kullanılmıştır.[10][11]

Nihahi'de iki önemli tarihsel yapının varlığı bilinmektedir. Bunlardan biri olan Çoruh Nehri kıyısındaki Nihahi Kalesi büyük ölçüde bugüne ulaşmıştır. Diğer tarihsel yapı olan Nihahi Kilisesi ise, 2011 yılında yol çalışması gerekçesiyle yıkılmış, kalan tek duvarı da 2016 yılından önce ortadan kaldırılmıştır.[12][13]

CoğrafyaDüzenle

Artvin iline 137 km, Yusufeli ilçesine 32 km uzaklıktadır.

NüfusDüzenle

Yıllara göre köy nüfus verileri
1990 234[14]
1985 241[15]
1980 263[16]
1975 281[17]
1970 316[18]
1965 282[19]
1960 276[20]
1955 227[21]
1950 216[22]
1940 186[23]

KaynakçaDüzenle

  1. ^ Köse, Abdullah (1987). "Yusufeli Yokuşlu Köyünün Coğrafi Etüdü (YL Tezi)". Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. tez.yok.gov.tr. s. 2. 
  2. ^ Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 83.
  3. ^ 2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2017, s. 88, ISBN 978-9941-9470-8-7
  4. ^ Aleksandre Boşişvili, “Nihahi Kalesi” (Gürcüce), İstoriani dergisi, Sayı: 7 (67), 2016, s. 54-56.
  5. ^ Taner Artvinli, Yusufeli Külliyâtı, İstanbul, 2013, 2 cilt, I. cilt, s. 379, ISBN 9786058624818.
  6. ^ Taner Artvinli, Yusufeli Külliyâtı, İstanbul, 2013, 2 cilt, I. cilt, s. 379, ISBN 9786058624818.
  7. ^ Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 83.
  8. ^ 1935 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937, s. 23.
  9. ^ Köylerimiz, (Yayımlayan) İçişleri Bakanlığı, Ankara, 1968, s. 732.
  10. ^ 1960 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1963.
  11. ^ 1980 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1981.
  12. ^ 2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2017, s. 88, ISBN 978-9941-9470-8-7
  13. ^ Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Kataloğu (Gürcüce), (Editör) Buba Kudava, (Yazarlar) Nestan Bagauri, Zurab Batiaşvili, İrma Beridze, Buba Kudava, Nikoloz Jğenti, Goça Saitidze, Natia Hizanişvili, 2018, Tiflis, s. 88, 262, ISBN 9789941478178.
  14. ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1991). "1990 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2020. 
  15. ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1986). "1985 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020. 
  16. ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1981). "1980 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). kutuphane.tuik.gov.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020. 
  17. ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1977). "1975 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020. 
  18. ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1973). "1970 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020. 
  19. ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1968). "1965 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). kutuphane.tuik.gov.tr. 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020. 
  20. ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1963). "1960 Genel Nüfus Sayımı: İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020. 
  21. ^ Başbakanlık İstatistik Genel Müdürlüğü (1961). "1955 Genel Nüfus Sayımı: Vilâyet, Kaza, Nahiye ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 6 Mart 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020. 
  22. ^ Başvekâlet İstatistik Umum Müdürlüğü (1954). "1950 Umumî Nüfus Sayımı: Vilâyet, Kaza, Nahiye ve Köyler itibarıyla Nüfus" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020. 
  23. ^ Başbakanlık İstatistik Genel Müdürlüğü (1944). "1940 Genel Nüfus Sayımı: Vilâyetler, Kazalar, Nahiyeler ve Köyler İtibarile Nüfus" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.