Ana menüyü aç

Fındık

(Corylus sayfasından yönlendirildi)

Fındık, huşgiller (Betulaceae) familyasından Corylus cinsini oluşturan çalı ve ağaç türlerinin ortak adı.

Vikipedi:TaksokutuVikipedi:Taksokutu
Fındık
Adi fındık (Corylus avellana)
Adi fındık (Corylus avellana)
Bilimsel sınıflandırma
Âlem: Plantae (Bitkiler)
Bölüm: Magnoliophyta
(Kapalı tohumlular)
Sınıf: Magnoliopsida
(İki çenekliler)
Takım: Fagales
Familya: Betulaceae
(Huşgiller)
Cins: Corylus
L.
Türler

Metne bakınız.

Dış bağlantılar
Commons-logo.svg Wikimedia Commons'ta Fındık ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
Wikispecies-logo.svg Wikispecies'te Fındık ile ilgili detaylı taksonomi bilgileri bulunur.
Ağaç fındığı (Corylus colurna)
Amerika fındığı (Corylus americana)
Kabuklu fındıklara yakın çekim
Tombul fındık

Morfolojik özellikleriDüzenle

Basit, yuvarlak yaprakların kenarları çift dişli, ucu sivridir. Çiçekler yapraklardan hemen önce ilkbaharda açar. Bir evciklidir. Erkek çiçekler kedicik şeklinde 5–12 cm uzunluğunda sarı renklidir. Dişi çiçekler çok küçük, kış boyunca tomurcuklarda gizlenir, 1–3 mm uzunluğunda kırmızı renklidir. Nuks meyve 1-2-3 cm uzunluğunda 1–2 cm çapındadır, kabuğun etrafını tamamen veya kısmen kuşatan bir kadehcik bulunur. Kadehciğin şekil ve yapısı fındık türlerinin teşhisinde önemlidir.

TürlerDüzenle

Yetişme koşullarıDüzenle

Kışların ılık geçtiği nemli ve humuslu toprağı sever. Yıllık 1000–2000 mm kadar yağış ister.

Fındığın faydalarıDüzenle

Çok iyi bir enerji kaynağıdır, vücuda güç ve enerji verir, beden ve zihin yorgunluğunu giderir. Fındık, kalp ve damar sağlığı açısından çok faydalıdır. Kolesterolü düşürür, kalp ritmini ayarlamaya yardımcı olur. Düzenli olarak her gün fındık yemek kalp krizi geçirme riskini azaltmakta çok etkilidir. Kansızlığa iyi gelir, vücut ve kemik gelişimini destekler. Hamilelerin hem kendileri için hem de doğacak çocuk için fındık yemeleri çok faydalıdır. Cinsel gücü arttırır, varislere iyi gelir. Fındık, soğuk algınlığı ve akciğer hastalıklarına da faydalıdır. Ayrıca, cildi güzelleştirdiği bilinmektedir. En önemli özelliği ise kansızlığa çok iyi gelmesidir.

ZararlılarıDüzenle

Türkiye'de fındığın en önemli zararlıları olarak, karamuk oluşturup fındığın iç bağlamamasına ya da lekeli olmasına sebep olarak ekonomik zararı dokunan iki böcek türü vardır: Yarım kanatlılar takımından fındık yeşil kokarcası (Palomena prasina) ile kın kanatlılar takımından Fındık kurdu (Curculio nucum). Ayrıca Balaninus nucum da önemli bir fındık zararlısı olarak bilinmektedir. Bu konuda 1915'te bir Osmanlı Ermeni ziraatçisi olan Antreasyan'ın önemli çalışmaları bulunmaktadır.[1]

Dünyada fındık üretimiDüzenle

Başlıca üretici ülkelerin yıllara göre kabuklu fındık üretim miktarını gösteren tablo (ton)[2][3].

Ülke 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014[4] 2015 Ortalama
Türkiye 800.791 500.000 600.000 430.000 660.000 549.000 412.000 646.000 588.974
İtalya 125.000 85.000 87.200 140.000 85.000 120.000 100.000 125.000 102.525
Azerbaycan 40.000 30.000 25.000 55.000 45.000 35.000 25.000 50.000 34.848
Gürcistan 35.000 27.000 40.000 30.000 40.000 30.000 35.000 40.000 28.424
ABD 36.280 42.600 24.500 35.000 36.000 35.000 36.300 43.500 34.045
İspanya 26.000 18.000 20.000 22.000 16.000 19.500 19.500 20.000 21.000
Diğerleri 5.900 20.000 27.000 27.000 27.000 25.000 25.000 45.000 31.988
TOPLAM 1.068.971 722.600 823.700 739.000 909.000 813.500 660.773 969.000 841.804

