Ana menüyü aç

Suriye Kürdistanı

Suriye Kürdistanı[1][2][3][4] veya Rojava, Suriye'nin kuzeydoğu kesiminde Arap, Çerkes, Kürt, Süryani[5] ve Türkmenlerin[6] yaşadığı bölge. Orta Doğu coğrafyasında Kürtler'in yoğun olarak yaşadığı bölgenin, Suriye sınırları içinde kalan kesimini tanımlar. PYD tarafından bölgede önce özerk kantonlar, sonrasında federasyon ilan edilmiş; fakat hiçbiri Suriye hükümeti tarafından tanınmamıştır.[7]

TarihçeDüzenle

Tarih öncesi dönemDüzenle

Bereketli hilalde yer alan Suriye Kürdistanı'nda Tell Halaf gibi neolitik dönem arkeolojik sitleri bulunmaktadır.

İmparatorluklarDüzenle

Rojova, tarihi boyunca Hitit, Mitanni, Asuri, Ahameniş İmparatorluğu, Grek, Arsak Krallığı, Roma İmparatorluğu, Part İmparatorluğu, Sasaniler, Bizans İmparatorluğu, Abbasiler, Osmanlılar ve Fransa tarafından yönetildi.

SuriyeDüzenle

20. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde patlak veren Süryani ve Ermeni Kırımı döneminde birçok Süryani ve Ermeni bölgeye sürgün edilmiş, Şeyh Said İsyanı ardından da bölge Kürt göçü almıştır.[kaynak belirtilmeli]

Suriye devleti, sınırları içerisinde ikamet eden Kürtlere 1962 yılından beri vatandaşlık hakkı tanımamaktadır.[8] Aynı zamanda bu bölgeyi Araplaştırmak için bir Arap Kuşağı inşa etmeye çalışmış ve 1963'te Baas Partisi hükûmeti de "Cezire'nin Araplığını koruma" sloganını kullanarak Araplaştırma politikasını sürdürmüştür.[8]

Suriye İç Savaşı ve Kuzey ve Doğu Suriye Özerk YönetimiDüzenle

ToponimiDüzenle

Rojava [9](Kürtçe: Rojavaya Kurdistanê, rojava "Batı" anlamına gelir) Batı Kürdistan ya da Suriye Kürdistanı olarak bilinir.[kaynak belirtilmeli]

CoğrafyaDüzenle

Rojava Türkiye sınırı boyunca Dicle'nin batısında yer almaktadır. Cezire Kantonu, Kobani Kantonu ve Afrin Kantonu olmak üzere üç ayrı kanton vardır. Cezire Kantonu, Kürdistan Bölgesel Yönetimi ile komşudur. Cezire kantonu petrol kaynaklarının bulunduğu bir noktada bulunur. Cezire ve Kobani Kantonu arazi bakımından çoğunlukla düzlüklerden oluşur, Afrin Kantonu ise dağlık bir araziye sahiptir.[10]

İklim ve bitki örtüsüDüzenle

Bölgede soğuk ve kurak kışlar, sıcak, bulutsuz yazlar görülür. Çoğunlukla düzlük olması bu sayılan iklimsel sonuçları doğurur. Irak ve Türkiye sınırı boyunca uzanan kuzeydeki dağlık bölgeler, yoğun kar yağışı altındadır.

Rojava'nın topografik ve dağlık yapısı nedeniyle, ülkede bitki örtüsü olarak genellikle bozkır olmakla birlikte yer yer orman görülür. Bölgenin kuzeyindeki dağlık bölgede kavak, söğüt ve meşe ağaçları bulunur. Güneyinde ise genelde çöl ağaçları olan hurma ve palmiye ağaçları vardır.

EkonomiDüzenle

Rojava'nın ekonomisini petrol ihracatı ve tarım oluşturmaktadır.[11][12]

TarımDüzenle

Koyun, tahıl ve pamuk var.[5] Tarımı geliştirebilmek için gübre gerekiyor.[12]

TicaretDüzenle

Petrol ve gıda üretimi talebi aştığı için ihracatın önemli bir kısmını karşılamaktadır.[13] Güvenlik gerekçesi ile Türkiye ile olan sınır kapılarından gerçekleştirilen ticaret sınırlıdır.[14]

EğitimDüzenle

Kürtçe ve Arapça eğitimi yapılmaktadır.[11]

KültürDüzenle

Rojava'nın kültürü Mezopotamya kültürü, İslam dini ve geleneksel Arap ve Kürt kültürü etrafında biçimlenmiştir.[kaynak belirtilmeli] Buna karşın, Rojava çeşitlilikler içinde yüksek bir kozmopolit toplum ve canlı bir kültüre sahiptir.[kaynak belirtilmeli] İslam etkisi Arap ve Kürt kültürünün mimari, müzik, giyim, mutfak ve yaşam tarzında görülebilmektedir.

PYD tarafından jineoloji kültürü öğretilmektedir.

DemografiDüzenle

Rojava halkının çoğunluğu Kürtlerden oluşmaktadır.[15] Cezire Kantonu'nda az sayıda Arap yerleşim yeri vardır. Cezire Kantonu'nda Süryaniler de bulunmaktadır. Türkmenler, Çerkesler(anayasa), Yezîdîler[16][17], Ermeniler de bölgedeki azınlık halklarındandır.

