Telemark

Norveç'in güneybatı kıyısında yer alan on sekiz belediye ihtiva eden eyalet

Telemark (Norveççe:Telemark fylke) Norveç'in güneybatı kıyısında yer alan on sekiz belediye ihtiva eden eyalettir. 1919 yılına kadar Bratsberg amt. olarak adlandırılan bölge, güneydoğusunda Vestfold, kuzeydoğusunda Buskerud, kuzeybatısında Hordaland ile Rogaland, güneyinde Aust-Agder ile komşudur.

Telemark
Telemark fylke
Telemark arması
Arma
Slogan:
Minyatür Norveç
Telemark'ın Norveç'teki konumu
Telemark'ın Norveç'teki konumu
Ülke Norveç Norveç
Bölge Norway Regions Østlandet Position.svg Østlandet
İdari merkezi Skien[1]
Eyalet 1918
Alt idari birimler
İdare
 • Vali Kari Nordheim-Larsen
(2006-günümüz)[2] (Norwegian Labour Party)
 • Belediye başkanı Terje Riis-Johansen
(2011-2015)[3] (Senterpartiet
(Merkez Parti)[4])
Yüzölçümü
 • Toplam 15,315 km² (5.913 mil²)
 • Kara
13,854 km² (5.349 mil²)
Nüfus
 (2011)
 • Toplam 169,516
Zaman dilimi UTC+01 (OAZD)
 • Yaz (YSU) UTC+02 (OAYZD)
Telemark'daki belediyeler
Vestsida, Porsgrunn, Norveç

Vestsida, Porsgrunn, Norveç.

Telemark Kanalı üstündeki Fjågesund köprüsü.

Telemark Kanalı üstündeki Fjågesund köprüsü

"Augustin" binası, Skien, Telemark.

"Augustin" binası, Skien, Telemark

Skien Brekke malikanesi müzesi, Telemark, Norveç..

Skien Brekke malikanesi müzesi, Telemark, Norveç.

Telemark, Norveç- Mejulen Feneri

Mejulen Feneri-Telemark, Norveç

Telemark jeolojik haritası.

Telemark jeolojik haritası

Telemark dört bölgeye ayrılmıştır: “Grenland” (güneydoğu), “Doğu Telemark” (kuzeydoğu), “Orta Telemark” (ilk ikisinin arasında) ve “Batı Telemark” (batı). Güneydoğusunda yer alan Skien eyaletin idari merkezidir.

Telemark'ın arması 18.12.1970 tarihinde oluşturulmuştur. Değerli bölgeyi sembolize eden altın sarı formun üzerindeki siyah balta savaşçılıklarını ve korunmuş olduğunu, şerit ise Telemark Kanalı'nı sembolize etmektedir.[6]

AdıDüzenle

Kelimenin kökeni İskandinav Þelamǫrk adı biçemine dayanmaktadır. İlk öğe Germen kabilesi adı olan þelirin çoğuludur . Son öğe “mǫrk” ise 'arazi, sınır' anlamına gelmektedir. (Ayrıca bkz. Hedmark ve Finnmark) 1919 yılına kadar “Bratsberg amt”, Bratsberg Valiliği olarak adlandırılmaktaydı. Berg (dağ) ve brats(çiftlik) İskandinav dili kelimelerden oluşan bu ad sarp dağdaki çiftlik anlamına gelmektedir. Eyalet, Sondre Norheim tarafından icat edilmiş bir stil olan “Telemark kayak”a ve karakteristik “Telemark iniş” stillerine isim anası olmuştur.

