Mareşal (Türkiye)

Mareşal, Türk Kara Kuvvetleri ve Türk Hava Kuvvetlerinde en yüksek olan askerî rütbe. Türk Deniz Kuvvetlerindeki karşılığı büyükamiraldir. Bu rütbe en yüksek askeri rütbe olmakla beraber diğer rütbelerden önemli bir farkı kıdem ve bekleme ile kazanılamamasıdır. Bu rütbe savaşta üstün yararlılıkları görülen ve en az Orgeneral ya da Oramiral rütbesine sahip subaylara TBMM tarafından ilgili kanuna dayanarak verilir.[1]

TSK rütbeleri
Kara ve Hava Deniz
General ve Amiraller
Mareşal Büyükamiral
Orgeneral Oramiral
Korgeneral Koramiral
Tümgeneral Tümamiral
Tuğgeneral Tuğamiral
Subaylar
Albay
Yarbay
Binbaşı
Yüzbaşı
Üsteğmen
Teğmen
Asteğmen
Astsubaylar
Astsubay kıdemli başçavuş
Astsubay başçavuş
Astsubay kıdemli üstçavuş
Astsubay üstçavuş
Astsubay kıdemli çavuş
Astsubay çavuş
Uzman jandarmalar
Uzman jandarma
(Yalnızca Jandarma Gn.K.lığında)
Erbaş ve Erler
Uzman çavuş
Çavuş
Uzman onbaşı
Onbaşı
Er (rütbe)

NATO kodu OF-10'dur.

İçindekiler

Köken bilimiDüzenle

Mareşal sözcüğü Türkçeye Fransızca maréchal kelimesinden geçmiştir. Maréchal (nalbant, komutan) sözcüğü, Latince kökenli mariscalcus sözcüğünden gelir. Latince Mariscalcus kelimesi, Cermence (Eski Almanca) at ve uşak kelimelerinden unsurlar taşır.[2]

TarihçeDüzenle

Osmanlı İmparatorluğuDüzenle

Osmanlı ve Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarındaki karşılığı Müşir'dir.

1826'da Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasının ardından bir askeri rütbe haline getirildi. Bilinen ilk müşir Ahmet Fevzi Paşa'dır (Mabeyn Müşiri yapılış tarihi 25 Haziran 1832).[3] 1833'te ise Damat Gürcü Halil Rifat Paşa ilk Tophane Müşiri oldu.

Osmanlı dönemindeki bazı tanınmış müşirler şunlardır:

Tanzimat döneminden I. Meşrutiyet'e kadar Osmanlı ordusunda Müşir sayısı 19'u aşmamış, II. Abdülhamit döneminde 24'e kadar yükselmiş, daha sonra İttihatçıların yaptığı askeri düzenlemeler ve tasfiyeler neticesinde 7'ye kadar düşürülmüştür. I. Dünya Savaşı'na girildiğinde Osmanlı Ordusu'nda hiç müşir bulunmuyordu.[4]

TBMM ve Türkiye CumhuriyetiDüzenle

Türk ordusunda savaşta olağanüstü yararlılıkları görülen, Türk Silahlı Kuvvetleri için en az orgeneral (denizci ise oramiral) rütbesine sahip hayattaki ya da ölmüş olan orgenerallere, TBMM tarafından kanunla verilen bir askeri rütbedir. Bu rütbe yukarıda belirtilen şartlar haricinde süre beklemeyle kazanılamaz.[1]

TBMM tarafından şimdiye kadar sadece iki paşa Müşir ilan edilmiştir:

Müşir rütbesi 26 Kasım 1934 tarihli 2590 sayılı Lâkap ve Unvanların Kaldırılması Hakkındaki Kanun'un üçüncü maddesi gereğince kaldırılmış ve Müşirlere Mareşal denmesine karar verilmiştir.[7]

RütbelerDüzenle

Ayrıca bakınızDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ a b T.S.K. Personel Kanunu'nun 29.maddesi
  2. ^ "Marshal." Oxford Dictionary of English 2e, Oxford University Press, 2003.
  3. ^ Mehmed Süreyya (1996). Akbayar, Nuri. haz. Sicill-i Osmanî. İstanbul: Kültür Bakanlığı. s. 190. ISBN 9753330391. 
  4. ^ "Müşir". İslam Ansiklopedisi. 27 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20160227134108/http://www.islamansiklopedisi.info/dia/ayrmetin.php?idno=320161. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2015. 
  5. ^ "İstanbul Valiliği Atatürk Kronolojisi". 31 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20140331231652/http://www.istanbul.gov.tr:80/?pid=14216. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2015. 
  6. ^ Baycan, Nusret. "Fevzi Çakmak". Atatürk Araştırma Merkezi. 8 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20150708095045/http://www.atam.gov.tr:80/dergi/sayi-16/fevzi-cakmak. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2015. 
  7. ^ "Efendi, Bey, Paşa gibi Lakap ve Unvanların Kaldırılmasına dair Kanun". 9 Ağustos 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20130809234825/http://www.nvi.gov.tr:80/Files/File/Mevzuat/Nufus_Mevzuati/Kanun/pdf/EFEND%C4%B0%20BEY-PA%C5%9EA%20G%C4%B0B%C4%B0%20LAKAP%20VE%20UNVANLARIN%20KALDIRILDI%C4%9EINA%20DA%C4%B0R.pdf?. Erişim tarihi: 18 Ağustos 2015.