MültecilerDüzenle

Rojava'da iki milyon mülteci bulunmaktadır.[18]

Nüfus bakımından büyük şehirlerDüzenle

2004 Suriye nüfus sayımına göre Rojava'da nüfusu on binden fazla olan şehir ve kasabaların listesi:[19]

Türkçe Adı Kürtçe Adı Arapça Adı Nüfus Kanton
Haseki (Hasiçi) Hesîçe الحسكة 319.641 Cezire Kantonu
Kamışlı Qamişlo القامشلي 184.231 Cezire Kantonu
Münbiç Mabuk منبج 99.497 Şahba Kantonu
El-Bab El-Bab الباب‎‎ 63.069 Şahba Kantonu
Tabka Tabqa الطبقة 62,425 Kobani Kantonu
Resulayn Serêkanî رأس العين‎ 55.247 Cezire Kantonu
Mürşitpınar (Arappınar) Kobanî عين العرب 44.821 Kobani Kantonu
Afrin Efrîn عفرين 36.562 Afrin Kantonu
Amudiye Amûdê عامودا 26.821 Cezire Kantonu
Deyrik Dêrika Hemko المالكية 26.311 Cezire Kantonu
Tel Rıfat Arpêt تل رفعت 20.514 Afrin Kantonu
Kubur el Bid Tirbespî القحطانية 16.946 Cezire Kantonu
Şeddade (Şeddadi) Şeddadê الشدادي 15.806 Cezire Kantonu
Muabbada Girkê Legê المعبدة 15.759 Cezire Kantonu
Tel Abyad Girê Spî تل أبيض 14.825 Kobani Kantonu
El Seba ve Arbayn السبعة وأربعين 14.177 Cezire Kantonu
Cenderes Cindarêsê جنديرس 13.661 Afrin Kantonu
Menacir (Mancar) Menacîr المناجير 12.156 Cezire Kantonu
Cerablus Cerablus جرابلس‎‎ 11.570 Şahba Kantonu
Başköy Kıbbesin قباسين‎‎ 11.383 Şahba Kantonu

DinDüzenle

Rojava halkının çoğu Sünni Müslümandır.[kaynak belirtilmeli] Bölgede Ezidiler ve Hristiyanlar da yaşamaktadır.[5]

DilDüzenle

Konuşulan diller Kürtçe, Arapça, Türkçe ve Süryanice'dir.[20]

UlaşımDüzenle

Kamışlı'da uluslararası Kamışlı Havaalanı bulunmaktadır.

Ayrıca bakınızDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "Second day of Northern Syria Constituent Assembly conference takes place" (İngilizce). Hawar News Agency. 28 Aralık 2016. 11 June 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Aralık 2016.  Bilinmeyen parametre |url-status= görmezden gelindi (yardım)
  2. ^ "Syrian Kurdish groups, allies say approve blueprint for federal system". Reuters. 29 Aralık 2016. Erişim tarihi: 1 Ocak 2017. 
  3. ^ "'Rojava' no longer exists, 'Northern Syria' adopted instead". Kurdistan24. 31 Aralık 2016. Erişim tarihi: 1 Ocak 2017. 
  4. ^ "ܩܝܡܐ ܟܢܘܫܝܝܐ ܕܦܕܪܐܠܝܘܬ݂ܐ ܕܝܡܩܪܐܛܝܬܐ ܕܓܪܒܝ ܣܘܪܝܐ". 
  5. ^ a b c "A Mountain River Has Many Bends". 20 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  6. ^ "'Rojava modelinin önünde çok önemli sınavlar var'". Agos. 6 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  7. ^ Suriyeli Kürtler federasyon ilan etti, Şam 'tanımıyoruz' dedi, BBC Türkçe, 17 Mart 2016.
  8. ^ a b Emir Hasanpur (çev: Cemil Gündoğan), Kürt Diliyle İlgili Devlet Politikaları ve Dil Hakları, Avesta Yayınları, İstanbul, Ocak 1997, ISBN 975-7112-20-8, s. 64.
  9. ^ "Iraq and Syria face further instability as Isis influence wanes". Financial Times. 2 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  10. ^ http://www.lekolin.net/haber-3965--ROJAVA-KURDISTANI-KANTONLARINI-TANIYALIM.html
  11. ^ a b Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; Khalaf1 isimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: Kaynak gösterme)
  12. ^ a b "Kadınlar tarımda güçlü". Politika. 27 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  13. ^ "Striking out on their own". The Economist. 
  14. ^ "Syrian Kurds risk their lives crossing into Turkey". Middle East Eye. 29 Aralık 2014. 10 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ocak 2015. 
  15. ^ "Rojava's Sustainability and the PKK's Regional Strategy". Washington Institute. 10 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  16. ^ "Revenge for Sinjar: Syrian Kurds free Islamic State slaves". Reuters. 19 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  17. ^ "ROJAVA AS HOME TO OVER TWO MILLION IDPS". 19 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  18. ^ "Rojava as home to over 2 million IDPs". 19 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  19. ^ http://www.cbssyr.org/General%20census/census%202004/pop-man.pdf
  20. ^ "What languages are spoken in Rojava, and what is the proportion and distribution?". 27 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi.