Panzer IV

Alman Orta Sınıf Tank

Panzerkampfwagen IV, yaygın olarak bilinen adıyla Panzer IV, Nazi Almanyası tarafından 1930'ların sonlarında geliştirilen ve II. Dünya Savaşı sırasında yaygın olarak kullanılan orta sınıf tank. Tankın ordu envanter numarası Sd.Kfz. 161'dir.

Panzerkampfwagen IV
SdKfz161-1-1.jpg
Çeşidi Orta Sınıf Tank
Uyruğu Nazi Almanyası Nazi Almanyası
Hizmet geçmişi
Hizmet 1939 - 1967
Kullanıcılar Nazi Almanyası Nazi Almanyası

Romanya Romanya
Türkiye Türkiye
Macaristan Macaristan
Bulgaristan Bulgaristan
Finlandiya Finlandiya
İspanya İspanya
Hırvatistan Hırvatistan
Suriye Suriye

Kullanıldığı savaşlar II. Dünya Savaşı, Macaristan, 1948 Arap-İsrail Savaşı, Altı Gün Savaşı
Üretim tarihi
Tasarımcı Krupp
Tasarlandığı tarih 1936
Üretici Krupp, Steyr-Daimler-Puch
Birim maliyeti ~ 103,462 Reichsmark
Üretildiği tarih 1936-1945
Üretim adedi 8,800 (tahmini)
Çeşitleri Ausf. A, Ausf. B, Ausf. C, Ausf. D, Ausf. E, Ausf. F, Ausf. G, Ausf. H, Ausf. J, Ausf. F1, Ausf. F2
Özellikler
Ağırlık 25,0 ton
Uzunluk 5,92 metre
 uzunluğu 1,10 metre
Genişlik 2,88 m
Yükseklik 2,68 m
Mürettebat 5 (komutan, silahçı, yükleyici, sürücü, radyo operatörü)


Zırhı 10-80 mm
Ana silahı 7,5 cm (2,95) KwK 40 L/48 ana silahı
Diğer silahları 2 × 7.92 mm MG 34
Motor 12 silindirli Maybach HL 120 TRM V12

300 PS (296 kW, 220 kW)
12 beygir/t

Transmisyon 6 ileri 1 geri
Süspansiyon donanımı Yaprak yay
Depo kapasitesi 470 litre
Harekat menzili 200 km (120 mil)
Azami hızı yolda 42 km/s, arazide 16 km/s

Alman doktrinine göre başlangıçta Panzer III tanklara karşı, Panzer IV ise bir piyade desteği görevleri için tasarlanmıştı. Panzer IV'nin ilk modelleri düşman tanklarının zırhını delme amaçlı küçük çaplı, yüksek hızlı mermiler kullanan uzun namlulu toplardan ziyade; piyade desteği amaçlı büyük çaplı ve görece yavaş mermiler ateşlemek üzere tasarlanmış kısa namlulu toplar taşıyordu. Savaşın ilerleyen dönemlerinde tankların görevleri yer değiştirdi; Panzer III daha büyük çaplı toplar taşımaya başlarken Panzer IV daha büyük taret halkası sayesinde 7.5 cm L/43 ve L/48 toplar ile düşman tanklarına karşı daha etkili hale geldi. Bu sayede Panzer IV, savaş boyunca karşı karşıya geldiği Sovyet T-34 ve Amerikan M4 Sherman tanklarına karşı etkili olmaya devam etti.

