Ana menüyü aç

Tok Pisin, Papua Yeni Gine'nin en çok kullanılan ve resmi kreol dildir. Ancak, Batı, Körfez, Merkez, Oro Eyaleti ve Milne Körfezi İllerinin bazı bölgelerinde, Tok Pisin kullanımı daha kısa bir tarihe sahiptir ve özellikle yaşlı insanlar arasında daha az yaygındır. Muhtemelen ticaret amaçlı bir pidgin olarak gelişmesine rağmen, Tok Pisin kendi başına ayrı bir dil haline gelmiştir. Dil, genellikle İngilizce konuşurları tarafından "Yeni Gine Pidgini" veya "Pidgin İngilizce" olarak adlandırılır.

Tok Pisin
Konuşan sayısı 122,222 anadil  (2004)[1]
4 milyon (ikinci dil)[1]
Dil aileleri
Yazı sistemi Latin
Resmî durumu
Resmî dil  Papua Yeni Gine
Dil kodları
ISO 639-2 tpi
ISO 639-3 tpi

Beş ila altı milyon arasında insan bir dereceye kadar Tok Pisin'i kullanmakta, ancak hepsi iyi konuşmamaktadır. Günümüzde özellikle aslen farklı yerel dilleri konuşan ebeveynlerin (örneğin, Madang'dan bir anne ve Rabaul'dan bir baba) çocukları dili anadilleri olarak öğrenmektedir. Kentlerde yaşayan aileler ile polis ve savunma kuvvetleri kendi aralarında iletişim kurmak için genellikle Tok Pisin kullanırlar. Bir milyon insanın günümüzde Tok Pisin'i birincil dilleri olarak kullandığı tahmin edilmektedir. Tok Pisin, Papua Yeni Gine'nin diğer dillerinin yavaş yavaş yerine geçmektedir.[2]

EtimolojiDüzenle

 
Tok Pisin hakkında 1971 referans kitabı (Melanesian Pidgin dilin eski adıdır).

Tok, İngilizce'de konuşmak manasına gelen "talk" kelimesinden türemiştir, ancak dilde bu kelime aynı zamanda "sözcük", "söylem" veya "dil" anlamında da kullanılmaktadır. Pisin ise İngilizce olan "pidgin" kelimesinden türemiştir.

İngilizce'de dil Yeni Gine Pidgini[3] olarak da adlandırılır. Papua Yeni Gine'deki İngilizce konuşurları hemen hemen her zaman dile Tok Pisin yerine "Pidgin" olarak hitap etmektedir.[4] Ancak, profesyonel dilbilimciler dili İngilizce'den ayrı olarak kabul ettiklerinden Tok Pisin terimini kullanmayı tercih ederler.[5] Dil günümüzde, diğer dillerin konuşmacıları ile iletişimi kolaylaştırmak için oluşmuş basit bir lingua franca olarak görülmediğinden ötürü pidgin olarak kabul edilemez ve birçok insanın ilk ve anadili olma konumundadır.

SınıflandırmaDüzenle

Tok Pisin dili, Queensland ve çeşitli adalara tarımsal işgücü sağlamaları açısında gönderilmiş, çok sayıda farklı dil konuşan Pasifik Adalıların birbirleri ile karışmasının bir sonucudur. Bu tarım işçileri başta İngilizce olmak üzere, Almanca, Malayca, Portekizce ve yerel Avustronezya dillerinden bir pidgin geliştirmeye başlamıştır.

Bu İngilizce kökenli pidgin, Alman kreolu Unserdeutsch'un da konuşulduğu Alman Yeni Ginesi'nde Tok Pisin'e dönüştü. Yaygın kullanılan bir lingua franca olan dil, yöneticiler ve yönetenler ile ortak bir yerel dili paylaşmayan halkların kendileri arasındaki iletişimi sağladı. Tok Pisin ve paralel olarak gelişmiş Vanuatu'daki Bislama ile Solomon Adaları'ndaki Pijin dilleri, geleneksel olarak, tek bir Melanezya Pidgin İngilizcesinin veya "Neo-Melanezyaca" dilinin çeşitleri olarak ele alınmıştır.

Resmi statüDüzenle

İngilizce ve Hiri Motu ile birlikte Tok Pisin, Papua Yeni Gine'nin üç resmi dilinden biridir. Ulusal parlamentoda sık sık tartışma dili olarak kullanılır. Hükümet belgelerinin çoğu İngilizce olarak üretilir, ancak kamu bilgilendirme kampanyaları genellikle kısmen veya tamamen Tok Pisin dilinde yapılır Eğitim sisteminde İngilizce ana dil olsa da, bazı okullar ilköğretimin ilk üç yılında okuryazarlığı geliştirmek için Tok Pisin'i kullanır.

AlfabeDüzenle

Tok Pisin alfabesi, beşi ünlü olmak üzere toplam 22 harf ve dört digraf içerir.[6] Harfler şu şekilde listelenebilir (ünlüler kalın harflerle yazılmıştır):

a, b, d, e, f, g, h, h, i, j, k, l, m, n, o, p, r, s, t, u, h

Dört digraf ise şöyledir:

ai⟩, ⟨au⟩, ⟨oi⟩ ve ⟨ng⟩

Tok Pisin örneğiDüzenle

Tok Pisin dilinde Babamız duası:
Papa bilong mipela
Yu stap long heven.
Nem bilong yu i mas i stap holi.
Kingdom bilong yu i mas i kam.
Strongim mipela long bihainim laik bilong yu long graun,
olsem ol i bihainim long heven.
Givim mipela kaikai inap long tude.
Pogivim rong bilong mipela,
olsem mipela i pogivim ol arapela i mekim rong long mipela.
Sambai long mipela long taim bilong traim.
Na rausim olgeta samting nogut long mipela.
Kingdom na strong na glori, em i bilong yu tasol oltaim oltaim.
Tru.
Aynı duanın Türkçesi:
Göklerdeki Babamız
Adın kutsal kılınsın.
Egemenliğin gelsin.
Gökte olduğu gibi,
yeryüzünde de Senin istediğin olsun.
Bugün bize gündelik ekmeğimizi ver.
Bize karşı suç işleyenleri bağışladığımız gibi,
Sen de bizim suçlarımızı bağışla.
Ayartılmamıza izin verme.
Bizi kötü olandan kurtar.
Çünkü egemenlik, güç ve yücelik Sonsuzlara dek senindir!
Amin

AtıflarDüzenle

  1. ^ a b "Tok Pisin". Ethnologue. Erişim tarihi: 2 Mayıs 2019. 
  2. ^ A.V. (24 Temmuz 2017). "Papua New Guinea's incredible linguistic diversity". The Economist. Erişim tarihi: 20 Temmuz 2017. 
  3. ^ E.g. Nupela Testamen bilong Bikpela Jisas Kraist, 1969.
  4. ^ The published court reports of Papua New Guinea refer to Tok Pisin as "Pidgin": see for example Schubert v The State [1979] PNGLR 66.
  5. ^ See the Glottolog entry for Tok Pisin (itself evidence that the linguistic community considers it a language in its own right, and prefers to name it Tok Pisin), as well as numerous references therein.
  6. ^ Mundhenk, Norm (1990). "Linguistic Decisions in the Tok Pisin Bible". Melanesian Pidgin and Tok Pisin: Proceedings of the First International Conference on Pidgins and Creoles in Melanesia, s. 372. 

KaynakçaDüzenle

Okuma listesiDüzenle

  • Tim Flannery - Throwim Way Leg

Dış bağlantılarDüzenle