Blu-ray Disc

(Blu-ray sayfasından yönlendirildi)

Blu-ray Disc (BD), genellikle basitçe Blu-ray olarak bilinen, bir sayısal optik disk depolama biçimidir. DVD formatının yerini alması için ve birkaç saatlik yüksek çözünürlüklü (HDTV 720p ve 1080p) ve ultra yüksek çözünürlüklü (2160p) videoyu depolayabilecek şekilde tasarlanmıştır. Uzun metrajlı filmler gibi video materyaller ve PlayStation ve Xbox gibi oyun konsolları için hazırlanan video oyunlarının fiziksel dağıtımları Blu-ray'in ana uygulama alanlarındandır ve ayrıca üzerinde her türlü sayısal veri güvenli bir şekilde saklanabilir. "Blu-ray" adı, diski okumak için kullanılan mavi lazere (aslında mor bir lazerdir) atıfta bulunur ve bu, bilgilerin DVD'ler için kullanılan daha uzun dalga boylu kırmızı lazerle mümkün olandan daha yüksek bir yoğunlukta saklanmasına olanak tanır.

Blu-ray Disc
Blu-ray Disc.svg
BluRayDiscBack.png
Blu-ray'in ters tarafı. CD ve DVD'den farklı olarak, yansımanın mavi bir tonu vardır.
Medya tipi Yüksek yoğunluklu optik disk
Format Veri kodlama: CLV veya Zoned CAV serpiştirilmiş hata düzeltme koduna sahip çukurlar ve düzlükler
BDMV Video kodlama: H.262/MPEG-2 Part 2
H.264/MPEG-4 AVC
VC-1
H.265/HEVC (sadece Ultra HD Blu-ray)
Kapasite 25 GB (tek katman), 50 GB (çift katman)
100, 128 GB (BDXL)
(Standart bir biçimli BD'de dört katmana kadar olasıdır.)
Okuma sistemi 405 nm diyot lazer, 36 Mbit/s
Yazma sistemi 405 nm okuma için daha fazla güç kullanan odaklanmış ışınlı diyot lazer
Geliştirici Sony
Blu-ray Disc Association[1]
Boyut 12 cm (4,7 in) çap
1.2 mm kalınlık[2][a]
Kullanımı Data storage
Yüksek çözünürlüklü video
Yüksek çözünürlüklü ses
Stereoscopic 3D
PlayStation 3 oyunları
PlayStation 4 oyunları
PlayStation 5 oyunları
Xbox One oyunları
Xbox Series X oyunları

Plastik disk 120 milimetre (4.7 inç) çapında ve 1.2 milimetre (0.047 inç) kalınlığındadır, DVD ve CD'lerle aynı boyuttadır.[3] Geleneksel veya BD-XL öncesi Blu-ray diskler, katman başına 25 GB boyut içermekteydi ve çift katmanlı diskler (50 GB), uzun metrajlı video diskleri için endüstri standardı olmaktadır. BD-XL olarak tanımlanan yeniden yazabilir sürücüler için üç katmanlı diskler (100 GB) ve dört katmanlı diskler (128 GB) bulunmaktadır.[4]

Yüksek çözünürlüklü (HD) videolar, 1920×1080 piksel çözünürlüğe sahip Blu-ray disklerde, 24 aşamalı (progressive) veya 50/60 geçmeli (interlaced) saniye başına kare hızında (FPS, Frames per second) saklanabilir. DVD-Video diskleri en çok 480i (NTSC, 720×480 piksel) veya 576i (PAL, 720×576 piksel) çözünürlükle sınırlandırılmıştı.[5] Bu donanım özelliklerinin yanı sıra, Blu-ray bir dizi çoklu ortam biçimi ile ilişkilidir.