CoğrafyaDüzenle

Norveç'in güneybatısında yer alan Telemark birçok tepe ve vadiler de dahil olmak üzere, engebeli ve heterojen bir manzaraya sahiptir. En önemli yükseltileri 1400 ile 2000 metre arasındaki “Mælefjell”, “Gaustatoppen”, “Roan”, “Skorve (Gøysen)”, “Brokefjellet” ve “Roholtfjellet” dağlarıdır.[7] Kıyı şeridi Langesundsfjorden'den Gjernestangen'e kadar uzanır. 1900'lerde Telemark nehir trafiği için önemli bir nokta olmuştur. Skien'dan geçen su yolu 1861 yılında Notodden'e yönlendirilmiş ve 1892 yılında Tokke vadisi oluşmuştur. 1892 yılında Telemark kanalı tamamlanmıştır ve Avrupa'nın "sekizinci harikası" olarak adlandırmaktadır. Bu kanal üzerinden teknelerle komşu köylere ulaşım ve ticaret için taşımacılık yapılmıştır. Günümüzde bu nehirler ve kanallar hala var olup, sadece yaz aylarında turist trafiği için kullanılmaktadır.[8]

İklimDüzenle

Kıyı şeridinin ve ortasından geçen nehrin etkisiyle kış ayları oldukça soğuk geçen Telemark'ın Eylül-Ocak ortalama sıcaklıkları -2;-8 °C aralığındadır. Gaustatoppen'de -12 °C'dir. En düşük ölçülen sıcaklıklar kıyıda –25 °C ve iç kesimde –35 °C'dir. Her 100 metrede yaklaşık 0,7 derece değişim gözlenen Temmuz ayında ortalama sıcaklık, ovalar ve vadilerde 16-17 °C'dir. Ölçülen en yüksek sıcaklık sahilde 33 °C , iç bölgelerde 30 °C civarındadır. Yıllık yağış miktarı iç kesimlerde 800–1200 mm iken alt bölgelerde biraz daha az, dağlarda bazen çok daha fazladır. Sonbahar ve yaz ayları yağışlı geçmektedir.

Altyapı ve ulaşımDüzenle

Grenland bölgesi içinden geçen E18 güney kısmının, E134 ise iç kısımlarının ulaşımında temel kara yollarıdır. Toplam 4103 km halka açık yolları vardır.Telemark'ın ilk demiryolu hattı olan Larvik-Eidanger-Skien 1882 yılında açılmıştır. Skien'daki Geiteryggen Havaalanı[9]'ndan Bergen ve Stockholm'e uçuşlar yapılmaktadır. Ayrıca Fyresdal ve Notodden havaalanları bulunmaktadır.[10]

EkonomiDüzenle

Telemark Norveç'in önde gelen sanayi ve üretim eyaletlerinden birisidir. Toplamda, yaklaşık beş yüz sanayi işletmesi dahilinde orman, metal ve doğal ürünler üretim sanayileri mevcuttur. Eyalette dahilindeki hidroelektrik santralinden ülkenin elektrik üretiminin % 12'si karşılanmaktadır. Ülkenin en hızlı büyüyen bilişim sektörüne sahip olan bölgede tarım küçük birimler ile sınırlıdır. Tarım (tahıl, meyve, sebze) ve sığır, koyun yetiştiriciliği yapılan dağ köyleri vardır. Telemark verimli orman alanı ve % 8'lik büyüme oranı ile önemli bir ormanlık bölgedir. Telemark'ın en eski turizm alanı 1783 yılında turistler tarafından "keşfedilmiş" “Rjukan şelalesi” ile 1892 yılında tamamlanan “Bandak-Norsjø kanalı” dır.[11]

