Mareşal (Türkiye)

Türkiye'deki en yüksek askerî rütbe

Mareşal, Türk Kara Kuvvetleri ve Türk Hava Kuvvetlerinde en yüksek olan askerî rütbe. Türk Deniz Kuvvetlerindeki karşılığı büyükamiraldir. Bu rütbe en yüksek askerî rütbe olmakla beraber diğer rütbelerden önemli bir farkı kıdem ve bekleme ile kazanılamamasıdır. Bu rütbe savaşta üstün yararlılıkları görülen ve en az Orgeneral ya da Oramiral rütbesine sahip subaylara TBMM tarafından ilgili kanuna dayanarak verilir.[1]

TSK rütbeleri
Kara Deniz Hava
Genel Komutanlar
Askerî Kurul
General ve Amiral
Büyükamiral
Oramiral
Koramiral
Tümamiral
Tuğamiral
Üstsubay
Subay
Astsubay
Uzman Jandarma
Uzman Erbaş
Sözleşmeli Erbaş
Erbaş
Sözleşmeli Er
Er

NATO kodu OF-10'dur.

Köken bilimiDüzenle

Mareşal sözcüğü Türkçeye Fransızca maréchal kelimesinden geçmiştir. Maréchal (nalbant, komutan) sözcüğü, Latince kökenli mariscalcus sözcüğünden gelir. Latince Mariscalcus kelimesi, Cermence (Eski Almanca) at ve uşak kelimelerinden unsurlar taşır.[2]

TarihçeDüzenle

Osmanlı İmparatorluğuDüzenle

Türkiye CumhuriyetiDüzenle

Müşîr, 1923-1935 yılları arasında Türkiye Cumhuriyeti'ndeki en yüksek askerî rütbedir. 10 Haziran 1935 tarihinde kabul edilen “2771 sayılı Ordu Dâhili Hizmet Kanunu” ile Türkçe karşılığı mareşal olmuştur.[3]

Türk Silahlı Kuvvetleri'nde savaşta olağanüstü yararlılıkları görülen en az orgeneral (denizci ise oramiral) rütbesine sahip hayattaki ya da ölmüş olan orgenerallere, TBMM tarafından kanunla verilen bir askerî rütbedir. Bu rütbe yukarıda belirtilen şartlar haricinde süre beklemeyle kazanılamamaktadır.[1]

Günümüze kadar iki asker müşir (mareşal) rütbesine terfi ettirildi:

Fotoğrafı Komutan
(Doğum–Ölüm)
Savaş Görevi Terfi Tarihi
1   Mustafa Kemal Atatürk
(1881-1938)
Sakarya Meydan Muharebesi TBMM Orduları Başkomutanlığı 19 Eylül 1921[4]
2   Fevzi Çakmak
(1876-1950)
Başkomutanlık Meydan Muharebesi TBMM Genelkurmay Başkanlığı 31 Ağustos 1922[5]

RütbelerDüzenle

TürkiyeDüzenle

Osmanlı İmparatorluğuDüzenle

1909-1920

Dünya da Mareşal rütbeleriDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ a b "T.S.K. Personel Kanunu'nun 29.maddesi" (PDF). 26 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 18 Ağustos 2015. 
  2. ^ "Marshal." Oxford Dictionary of English 2e, Oxford University Press, 2003.
  3. ^ 2771 sayılı Ordu Dâhili Hizmet Kanunu https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/KANUNLAR_KARARLAR/kanuntbmmc015/kanuntbmmc015/kanuntbmmc01502771.pdf 16 Haziran 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. | erişimtarihi = 16 Haziran 2022 |
  4. ^ "İstanbul Valiliği Atatürk Kronolojisi". 31 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2015. 
  5. ^ Baycan, Nusret. "Fevzi Çakmak". Atatürk Araştırma Merkezi. 8 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2015.