Blu-ray disk biçimi, tüketici elektroniği, bilgisayar donanımı ve hareketli görüntü üreticilerini temsil eden bir grup olan Blu-ray Disk Birliği (BDA, Blu-ray Disc Association) tarafından geliştirilmiştir. Sony, Ekim 2000'de ilk Blu-ray disk öntürlerini tanıtmış ve ilk prototip oynatıcı Nisan 2003'te Japonya'da piyasaya sürülmüştü. Daha sonra, Blu-ray diskin HD DVD formatı ile rekabet ettiği yüksek çözünürlüklü optik disk biçimi savaşına girişilerek, 20 Haziran 2006'da dünya çapında resmî sürümüne kadar geliştirilmeye devam edildi. HD DVD'yi destekleyen ana şirket olan Toshiba, Şubat 2008'de Blu-ray diskin üstünlüğünü kabul etti[6] ve daha sonra 2009'un sonlarında kendi Blu-ray disk oynatıcısını piyasaya sürdü.[7] Media Research'e göre, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki yüksek çözünürlüklü yazılım satışları ilk iki yılda DVD yazılım satışlarından daha yavaştı.[8] Blu-ray, isteğe bağlı video (VOD, Video on demand) ve DVD'lerin sürekli satışından kaynaklanan rekabetle karşı karşıyadır.[9] Ocak 2016'da ABD'deki geniş bant hanelerin %44'ünde Blu-ray oynatıcı vardı.[10] 4K içeriğin oynatılması için BDA, Ultra HD Blu-ray adlı bir Blu-ray çeşidi tanıtmıştır.

GeçmişDüzenle

 
Yeniden yazılabilir boş bir Blu-ray disk (BD-RE)

Erken tarihDüzenle

DVD biçiminin bilgi yoğunluğu, kullanılan lazer diyotlarının dalga boyu ile sınırlıydı. Uzun süren geliştirmenin ardından, 405 nanometrede çalışan mavi lazer diyotları, Ekim 1998'de 407 nanometrelik biraz daha uzun bir dalga boyunda diyotlarla yapılan öntür disklerle daha yüksek çözünürlüklü ortamları tutabilen daha yoğun bir depolama biçiminin geliştirilmesine izin vererek üretim bazında kullanıma sunuldu.[11][12] Sony, Panasonic, Philips ve TDK ile işbirliği içinde[13] yeni diyotları uygulayarak iki projeye başladı: UDO (Ultra Density Optical; Ultra Yoğunluklu Optik)[14] ve DVR Blue (Pioneer ile birlikte)[15] ve sonunda Blu-ray Disc (daha spesifik olarak BD-RE) olacak yeniden yazılabilir disklerin bir biçimini geliştirmekteydi. Bu depolama biçimlerinin temel teknolojileri benzerdir. İlk DVR Blue prototipleri Sony tarafından Ekim 2000'de CEATEC fuarında tanıtıldı.[16] "Blue Disc" logosu için bir ticari marka 9 Şubat 2001'de kayda geçmişti.[17] 19 Şubat 2002'de proje resmi olarak "Blu-ray Disc" olarak ilan edildi[18][19] ve Blu-ray Disc Founders ilk dokuz üye tarafından kuruldu.

İlk tüketici aygıtı 10 Nisan 2003'te mağazalara geldi: Sony BDZ-S77, yalnızca Japonya'da satışa sunulan 3.800 ABD doları değerinde bir BD-RE kayıt cihazıydı.[20] Ancak, önceden kaydedilmiş video için bir standart yoktu ve bu oynatıcı için hiçbir film yayınlanmadı. Hollywood stüdyoları, yeni biçim için bir film yayınlamadan önce oynatıcıların dijital haklar yönetimi ile donatılmasında ısrar ettiler ve DVD'lerde kullanılan başarısız İçerik Karıştırma Sisteminden (CSS, Content Scramble System) daha güvenli olacak yeni bir DRM sistemi istediler. 4 Ekim 2004'te "Blu-ray Disc Founders" adı resmî olarak Blu-ray Disc Association (BDA) olarak değiştirildi ve 20th Century Fox BDA'nın Yönetim Kurulu'na katıldı.[21] Blu-ray disk fiziksel özellikleri 2004 yılında tamamlandı.[22]