BelediyelerDüzenle

Sıra Ad[12] Nüfus Alan km²
&0000000000000001.0000001   Skien &0000000000052459.00000052.459 &0000000000000722.000000722
&0000000000000002.0000002   Porsgrunn &0000000000035193.00000035.193 &0000000000000161.000000161
&0000000000000003.0000003   Bamble &0000000000014104.00000014.104 &0000000000000282.000000282
&0000000000000004.0000004   Notodden &0000000000012446.00000012.446 &0000000000000856.000000856
&0000000000000005.0000005   Kragerø &0000000000010683.00000010.683 &0000000000000289.000000289
&0000000000000006.0000006   Nome &0000000000006588.0000006.588 &0000000000000389.000000389
&0000000000000007.0000007   Tinn &0000000000005993.0000005.993 &0000000000001858.0000001.858
&0000000000000008.0000008   &0000000000005773.0000005.773 &0000000000000260.000000260
&0000000000000009.0000009   Sauherad &0000000000004312.0000004.312 &0000000000000292.000000292
&0000000000000010.00000010   Drangedal &0000000000004123.0000004.123 &0000000000000998.000000998
&0000000000000011.00000011   Vinje &0000000000003707.0000003.707 &0000000000002740.0000002.740
&0000000000000012.00000012   Seljord &0000000000002960.0000002.960 &0000000000000672.000000672
&0000000000000013.00000013   Kviteseid &0000000000002489.0000002.489 &0000000000000626.000000626
&0000000000000014.00000014   Siljan &0000000000002423.0000002.423 &0000000000000203.000000203
&0000000000000015.00000015   Tokke &0000000000002291.0000002.291 &0000000000000907.000000907
&0000000000000016.00000016   Hjartdal &0000000000001610.0000001.610 &0000000000000741.000000741
&0000000000000017.00000017   Nissedal &0000000000001427.0000001.427 &0000000000000789.000000789
&0000000000000018.00000018   Fyresdal &0000000000001330.0000001.330 &0000000000001110.0000001.110
Toplam   Telemark &0000000000169516.000000169.516 &0000000000013173.00000013.173

Telemark doğumlu önemli kişilerDüzenle

NüfusDüzenle

Nüfusun en yoğun olduğu yerler Skien, Porsgrunn, Notodden, Rjukan ve Kragerø'dur. Diğer önemli yoğun popülasyon merkezleri , Fyresdal ve Vinje'dir. Nüfus genelde liman kentlerde yoğunlaşmıştır.

Tarihsel popülasyonları
Yıl Toplam
1951 136.519
1961 149.943 %10 
1971 156.778 %5 
1981 162.050 %3 
1991 162.869 %1 
2001 165.595 %2 
2011 169.185 %2 
2021? 180.966 %7 
2031? 191.552 %6 
Kaynak: [14] Norveç İstatistikleri[13].

Dış bağlantılarDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ [1]Fylke Telemark: Infos / Fakten-erişim 03 Nisan 2012(Norveççe)
  2. ^ [2]Fylkesmenn i Telemark fylke (Bratsberg amt)-erişim 03 Nisan 2012(Norveççe)
  3. ^ [3] Hilde Lysengen Havro:Terje Riis-Johansen blir ny fylkesordførar i Telemark14.09.2011-erişim 03 Nisan 2012(Norveççe)
  4. ^ [4] Senterpartiet-Erişim 03 Nisan 2012(Norveççe)
  5. ^ [5]Fylke Telemark: Die Kommunen / kommuner ( alphabetisch )-erişim 03 Nisan 2012(Norveççe)
  6. ^ [6]Fylkesvåpenet-Erişim 03 Nisan 2012(Norveççe)Daha fazla bilgi için bkn. 4 Mayıs 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  7. ^ [7] 24 Eylül 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.The Major Mountains of Telemark-Erişim 03 Nisan 2012(İngilizce)
  8. ^ [8] 3 Nisan 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.Telemark Canal-Erişim 03 Nisan 2012(Norveççe)
  9. ^ [9] 12 Nisan 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Geitryggen, Skien (Telemark)
  10. ^ [10] 3 Nisan 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.Velkommen til Telemark buradan bkz. 11 Nisan 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.-Erişim 03 Nisan 2012(Norveççe)
  11. ^ [11] 12 Kasım 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.Telemark er det godt å bo!-Erişim 03 Nisan 2012(Norveççe)
  12. ^ [12] 5 Ağustos 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.Fylke-Karte-Erişim 03 Nisan 2012(Norveççe)
  13. ^ [13]-Norveç İstatistikleri