1936 ile 1945 yılları arasında çeşitli modelleri ile toplamda 8.553 adet üretilen Panzer IV, II. Dünya Savaşı esnasında Nazi Almanyası tarafından en fazla sayıda üretilen tank ve 10.086 adet üretilen StuG III tarruz topunun ardından ikinci en fazla sayıda üretilen zırhlı muharebe aracıdır. Almanya tarafından savaş boyunca üretimi kesintisiz devam eden tek tank modelidir. Tank üzerinde yapılan değişiklikler, güncellemeler ve modifikasyonlar ile savaş boyunca güncel düşman tanklarına karşı eşitliğini sürdürmüştür. Savaş boyunca zırh, top ve hareketlilik alanlarında geliştirmeler yapılmış, savaşın sonuna doğru üretimi arttırma amacıyla çeşitli basitleştirmeler uygulanmıştır. Panzer IV şasisi Sturmgeschütz IV taarruz topu, Jagdpanzer IV tank imha edici, Wirbelwind kendinden tahrikli uçaksavar aracı ve Brummbär taarruz topu dahil olmak üzere birçok diğer muharebe aracı için temel olarak kullanılmıştır.

Panzer IV'ün yerini savaş esnasında kısmen Panther almış ancak tank üretimi savaşın sonuna dek devam etmiştir. Panzer IV, Alman servisinin yaygın olarak ihraç edilen tankı olmuştur. Finlandiya, İspanya, Romanya ve Bulgaristan gibi ortaklarına 300 civarında tank satılmıştır. Savaş sonrasında Fransa, İspanya ve Çekoslovakya tarafından Suriye'ye satılan düzinelerce Panzer IV tankı 1967'de Altı Gün Savaşı esnasında muharebelerde yer aldı.

Tasarım GeçmişiDüzenle

KökenleriDüzenle

Panzer IV, Alman general ve yenilikçi zırhlı savaş teorisyeni General Heinz Guderian'ın buluşudur. Konsept olarak, düşman tanksavar silahları ve tahkimatına karşı kullanılmak üzere destek tankı olması amaçlanmıştır. İdeal olarak, savaş esnasındaki tank bölükleri, Panzer III'lerden oluşan 3 orta tank grubu ve Panzer IV'lerden oluşan 1 ağır tank grubunun birleşiminden meydana gelmekteydi. 11 Ocak 1934 günü, Alman ordusu "orta traktör" için spesifikasyonlar yazdı ve savunma şirketlerinin bir dizi ihraç ettiğini duyurdu. Panzer III'ler desteklemek için 37 milimetre anti-tank silahı ile donanmış olacaktı, yeni araçların ana silahı kısa namlulu 75 milimetrelik obüs topu olarak ayarlandı ve 24 tonluk ağırlık limiti tahsis edildi. Almanya hâlen teorik olarak Versay Antlaşmasına bağlı olduğundan asıl amaçlarının fark edilmemesi için geliştirmeler Begleitwagen ("eşlik eden araç") adı altında yürütülmüştür. MAN, Krupp ve Rheinmetall-Borsig ilk prototipleri geliştirmiş, daha da geliştirilmesi için Krupp'un prototipi seçilmiştir. Şasi aslında bir altı tekerlekli serpiştirmeli süspansiyon ile tasarlanmış, ancak Alman Ordusu bunu torsiyon çubuğu sistemi ile değiştirmiştir. Yol performansını arttırmak ve mürettebatın konforu üzerine süspansiyon çalışmaları yapıldı ancak yeni tanka olan acil ihtiyaç sebebiyle öneri kabul edilmedi ve Krupp yerine basit bir yaprak yaylı çift bojili süspansiyon tercih edildi.

Versuchskraftfahrzeug 622 (Vs.Kfz. 622) olarak hizmete kabul edildi. Üretim 1936 yılında Fried'da başladı. Krupp Grusonwerk AG Fabrikası, Magdeburg.