Ocak 2005'te TDK, Blu-ray diskler için aşırı sert ancak çok ince bir polimer kaplama ("Durabis") geliştirdiğini duyurdu; bu önemli bir teknik ilerlemeydi çünkü tüketici pazarında çıplak diskleri DVD'ye kıyasla çizilmeye ve hasara karşı korumak için çok daha sert bir koruma istenirken, teknik olarak Blu-ray disk daha yoğun ve daha yüksek frekanslı mavi lazer için çok daha ince bir katman gerektiriyordu.[23] Başlangıçta çizilmelere karşı korumak için kullanılan kartuşlar artık gerekli değildi ve hurdaya çıkarıldı. BD-ROM ayrıntıları 2006 yılının başlarında tamamlanmıştır.[24]

2004 yılında kurulan bir konsorsiyum olan Gelişmiş Erişim İçerik Sistemi Lisanslama Yöneticisi (AACS LA, Advanced Access Content System Licensing Administrator), filmleri tüketicilere güvenli bir şekilde dağıtmak için kullanılabilecek DRM platformunu geliştiriyordu.[25] Bununla birlikte, AACS standardı bir kez ertelenmişti[26] ve Blu-ray Disc grubunun önemli bir üyesi endişelerini dile getirdiğinde tekrar ertelendi.[27] Toshiba, Pioneer ve Samsung gibi ilk donanım üreticilerinin talebi üzerine, yönetilen kopya gibi bazı özellikleri içermeyen bir geçici standart yayınlandı.[28]

Piyasaya sürülme ve satış gelişmeleriDüzenle

İlk BD-ROM oynatıcılar (Samsung BD-P1000) Haziran 2006'nın ortalarında piyasaya sürüldü, ancak HD DVD oynatıcılar onları birkaç ay geride bırakmıştı.[29][30] İlk Blu-ray disk filmler 20 Haziran 2006'da piyasaya sürüldü: 50 İlk Öpücük, Beşinci Element, Aşk Doktoru, Uçan Hançerler Evi, Karanlıklar Ülkesi: Evrim, Yeni Nesil Ajan (tümü Sony'den) ve MGM'den Terminatör filmleriydi.[31] En eski sürümler, standart DVD'lerde kullanılan yöntemin aynısı olan MPEG-2 video sıkıştırmasını kullanıyordu. Daha yeni VC-1 ve AVC biçimlerini kullanan ilk sürümler Eylül 2006'da tanıtıldı.[32] 50 GB çift katmanlı disk kullanan ilk filmler Ekim 2006'da sunuldu.[33] İlk sesli albümler Mayıs 2008'de piyasaya sürüldü.[34][35][36]

Haziran 2008'e gelindiğinde, Avustralya ve Birleşik Krallık'ta 2.500'den fazla satın alınabilir Blu-ray disk içerik ve Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada'da 3.500'den fazla Blu-ray disk içerik mevcuttu.[37] Japonya'da, Temmuz 2010 itibarıyla 3.300'den fazla satın alınabilir içerik yayınlandı.[38]

HD DVD ile rekabetDüzenle

Toshiba başkanlığındaki DVD Forumu, daha pahalı mavi lazer teknolojisinin geliştirilip geliştirilmeyeceği konusunda bölünmüştü. Mart 2002'de Forum, Warner Bros. ve diğer film stüdyoları tarafından uygun görülen bir teklifi onaylıyordu. Teklif, yüksek çözünürlüklü videoyu çift katmanlı standart DVD-9 disklerine sıkıştırmayı içeriyordu.[39][40] Ancak bu karara rağmen, DVD Forum'un Yönlendirme Komitesi Nisan ayında kendi mavi lazer yüksek çözünürlüklü video çözümünü takip ettiğini duyurdu. Ağustos ayında Toshiba ve NEC, rakip standartları olan Advanced Optical Disc'i duyurdular.[41] Sonunda DVD Forumu tarafından kabul edildi ve Blu-ray Disc Association üyeleri olan DVD Forum üyeleri tarafından iki kez oylandıktan sonra -ABD Adalet Bakanlığı tarafından ön soruşturmaya neden olan bir durum- ilerleyen yıl HD DVD olarak yeniden adlandırıldı.[42][43]

Blu-ray Disk satışlarının pazar payı kazanmak için yavaş olması nedeniyle HD DVD, yüksek tanımlı video pazarında bir adım önde başladı. İlk Blu-ray disk oynatıcı pahalı ve hatalı olarak algılandı ve kullanıma hazır çok az içerik mevcuttu.[44]

Birincil depolama için bir Blu-ray Disk oynatıcı içeren Sony PlayStation 3, Blu-ray'in desteklenmesine yardımcı oldu.[45] Sony ayrıca biçim için daha kapsamlı ve etkili bir pazarlama kampanyası yürüttü.[46] AVCHD video kameralar da 2006 yılında tanıtıldı. Bu kayıtlar yeniden kodlama olmadan birçok Blu-ray Disk oynatıcıda oynatılabilir, ancak HD DVD oynatıcılarla uyumlu değildir. Ocak 2007'ye kadar, Blu-ray diskler HD DVD'lerden daha fazla satmıştı[47] ve 2007'nin ilk üç çeyreğinde BD, satışlarda HD DVD'yi yaklaşık ikiye katladı. CES 2007'de Warner, bir tarafta Blu—ray ve diğer tarafta HD DVD içeren bir melez disk olan Total Hi Def'i önerdi, ancak hiçbir zaman piyasaya sürülmedi.

28 Haziran 2007'de 20th Century Fox, Blu-ray Disc biçimini destekleme kararlarının anahtarı olarak Blu-ray Disc'in BD+ kopyalanmaya karşı koruma sistemini benimsemesini gösterdi.[48][49] 4 Ocak 2008'de, CES 2008'den bir gün önce, Warner Bros. (bir dönem hem HD DVD hem de Blu-ray Disk formatında film yayınlayan tek büyük stüdyo idi), Mayıs 2008'den sonra filmlerinin sadece Blu-ray Disk'te yayınlanacağını açıkladı.[50] Bu, New Line Cinema ve HBO gibi Warner şemsiyesi altına giren diğer stüdyoları etkili bir şekilde içeriyordu - Avrupa'da, HBO'nun dağıtım ortağı BBC, piyasa güçlerini göz önünde bulundurarak her iki biçimde de ürün yayınlamaya devam edeceğini duyurdu. Bu, Best Buy, Walmart ve Circuit City gibi büyük Amerikan perakendecileri ve Future Shop gibi Kanadalı zincirlerin mağazalarında HD DVD satışlarının durdurulması ile sektörde bir zincirleme reaksiyona yol açtı. Daha sonra büyük bir Avrupalı perakendeci olan Woolworths, HD DVD'yi envanterinden çıkardı.[51] Büyük DVD kiralama şirketleri Netflix ve Blockbuster, artık HD DVD bulundurmayacaklarını söyledi.

Bu yeni gelişmelerin ardından, 19 Şubat 2008'de Toshiba, HD DVD aygıtlarının üretimini sonlandıracağını[52] ve Blu-ray Disc'in yüksek yoğunluklu optik diskler için bir endüstri standardı haline gelmesini sağlayacağını açıkladı. Başlangıcından bu yana HD DVD'yi destekleyen tek büyük stüdyo olan Universal Studios, Toshiba'nın duyurusundan kısa bir süre sonra şunları söyledi: "Universal, Toshiba ile paylaştığımız yakın ortaklığa değer verirken, Blu-ray Disc'te yeni ve katalog içerikleri yayınlamaya odaklanmanın zamanı geldi."[53] 2007'nin sonlarında filmleri yalnızca HD DVD formatında yayınlamaya başlayan Paramount Pictures, Blu-ray Disc'te de yayınlamaya başlayacağını söyledi. Her iki stüdyo da Mayıs 2008'de ilk Blu-ray serilerini duyurdu. Bununla birlikte, tüm büyük Hollywood stüdyoları Blu-ray'ı desteklemiştir.[54]

