Ana menüyü aç
Dünya kaba doğum hızı, 2008
Dünya kaba doğum hızı, 2014

Doğum oranı, (kaba doğum hızı), bir yılda doğan canlı bebek sayısını yıl ortası nüfusa bölünmesi ve 1000 ile çarpılmasıyla bulunan oran. 1000 nüfus başına bir yıldaki doğum miktarını oransal olarak verir[1]. Doğumlar göç ile birlikte bir mekandaki nüfusun artmasının sebebidir. Doğumlar ile ölümler arasındaki fark Doğal Nüfus Artışını verir.

Türkiye'de kaba doğum hızı 2012'de ‰17.1 iken, 2013 yılında ‰16.92'ye düşmüştür. 2013 yılı için kaba doğum hızının en yüksek olduğu iller; Şanlıurfa ‰33, Şırnak ‰29.9, Ağrı ‰29.3, Van ‰28.6 illeridir. Doğum oranının en düşük olduğu iller ise şunlardır: ‰10.1 Kırklareli, ‰10.6 Edirne, ‰10.6 Çanakkale, ‰11 Tunceli[2]. Dünyada olduğu gibi Türkiye'de de doğum oranları azalmaktadır.

Dünya genelinde doğum oranlarında genel bir düşüş görülmektedir. Ortalama son 50 yılda 5.4 çocuktan, 2.1 çocuğa gerilemiştir. Yıllar itibarıyla Türkiye'deki doğum oranları şöyledir: 1980: ‰3.41, 1985: ‰2.59, 1990: ‰2.65, 2000: ‰2.53. Doğum oranı Fransa'da ‰13.1, Angola ve Mali'de ‰50, Hong Kong ve Ukrayna'da ‰8, Türkiye'de ‰17.3'tür.

Dünyada tahmini Kaba Doğum Hızı (KDH) (1950–2050)
UN, medium variant, 2009 rev.[3]
Yıl KDH Yıl KDH
1950–1955 37.2 2000–2005 21.2
1955–1960 35.3 2005–2010 20.3
1960–1965 34.9 2010–2015 19.4
1965–1970 33.4 2015–2020 18.2
1970–1975 30.8 2020–2025 16.9
1975–1980 28.4 2025–2030 15.8
1980–1985 27.9 2030–2035 15.0
1985–1990 27.3 2035–2040 14.5
1990–1995 24.7 2040–2045 14.0
1995–2000 22.5 2045–2050 13.4

İçindekiler

Doğum oranının değişimiDüzenle

  • Yavaş değişim: Ülkenin sosyal, kültürel ve ekonomik gelişmesine bağlı olarak doğum oranının düşmesidir. Sanayileşme, kadının çalışma hayatına katılması, eğitim düzeyinde iyileşme, şehirleşme nedenler arasındadır.
  • Gönüllü değişim:Devletlerin uyguladığı nüfus politikalarının sonucunda doğum oranının hızla düşmesidir. Çin'de 1970'lerde başlanan tek çocuk siyaseti, 2002'de yasal hale getirilmiştir. Sert şekilde uygulanan nüfus planlaması doğum oranlarını önemli ölçütü düşürmüştür. bugün 1.3 milyar nüfusuyla dünya lideri olan Çin 2050 yılında 1.6 milyar olacak ve tahtını Hindistana devredecektir.
  • Kriz modeli: Sosyal ve siyasal sistemde insanları sıkıntıya düşüren genel olaylar neden olur. Savaş, ihtilal, kargaşa, terör, göç, afetler doğum oranlarında ani düşüşlere neden olur. Türkiye en düşük nüfus artışının 1945 yılında yaşamıştır. II. Dünya Savaşı'na Türkiye'nin girmemiş olmasına rağmen etkilenmiştir[1].

Doğumlar ve siyasetDüzenle

Dünya ülkeleri kendilerine özgü sebeplerle doğum oranlarına müdahale etmeye çalışırlar. Doğum oranları, ölüm oranlarıyla birlikte nüfus artış hızını belirler. Gelişmiş ülkeler düşen nüfus artış hızlarını artırmaya çalışır. Gelişmekte olan ülkeler kalkınmayı yavaşlattığı düşüncesi ile doğumları azaltmaya çalışırlar[4].

Türkiye, dünyada Endonezya'dan sonra en hızlı yaşlanan ikinci ülke[5]. Yaşlı nüfusun getireceği sıkıntılardan kurtulmak için belli bir nüfus artış hızının korunması gerektiği düşünülmektedir. Bu gerekçeyle devrin başbakanı Erdoğan tarafından uzun süre en az üç çocuk söylemi gündemde tutuldu[6]. Eski zamanlara nazaran doğumları özendirmek amacıyla çeşitli teşvikler açıklandı[7]. Aynı zamanlarda Rusya devlet başkanı Putin[8], İran cumhurbaşkanı Ahmedinejat[9] da doğumları teşvik eden politikalar uyguladılar.

Ayrıca bakınızDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ a b "Ders 8 :Doğumlar" (PDF). DEMOGRAFİ: Nüfus meselelerine sosyolojik bir bakış. acikders.org.tr. 7 Ocak 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ocak 2015. 
  2. ^ "Doğum İstatistikleri, 2013". tuik.gov.tr. 7 Eylül 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ocak 2015. 
  3. ^ "UNdata: Crude birth rate (per 1,000 population)". United Nations. 25 Ağustos 2011. 10 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ekim 2011. 
  4. ^ ÇAMURCU, Yrd.Doç.Dr.Hayri. "DÜNYA NÜFUS ARTIŞI VE GETİRDİĞİ SORUNLAR" (PDF). balikesir.edu.tr. 24 Mart 2012 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ocak 2015. 
  5. ^ "Hızla yaşlanıyoruz!". milliyet.com.tr. Erişim tarihi: 7 Ocak 2015. 
  6. ^ "Erdoğan neden 3 çocuk istediğini açıkladı?". milliyet.com.tr. 19 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ocak 2015. 
  7. ^ "YAP bebeği KAP teşviki". hurriyet.com.tr. 30 Ocak 2013. 23 Haziran 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ocak 2015. 
  8. ^ "Putin: Rusya'da 3 çocuklu aile standart olmalı". haber7.com. 12 Aralık 2013. 14 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ocak 2015. 
  9. ^ "Başbakan'ın tavsiyesini o ülke de dinledi". haber7.com. 7 Ocak 2014. 22 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ocak 2015.