Mareşal (Türkiye)

askerî rütbe

Mareşal, Türk Kara Kuvvetleri ve Türk Hava Kuvvetlerinde en yüksek olan askerî rütbe. Türk Deniz Kuvvetlerindeki karşılığı büyük amiraldir. Bu rütbe en yüksek askeri rütbe olmakla beraber diğer rütbelerden önemli bir farkı kıdem ve bekleme ile kazanılamamasıdır. Bu rütbe savaşta üstün yararlılıkları görülen ve en az Orgeneral ya da Oramiral rütbesine sahip subaylara TBMM tarafından ilgili kanuna dayanarak verilir.[1]

TSK rütbeleri
Kara Deniz Hava
Genel Komutanlar
Askerî Kurul
General ve Amiraller
Büyük Amiral
Oramiral
Koramiral
Tümamiral
Tuğamiral
Üstsubaylar
Subaylar
Astsubaylar
Jandarma
(Yalnızca Jandarma Genel Komutanlığında)
Uzman Erbaşlar
Sözleşmeli Er ve Erbaşlar
Sözleşmeli Çavuş
Sözleşmeli Onbaşı
Sözleşmeli Er
Er ve Erbaşlar

NATO kodu OF-10'dur.

Köken bilimiDüzenle

Mareşal sözcüğü Türkçeye Fransızca maréchal kelimesinden geçmiştir. Maréchal (nalbant, komutan) sözcüğü, Latince kökenli mariscalcus sözcüğünden gelir. Latince Mariscalcus kelimesi, Cermence (Eski Almanca) at ve uşak kelimelerinden unsurlar taşır.[2]

TarihçeDüzenle

Osmanlı İmparatorluğuDüzenle

Türkiye CumhuriyetiDüzenle

Müşîr, 1923-1934 yılları arasında Türkiye Cumhuriyeti'ndeki en yüksek askerî rütbedir. 26 Kasım 1934 tarihli 2590 sayılı Lâkap ve Unvanların Kaldırılması Hakkındaki Kanun'un üçüncü maddesi gereğince kaldırıldı ve Müşir rütbesinde olanlara Mareşal denmesine karar verildi.[3]

Türk Silahlı Kuvvetleri'nde savaşta olağanüstü yararlılıkları görülen en az orgeneral (denizci ise oramiral) rütbesine sahip hayattaki ya da ölmüş olan orgenerallere, TBMM tarafından kanunla verilen bir askeri rütbedir. Bu rütbe yukarıda belirtilen şartlar haricinde süre beklemeyle kazanılamamaktadır.[1]

Günümüze kadar iki asker müşir (mareşal) rütbesine terfi ettirildi:

Fotoğrafı Komutan
(Doğum–Ölüm)
Savaş Görevi Terfi Tarihi
1   Mustafa Kemal Atatürk
(1881-1938)
Sakarya Meydan Muharebesi TBMM Orduları Başkomutanlığı 19 Eylül 1921[4]
2   Fevzi Çakmak
(1876-1950)
Başkomutanlık Meydan Muharebesi TBMM Genelkurmay Başkanlığı 31 Ağustos 1922[5]

RütbelerDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ a b T.S.K. Personel Kanunu'nun 29.maddesi
  2. ^ "Marshal." Oxford Dictionary of English 2e, Oxford University Press, 2003.
  3. ^ "Efendi, Bey, Paşa gibi Lakap ve Unvanların Kaldırılmasına dair Kanun" (PDF). 9 Ağustos 2013 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ağustos 2015. 
  4. ^ "İstanbul Valiliği Atatürk Kronolojisi". 31 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2015. 
  5. ^ Baycan, Nusret. "Fevzi Çakmak". Atatürk Araştırma Merkezi. 8 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2015.