Jefferson Nehri

Jefferson Nehri, ABD'nin Montana eyaleti içinde doğup sonlanan, Kuzey Amerika'nın en uzun nehri olan Mississippi Nehri'nin ana kollarından olan Missouri Nehri'nin bir koludur. Yaklaşık 83 mil (134 km) uzunluğunda bir nehirdir.[2][3]

Jefferson Nehri
Beaverhead ve Big Hole nehirlerinin birleşerek Jefferson Nehri'ni oluşturduğu bölge. (İkiz Köprüler, Montana)
Beaverhead ve Big Hole nehirlerinin birleşerek Jefferson Nehri'ni oluşturduğu bölge. (İkiz Köprüler, Montana)
Kaynak İkiz Köprüler, Montana (45°34′05″K 112°20′21″B / 45.56806°K 112.33917°B / 45.56806; -112.33917[1])
Ağız Missouri Nehri Three Forks Montana (45°55′39″K 111°30′29″B / 45.9275°K 111.50806°B / 45.9275; -111.50806Koordinatlar: 45°55′39″K 111°30′29″B / 45.9275°K 111.50806°B / 45.9275; -111.50806[1])
Havza ülkeleri Montana ABD (100%)
Uzunluk 83 mi (134 km)
Debi Three Forks:

- Minimum 43 cu ft/s (1.2 m3/s)
- Ortalama 1,899 cu ft/s (53.8 m3/s)
- Maksimum 17,000 cu ft/s (480 m3/s)

Havza alanı 9.532 sq mi (24.690 km2)

ÖzellikleriDüzenle

 
Parrot Kalesi yakınlarından Jefferson Nehri'nin bir kesiti. (Ekim 2007)

Madison Nehri ile birlikte Jefferson Nehrinin resmi ağız noktası olarak, Three Forks yakınlarındaki Missouri Headwaters State Park kabul edilir. Nehir 1 km aşağı yönde (kuzeydoğu) Gallatin Nehri ile birleşir.

Nehrin tamamı ABD'nin Montana eyaleti sınırları içinde akar. Ayrıca Mississippi Nehri'ne katkısı da önemlidir. Kolları olan Missouri ve Jefferson Nehirleri ile birlikte ölçüldüğünde toplam uzunluğu 6.275 km'yi bulan Mississippi Nehri, bu kriterle ölçüldüğünde Nil, Amazon ve Yangtze nehirlerinden sonra dünyanın en uzun 4. nehridir.

Kaynağından itibaren Missouri Nehri ile birleştiği noktaya kadar olan uzunluğu 134  km'dir. Jefferson Nehrinin ulaşımda, ziraatta ve diğer alanlarda sağladığı sayısız faydalı yönünün yanında, bir de zararlı tarafı bulunmaktadır. Her yıl 400 milyon ton verimli toprağı Meksika Körfezi ağzındaki deltaya yığar. Mississippi birkaç defa taşmıştır. 1929 ve 1937 yılında meydana gelen taşkınlarda büyük hasar meydana gelmiştir. Taşkınları önlemek için nehir üzerinde barajlar, pompalama istasyonları ve tali kanallar yapılmıştır. Nehirde petrol, petrol ürünleri, demir, çelik, kömür, kum ve çakıl başlıca taşınan yüklerdir.

 
Jefferson River kanyonunun dik ve dar bölümünü oluşturan Madison Group kireçtaşlarında küçük deniz fosilleri bulunabilir.
 
Lewis ve Clark'ın gerçekleştirdiği keşiflerinin rotası.
 
Beaverhead ve Big Hole nehirlerinin birleşerek Jefferson Nehri'ni oluşturduğu bölge. (İkiz Köprüler, Montana)
 
Jefferson, Beaverhead ve Red Rock nehirlerinin uydudan çekilmiş görüntüsü.

KeşfedilmesiDüzenle

ABD'nin Louisiana Bölgesi'ni Fransa'dan satın almasından sonra, Montana'nın da içinde yer aldığı bu bölgede Meriwether Lewis ve William Clark tarafından keşifler yapıldı. Başkan Thomas Jefferson tarafından görevlendirilen iki liderin tek görevi keşif değil, Meksikalılar ve Kızılderililer olmak üzere ticari ilişkiler kurmak ve Büyük Okyanus'a ulaşmak için uygun yol güzergâhları bulmak idi.[4] Bu dönemde keşfedilen nehre ABD başkanının adı verildi. Keşifler sonunda Lewis 1806 yılında başkan tarafından Louisiana Bölgesine Valisi olarak atandı.[5] Clark ise Missouri 1820 yılında eyalet olduğunda Missouri Valisi seçildi.[6]

 
Madison ve Jefferson Nehri'nin birleşerek Missouri Nehri'ne bağlandığı bölge.
 
Jefferson Nehri'nin Rocky Dağları arasında oluşturduğu kanyonun 1898 tarihli fotoğrafından 1913-1918 tarihleri arasında üretilip 1930'a kadar basımına devam edilmiş bir kartpostal.

Çevre konularıDüzenle

Jefferson Nehri tüm akışı boyunca yerel çiftlik ve çiftlikler için bir sulama suyu kaynağı olarak yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Ruby ve Beaverhead nehirlerinin yukarı bölgelerine inşa edilen barajlar, doğal akışları arttırmak için salınan ilkbahar çıkışlarına göre yaz mevsimi boyunca daha fazla su depolanmaktadır. Buna bağlı olarak, nehrin bazı kısımları kuraklık yıllarında ciddi şekilde susuz kalmakta, sığ ve ılık hale gelmektedir. Bu da balık popülasyonlarını olumsuz etkilemektedir. Doğal olarak ılık su, sulama akışından ve otlatma uygulamalarından gelen aşırı besleyici maddelerle birleştiğinde, yaz ortasındaki alglerin hızlı bir şekilde büyümesine, doğal yaşama olduğu gibi, balıkçıların ve yüzücülerin de zarar görmelerine neden olabilmektedir.[7]

Ayrıca bakınızDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ a b U.S. Geological Survey Geographic Names Information System: Jefferson River, USGS GNIS (U.S. Geological Survey Geographic Names Information System)
  2. ^ Thompson, Curt (1993). Floating and Recreation on Montana Rivers (İngilizce). Lakeside, Montana: Curt Thompson. s. 128. 
  3. ^ Fischer, Hank and Carol (1999). Paddling Montana (İngilizce). Helena, Montana: Falcon Publishing. s. 92. 
  4. ^ Anderson, Irving (4 Şubat 2011). "Lewis and Clark - Inside the Corps - The Corps" (İngilizce). pbs.org. 12 Ağustos 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Kasım 2018. 
  5. ^ "Lewis & Clark National Historic Trail - Meriwether Lewis" (İngilizce). nps.gov (U.S. National Park Service). 4 Şubat 2011. 
  6. ^ "PBS - New Perspectives on THE WEST - William Clark (1770-1838)" (İngilizce). pbs.org. 4 Şubat 2011. 
  7. ^ Fischer, Hank and Carol (1999). Paddling Montana (İngilizce). Helena, Montana: Falcon Publishing. s. 95.