ÜretimiDüzenle

Panzer IV başlangıçta sınırlı ölçüde kullanılmak üzere tasarlanmıştır, yani başlangıçta Krupp tankın tek üreticisiydi. Polonya Seferi öncesinde, sadece 262 adet Panzer IV üretilmiştir: 35 Ausf. A; 42 Ausf. B; 140 Ausf. C ve 45 Ausf. D. Polonya'nın işgalinden sonra, Almanya'nın zırhlı dayanak olarak tanka adapte edilmesi kararı ile, üretim Avusturya'nın Valentine kentindeki Nibelungenwerke fabrikasında(Steyr-Daimler-Puch tarafından yönetilen) devam etti. Üretim 223 tankın Alman ordusuna teslim edilmesiyle arttırıldı, Ausf E. versiyonu tanıtıldı. 1941 yılında, 462 Panzer IV, Ausf. F olarak monte edildi. Silahın geliştirilmesiyle birlikte F2 modeline geçiş yapıldı. Yıllık üretim toplamı daha savaşın başından bu yana dört kat arttı. Daha sonra Panzer IV modelleri ortaya çıktıkça üçüncü bir fabrika olarak Vomag(Plauen şehrinde bulunan) için montaj çalışmaları başladı. 1941 yılında aylık ortalama 39 tank üretimi yapıldı ve bu sayı 1942 yılında 83'e yükseldi, 1943 yılında 252 ve 1944 yılında aylık 300 tank üretimi yapıldı. Ancak, 1943 Aralık ayında, Krupp fabrikası Sturmgeschütz IV üretimine yönlendirildi ve Panzer IV montajı için sadece Nibelungenwerke fabrikası bırakılarak 1944 baharında Vomag fabrikasıda Jagdpanzer IV üretimine başladı. Müttefik hava ve kara saldırılarınında baskısıyla Alman sanayisinin yavaş çöküşü başladı. Ekim 1944'te Nibelungenwerke fabrikası ciddi bir bombardıman saldırısı sonucu hasar gördü. 1945 yılının Mart ve Nisan aylarında üretim seviyesi 1942'lerinde altına düşerek aylık 55 tank üretimi gibi bir rakama ulaşıldı.

İhracatıDüzenle

Panzer IV İkinci Dünya Savaşı'nın en fazla ihraç edilen Alman tankı olmuştur. 1942 yılında Almanya 11 tankı Romanya'ya ve 32 tankı da Macaristan'a teslim etti. Doğu Cephesi ile 1942'nin son aylarında ve 1943'ün başlarında bunların birçoğu yok oldu. Romanya tüm savaş boyunca farklı modellerinden yaklaşık 120 Panzer IV tankı aldı. Yeni bir zırhlı bölüğünün çekirdeğini oluşturmak üzere Bulgaristan Ordusu için, Almanya 46 veya 91 Panzer IV ve 12 adet İtalyan tankı sundu. Bu tanklar İtalyan diktatörü Benito Mussolini'nin devrik iken İtalyan ekiplerini eğitmek için kullandığı, ancak 1943'ün ortalarında İtalya'da Almanya tarafından geri alınan tanklardır. İspanyol hükûmeti Mart 1943'te 100 adet Panzer IV için dilekçe verdi, ama Aralık ayına kadar sadece 20 adet teslim alındı. Finlandiya 1944 yılında 30 adet Panzer IV satın aldı ancak sadece 15 tanesi teslim alındı ve yine aynı yıl 62 ya da 72 adetlik ikinci parti Macaristan'a gönderindi(bunların 20 adedi Almanya'nın kayıplarına karşılık yönlendirildi). Tüm Panzer IV modellerinden toplamda 297 adet Almanya'nın müttefiklerine teslim edildi.

Savaş TarihiDüzenle

Panzer IV, II. Dünya Savaşı boyunca üretilen ve mücadele eden tank türü oldu ve tüm savaş boyunca ölçülen istatistiklerle Wehrmact'ın %30'luk güç deposunu oluşturdu. 1939'ların başlarında kullanımda olmasına rağmen, Çekoslovakya'nın işgali zamanında, savaşın başlarında Panzer I ve Panzer II zırhının önceliği artık demode olmuştu. Panzer I bir bakıma kendinin T-26 gibi Sovyet Tanklarından daha aşağılarda olduğunu İspanyol İç Savaşı sırasında kanıtlamıştı.

GaleriDüzenle

KaynakçaDüzenle

Ayrıca bakınızDüzenle

  Wikimedia Commons'ta Panzer IV ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.