Gelecekteki kapsam ve pazar eğilimleriDüzenle

Media Research'e göre, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki yüksek çözünürlüklü yazılım satışları ilk iki yılda DVD yazılım satışlarından daha yavaştı.[8] İlk iki yılda (1997-1998) 8.3 milyon yüksek tanımlı yazılım birimine (2006-2007) kıyasla 16.3 milyon DVD yazılım birimi satıldı.[8][55] Bu farkın bir nedeni daha küçük pazardı (2007'de 26.5 milyon HDTV, 1998'deki 100 milyon SDTV'ye kıyasla).[55] Eski HD DVD destekçisi Microsoft, Xbox 360 için bir Blu-ray disk sürücüsü yapmadı.[56] 360'ın ardılı Xbox One, PS4 gibi bir Blu-ray sürücüsüne sahipti ve her ikisi de daha sonraki yazılım güncellemelerinden sonra 3D Blu-ray'ı destekler hale gelmişti.[57][58]

"Format savaşı" sona erdikten kısa bir süre sonra Blu-ray Disk satışları artmaya başladı. NPD Group tarafından yapılan bir araştırma, Blu-ray Disk farkındalığının Amerika Birleşik Devletleri'ndeki hanelerin %60'ına ulaştığını bulguladı. Nielsen VideoScan satış rakamları, 20th Century Fox'un Hitman'ı gibi bazı oyunlar için, toplam disk satışlarının %14'üne kadar Blu-ray'den geldiğini, ancak yılın ilk yarısı için ortalama Blu-ray satışlarının sadece %5 civarında olduğunu gösterdi. Aralık 2008'de Warner Bros. yapımı Kara Şövalye'nin Blu-ray Disk versiyonu, piyasaya çıktığı ilk gün Amerika Birleşik Devletleri, Kanada ve Birleşik Krallık'ta 600.000 kopya sattı.[59] Tanıtımından bir hafta sonra, The Dark Knight BD dünya çapında 1.7 milyonun üzerinde kopya satarak, piyasaya sürüldüğü ilk hafta bir milyondan fazla kopya satan ilk Blu-ray Disk satın alınabilir içerik oldu.[60]

Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada'da Blu-ray Disk satışları
Yıl Kümülatif satışlar (milyon)
2006 1.2[61]
2007 19.2[61]
2008 82.9[61]
2009 177.2[61]
2010 350[62]

Singulus Technologies'ye göre, Blu-ray, DVD formatının geliştirilmesinde benzer bir dönemde olduğundan daha hızlı benimsendi. Bu sonuç, Singulus Technologies'in 2008'in ilk çeyreğinde 21 Blu-ray çift katman çoğaltma makinesi için sipariş aldığı, bu tip 17 DVD çoğaltma makinesinin ise 1997'de aynı dönemde yapıldığı gerçeğine dayanıyordu.[63] GfK Retail and Technology'ye göre, Kasım 2008'in ilk haftasında Japonya'daki Blu-ray kayıt aygıtlarının satışları DVD kayıt aygıtlarını geçti.[64] Digital Entertainment Group'a göre, ABD'de satılan Blu-ray disk oynatma aygıtlarının sayısı (hem set üstü kutu hem de oyun konsolu) 2010 yılı sonuna kadar 28.5 milyona ulaştı.[62]

Blu-ray, talep üzerine video (VOD)[65] ve dijital eğlence içeriği ekosistemi veya Disney'in Keychest'i gibi herhangi bir format veya aygıttaki filmlere erişime izin veren yeni teknolojilerden gelen rekabetle karşı karşıyadır.[66] Bazı yorumcular, Blu-ray kiralamanın teknolojiyi uygun fiyatlı tutmada hayati bir rol oynayacağını ve ilerlemesine izin vereceğini öne sürdü.[67] Stüdyolar, satışları artırmak amacıyla bilgisayarlarda ve mobil cihazlarda oynatılabilen dijital kopyaların yanı sıra, Blu-ray diskler ve DVD'ler içeren birleşik paketler halinde filmler yayınlamaya başladı. Bazıları, bir tarafında Blu-ray ve diğer tarafında DVD bulunan "flipper" disklerde yayınlanır. Diğer stratejiler, ayrıcalıklı özelliklere sahip filmleri yalnızca Blu-ray Disklerde yayınlamak ve hiçbirini DVD'lerde yayınlamamaktır.