Ayrıca Çin, İran, Şili, Avustralya ve Fransa fındık üretiminde önemli ülkelerdendir. Listedeki ülkelerin yanında küçük miktarlarda üretim yapan diğer ülkeler şunlardır: Polonya, Yunanistan, Belarus, Hırvatistan, Tacikistan, Özbekistan, Rusya, Kamerun, Portekiz, Moldova, Ukrayna, Tacikistan, Tunus, Slovakya, Slovenya, Suriye, Kıbrıs, Arjantin, Avusturya, Estonya, Yeni Zelanda ve Romanya. [5]

Dünya fındık ticaretiDüzenle

Dünyada ticarete konu olan fındığının büyük kısmı (%91) Avrupa ülkeleri tarafından satın alınır ve çoğunlukla (%80) şekerleme ve çikolata sanayinde kullanılır. 2000-2008 yılları arasında %85'i Türkiye tarafından satılan ortalama 540 bin ton kabuklu fındık ticareti gerçekleşmiştir. İtalya, Almanya, Amerika Birleşik Devletleri ve İspanya, Türkiye dışındaki önemli ihracatçı ülkelerdir. Hollanda, Belçika, Lüksemburg, Avusturya, Birleşik Krallık, İrlanda, İsviçre, Bulgaristan, Macaristan ve Kanada, fındık üretmemesine karşın ithal ettiği ürünü ihraç eden ülkelerdendir.[6]

Dünyada en fazla fındık satın alan ülkeler şunlardır; Almanya, İtalya, Fransa, İsviçre, Belçika, Lüksemburg, Rusya, Avusturya, Hollanda, Birleşik Krallık, ABD, İspanya, Polonya, Yunanistan, Danimarka.

Türkiye son 30 yılda ortalama olarak 400.000 ton kabuklu fındığa eşdeğer 200 bin ton iç fındık ihracatı yapmıştır. Son yıllarda fındık üretimimizin artmasına bağlı olarak bu miktarda artmaktadır.[7] ile 2010-11 sezonunda 527 bin ton kabuklu fındığa karşılık gelen 263 bin ton ihracat gerçekleştirilmiştir. 2011-2012 sezonu ihracatımız ülke guruplarına göre: %74 AB ülkeleri, %10 diğer Avrupa ülkeleri, %9,5 deniz aşırı ülkeler, %6 diğer ülkeler şeklindedir. Ülkeler bazında ihracat: %21 Almanya, %17 İtalya, %14 Fransa, %4 Polonya ve %4 Kanada şeklindedir [6].

Türkiye fındığını %58 oranında iç fındık, %17 işlenmiş bütün fındık, %25 ileri işlenmiş fındık olarak ihraç eder.

Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığına göre [8] : Fındık ihracatı tarımsal ihracatın %15-20'sini, genel ihracatın %2'sini oluşturur. 380 bin aile, 700 bin hektar alanda fındık üreterek, 3 milyon kişiye geçim imkanı sunar. 2012/13 sezonunda 600 bin ton kabuklu fındığa eşdeğer ihracat yapılmış ve Cumhuriyet tarihi rekoru olan 1,8 milyar dolar gelir elde edilmiştir.

GaleriDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ Sezai BALCI-Mevlüt KAYA, Nişan Antreasyan, Fındık Ziraati ve Ticareti, Serüven Kitap, İstanbul, 2015.
  2. ^ "Türkiye'de Fındık Üretimi" (PDF). 2012 Fındık Sektör Raporu. tmo.gov.tr. 2013. 7 Ekim 2013 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2014. 
  3. ^ "DÜNYADA FINDIK SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ" (PDF). tmo.gov.tr. Erişim tarihi: 15 Kasım 2014. 
  4. ^ "DÜNYA ÜRETİM" (PDF). GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI. Şubat, 2016. 29 Ekim 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ekim 2016.  Tarih değerini gözden geçirin: |tarih= (yardım)
  5. ^ Gümrük ve Ticaret Bakanlığı (Ocak, 2013). "Dünya Üretimi" (PDF). 2012 fındık Raporu. gtb.gov. 7 Nisan 2014 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2014.  Tarih değerini gözden geçirin: |tarih= (yardım)
  6. ^ a b Gümrük ve Ticaret Bakanlığı (Ocak, 2013). "İhracat" (PDF). 2012 fındık Raporu. gtb.gov. 7 Nisan 2014 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2014.  Tarih değerini gözden geçirin: |tarih= (yardım)
  7. ^ "Fındık Gübresi". 21 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  8. ^ [1] Ticaret Bakanlığı Basın açıklaması