Toxodon

Toxodon ("yay diş"), Geç Pliyosen'den Pleyistosen devri'nin sonuna dek (3.6 milyon yıl-11.700 arası ) bugünkü Güney Amerika'da yaşamış, soyu tükenen memeli cinsi. Yeni çalışmalarda holosen devri başlarına tarihlenen Toxodon fosillerine rastlanmıştır. Toxodontidae ailesi bu cinsle temsil edilir ve bu aile Miyosen devrinde çeşitlenmiştir (23-5.3 milyon yıl önce).

Toxodon
Yaşadığı dönem aralığı: 11,6-0,011 Ma
Üst miyosen-Nortgripiyen 
Toxodon skeleton in BA.JPG
Bilimsel sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Animalia
Şube: Chordata
Sınıf: Mammalia
Takım: Notoungulata
Familya: Toxodontidae
Alt familya: Toxodontinae
Cins: Toxodon
Owen, 1837
Tip tür
Toxodon platensis
Owen, 1837
Diğer türler
  • T. burmeisteri Giebel, 1866
  • T. chapalmalensis Ameghino, 1908
  • T. darwini Burmeister, 1866
  • T. ensenadensis Ameghino, 1887
  • T. expansidens Cope, 1886
  • T. gracilis Gervais and Ameghino, 1880
Sinonimler

Cins seviyesi

  • Dilobodon Ameghino, 1886
  • Chapalmalodon Pascual, 1957
  • Chapadmalodon Tonni et al., 1992 (lapsus calami)

T. platensis

  • T. angustidens Owen, 1846
  • T. owenii Burmeister, 1866
  • T. gervaisii Gervais & Ameghino, 1880
  • T. aguirrei Ameghino, 1917
  • T. gezi Ameghino, 1917

T. burmeisteri

  • T. paradoxus Ameghino, 1882
  • T. protoburmeisteri Ameghino, 1887
  • T. bilobidens Ameghino, 1887

T. chapalmalensis

  • Chapalmalodon chapalmalensis Pascual, 1957
  • T. chapadmalensis Cione & Tonni, 1995 (lapsus calami)
  • T. chapalmalalensis Oliva & Cerdeno, 2007 (lapsus calami)

T. ensenadensis

  • T. giganteus Moreno, 1888
  • T. elongatus Roth, 1898

T. gracilis

  • T. voghti Moreno, 1888

ÖzellikleriDüzenle

 
Toxodon platensis'in yaşam restorasyonu

Bu cinsin üyeleri yaklaşık 2.75 metre uzunluğa ve 1.5 metre omuz yüksekliğine sahiptir. Toxodon kabaca kısa bir gergedana benzer. Büyük bir kafatası vardır ve başının ucunda geniş nazal açıklıklar bulunur ki, gelişmiş bir koku alma duyusuna işaret edebilir. Kesici ön dişleri, birbirinden ve yanak dişlerinden ayrılmış bir yapıdadır. bulunan fosilleri üzerinden yapılan değerlendirmeye göre ağır ve dev bir vücudu vardı, ayrıca bu ağır bedeni güçlü ve kısa bacaklar taşımaktaydı. İşlevsel 3 toynaklı ve geniş tabanlı ayakları da vücut ağırlığını dengeli şekilde taşımasına yardım ediyordu, zira en büyük baskı merkez toynağa iletiliyordu. Pleyistosen devri boyunca muhtemelen en yaygın Güney Amerika memelisi toxodondu. bu canlının fosilleri HMS Beagle ile bilimsel sefere çıkan bir doğa bilimci tarafından bulundu ki, bu kişi Charles Darwin'di. Darwin'in bulduğu bu fosil parçalarını Richard Owen tanımladı. Oldukça önemli bir memeli olan toxodon, Avrupalılarca 19. asırdaki evrimsel tartışmaların odağında olmuştur, zira diğer kıtalardaki kuzenlerinden oldukça farklılaşmış bir haldeydi.[1]

EvrimDüzenle

   †Notoungulata   

Pampahippus arenalesi

Rhynchippus spp.

Scarrittia canquelensis

Leonitinia gaudri

  †Toxodontidae  

Proadinotherium leptognathum

Adinotherium spp.

Nesodon taweretus

Nesodon imbricatus

Palyeidodon obtusum

Hyperoxotodon speciosus

Nonotherium henningi

Xotodon spp.

Andinotoxodon bolivariensis

Dinotoxodon paranensis

Toxodon platensis

Gyrinodon quassus

Ocnerotherium intermedium

Hoffstetterius imperator

Posnanskytherium desaguaderoi

Pisanodon nazari

Pericotoxodon platignathus

Calchaquitherium mixtum

Mixotoxodon larensis

Paratrigodon euguii

Trigodon gaudri

Coğrafi DağılımDüzenle

Şimdiye dek, paleontologlar toxodonların güney amerika'dan göç etmediğini ve nispeten dar bir coğrafyada yaşadığını düşündüler; ancak Ernest Lundelius ve arkadaşlarının araştırması Teksas'daki Harris County'de izole kalmış bir toxodon dişi bulunduğundan bahseder. Bu toxodon dişi, düşünülenden çok daha geniş alana yayılan bir cinse işaret etmektedir. Kabaca 74 ile 16 bin yıl arasında tarihlenen bu diş mixotoxodon'a da ait olabilir; ama bulunmuş olan bu üstten üçüncü azı dişi şimdilik kuzeye göçün tek delili olmaktadır.[2]

Dış bağlantılarDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ The Editors of Encyclopaedia Britannica, The Editors of Encyclopaedia Britannica. "Toxodon". Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica, inc. 17 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mart 2020. 
  2. ^ Lundelius, Ernest; ve diğerleri. (2013). "The first occurrence of a toxodont (Mammalia, Notoungulata) in the United States". Journal of Vertebrate Paleontology, 33. ss. 229-232.