Blu-ray disklerin üretilmesi DVD disklerinden daha pahalı değildir.[68] Bununla birlikte, okuma ve yazma mekanizmaları daha karmaşıktır ve bu durum Blu-ray kaydedicileri, sürücüleri ve oynatıcıları DVD benzerlerinden daha pahalı hale getirir.[69][70][71] Akış ortamının yaygın kullanımı nedeniyle benimsenme de sınırlıdır.[72][73][74][75] Blu-ray diskler PlayStation 3, 4 ve 5, Xbox One ve Xbox Series X oyunlarının dağıtımı için kullanılır ve bu belirtilen oyun konsolları standart bir kullanıma hazır içerik barındıran Blu-ray disklerini oynatabilir.

Blu-ray'in ötesiDüzenle

 
Bir Blu-ray kutusu (genellikle mavi renklidir)

2016 yılının ilk çeyreğinde 100 GB'a kadar depolama kapasitesine sahip Ultra HD Blu-ray diskler ve oynatıcılar kullanıma sunuldu.[76][77]

Fiziksel ortamDüzenle

Tip Çap
(cm)
Katman Kapasite
Byte cinsinden
Standart disk boyutu, tek katman 12 1 25,025,314,816
Standart disk boyutu, çift katman 12 2 50,050,629,632
Standart disk boyutu, XL 3 katman[78] 12 3 100,103,356,416
Standart disk boyutu, XL 4 katman[78] 12 4 128,001,769,472
Mini disk boyutu, tek katmanlı 8 1 7,791,181,824
Mini disk boyutu, çift katmanlı 8 2 15,582,363,648

Daha önce de 100GB'lık ilk blu-ray medya prototipini gösteren TDK, 31 Ağustos 2006'da katman başına sınır olarak kabul edilen 25GB veri kapasitesini 33,3 GB'a çıkartarak, 6 katmanlı 200 GB'lık blu-ray medya yaptığını duyurdu.

Halihazırda kullanılmakta olan DVD gibi optik disk teknolojileri veri yazmak ve okumak için kırmızı lazer kullanırken, yeni format mavi-mor lazer kullanmakta. Blu-ray ürünler farklı lazer tipleri kullanılmasına rağmen, BD/DVD/CD uyumlu optik okuyucusu yardımıyla CD ve DVD’leri de oynatabilmektedir. 405 nm’ lik mavi-mor lazerin dalga boyu, 650 nm dalga boyuna sahip kırmızı lazerden daha kısadır.Bu da daha lazer ışınının çok daha hassas bir şekilde odaklanmasını mümkün kılmakta ve dolayısıyla veriler daha sık olarak daha az bir alanda depolanabilmektedir. Sayısal açıklığın 0,85 olarak değiştirilmesi ile de sonuçta kullanılmakta olan CD'ler veya DVD’ler ile aynı boyuttaki bir Blu-ray disk 50 GB’a kadar veri depolayabilmektedir.

HDTV’nin hızlı yükselişi ile birlikte tüketicilerin yüksek çözünürlüklü görüntüleri kaydetme istekleri de artmıştır ve Blu-ray disklerin tasarımı bu düşünce ile ortaya çıkmıştır. Blu-ray dijital yayıncılık tarafından kullanılan MPEG-2 TS formatının doğrudan kaydını desteklemekte ve bu Blu-ray’i dijital televizyonların küresel standartları ile uyumlu kılmaktadır. Bunun anlamı HDTV yayınlar herhangi bir veri kaybı olmaksızın veya fazladan işleme gerek duyulmaksızın doğrudan disklere kaydedilebilmektedir. Artan veri kapasitesi ile birlikte Blu-ray 36 Mbps veri iletim hızını kullanmaktadır. Bu hız HDTV’nin asıl resim kalitesini koruyarak kaydedilmesi ve seyredilmesi için gerekenden bile fazladır. Ayrıca optik disklerin rastgele erişim özellikler kullanılarak, yüksek çözünürlüklü bir görüntü kaydedilirken aynı disk üzerinde başka bir görüntünün izlenmesi de mümkün olmaktadır.

Önümüzdeki yıllarda HDTV’ye geçiş ile birlikte Blu-ray cihazların VCR ve DVD kaydedicilerin yerini alması beklenmektedir. Bu format aynı zamanda gelecekte bilgisayarlardaki veri depolama ve yüksek çözünürlüklü filmler için standart olacak gibi duruyor.

Neden ismi Blu-ray ?Düzenle

Blu-ray, ismini veri yazıp okumak için kullandığı mavi-mor ( Blue-Violet ) lazer ışınının “Blue”su ile optik ışının “ray”inin birleşmesinden alıyor. Blu-ray yazımındaki “e” harfinin eksikliği Blu-ray disk birliğinin bu adı kayıtlı bir ticari marka olarak kaydettirebilmeleri için bilerek yaptıkları bir oynama..

Hangi Blu-ray biçimleri planlanmakta?Düzenle

Blu-ray’ in çok geniş bir biçim yelpazesi planlanmakta. Aşağıda bu biçimlerden başlıcaları yer almaktadır.

  • BD-ROM Yazılımlar, oyunlar ve film dağıtımları için sadece okunabilir ( Read-Only ) biçim.
  • BD-R Görüntü kaydı ve bilgisayarda veri depolamak için kaydedilebilir ( Recordable ) biçim.
  • BD-RE Görüntü kaydı ve bilgisayarda veri depolamak için yeniden yazılabilir ( Rewritable ) biçim.

Blu-ray disklere ne kadar hızlı veri yazılıp okunabilir?Düzenle

Blu-ray Disc tanımlamalarına göre 1x hız 36 Mbps olarak tanımlanmıştır. Ancak BD-ROM biçimindeki filmler en az 54 Mbps veri hızına ihtiyaç duyacaklardır, ilk nesil Blu-ray cihazların 2x ile piyasaya sürülmüştür( 72 Mbps ). Blu-ray disklerde uygulanmakta olan daha büyük “Sayısal açıklık (Numerical aperture-NA)” değerinin bir sonucu olarak daha yüksek hızlarda olasıdır. Sayısal açıklık değerinin büyük olması Blu-ray’ in kayıt için daha az güç harcamasına, DVD ve HD-DVD ile aynı veri hızına ulaşması için bu disklerden daha düşük dönme hızlarına gereksinim duymasını sağlamaktadır. Geçenlerde birçok İnternet sitesinde özellikle yeni satışa sunulan 56x CD-ROM sürücülerin bazılarında, CD’lerin 30000 devir/dak. bulan yüksek dönme hızlarında fiziksel olarak dayanmadığı ve CD-ROM içinde parçalandığı yönünde haberler yer almıştı, dolayısıyla yüksek dönme hızları kullanılan CD malzemeleri için de bir fiziksel sınır bulunmakta. Oysa Blu-ray’ de kullanılan sayısal açıklık değeri ile örneğin 10000 dev/dak. lık bir dönme hızı için Blu-ray 12x yani yaklaşık 450 Mbps’lık gibi bir hıza ulaşabilmekte. Bu sebepten dolayı BDA 8x’ e kadar bir hız planlamakta.

Blu-ray hangi ses ve görüntü codeclerini destekleyecek?Düzenle

Blu-ray Disc birliğinin (BDA) hem görüntü codecleri hem de ses codecleri konusundaki son kararları henüz netleşmesede belirli temel codecler duyulmaya başlandı. Daha önce FRExt olarak anılan MPEG-4 AVC High Profile ve Microsoft’un WMV9 tabanlı önerilen SMPTE standardı VC-1 görüntü codecleri mutlaka desteklenecek. Ses codecleri konusunda ise henüz hiçbir şey kesinleşmiş değil ancak yeni codeclerin şu anda kullanılanlardan belirgin bir şekilde ayrılacak seviyede daha kaliteli olması konusunda çalışılıyor.

Blu-ray cihazlarDüzenle

İlk Sony tarafından Japonya'da satışı yapılan Blu-ray cihazlar, Amerika Birleşik Devletleri’nde de 2006 yılının başlangıcında satışa sunuldu. Ürünlerin Avrupa kıtasındaki satışı ise ABD’den kısa bir süre sonra başlamıştır. Şu an Türkiye'de de Blu-ray oynatabilen ve kayıt yapabilen cihazları ve bilgisayar sürücülerini satın almak mümkündür.

Bunun yanında, Sony yeni kuşak oyun konsolu olan PlayStation 3 de blu-ray'i oynatabilmektedir. Blu-ray'in yaygınlaşma evresini geçirmekte şüphesiz PlayStation 3'ün satış rakamları, popülaritesi ve şu anki blu-ray oynatıcılara, sürücülere nazaran nispeten daha uygun ücretli olması dünya üzerinde birçok son kullanıcının blu-ray'le olan ilk tanışmasının PlayStation 3 aracılığıyla olması görüşünü ortaya koymaktadır.

DVD ile kıyaslamaDüzenle

Şu an itibarıyla dünyada en fazla kullanılan optik disk biçimi olan DVD'ye kıyasla Blu-ray çok daha fazla yeni özelliği desteklemektedir. Doğrudan kıyas aşağıdaki tabloda verilmiştir:

Özellik DVD Blu-ray
HDMI arabirimi kullanılarak desteklenen en yüksek yerleşik çözünürlükler EDTV (480p) HDTV (720p, 1080i, 1080p)
Disk kapasitesi 4.7GB (tek katmanlı)

8.5GB (çift katmanlı)

25GB (tek katmanlı)

50GB (çift katmanlı)

Video kapasitesi (çift-katmanlı disk başına) SD: yaklaşık 3 saat SD: yaklaşık 23 saat

HD: 8.5 ya da 5.6 saat, encoding şekline bağlı

Uyumlu oyun konsolları PlayStation 2, PlayStation 3, Xbox, Xbox 360, Wii PlayStation 3, PlayStation 4, Xbox One
Oynatıcı fiyatları 35 TL ve üstü Profile 1.1 cihazlar için 180 TL ve üstü

Profile 1.2 cihazlar için 900 TL ve üstü, PlayStation 3 için 1000 TL ve üstü

Film fiyatları 1 TL ve üstü 25 TL ve üstü
2008 yılının sonundaki mevcut başlıklar 90.000'den daha fazla 1000 civarı
TV'den kolay kayıt cihazları mevcut Evet Hayır
Kopyalama koruması / DRM Macrovision, CSS AACS, ICT, BD+, BD-ROM Mark
Bölge kodlu oynatıcı ve diskler Evet Evet

Blu-ray'e alternatiflerDüzenle

Yeni nesil optik disklerde blu-ray'in karşısındaki en büyük rakip Toshiba, NEC, Microsoft, ve Intel desteğiyle öne çıkan HD DVD idi. HD DVD, blu-ray'e nazaran katman başına 15 GB gibi daha düşük bir disk kapasitesi sunuyordu. Buna karşın kullandığı lazer teknolojisi mevcut DVD lazer teknolojisinin benzeri olduğu için maliyet bakımından blu-ray'e göre daha avantajlı olarak öne çıkmaktaydı.

29 Kasım 2004'te 4 Hollywood film stüdyosu (New Line Cinema, Paramount Pictures, Universal Studios ve Warner Bros.) HD DVD'ye özel olarak destek vermeyeceğini duyurdu.

Ocak 2007'de Blu-ray satışları HD DVD'nin önüne geçti ve 2007 yılının ilk üç çeğreği biterken BD satışları HD DVD satışlarının 2 katına ulaştı. CES 2007'de, Warner, Total Hi Def adında, bir yüzü Blu-ray, bir yüzü HD DVD olan bir disk önerisinde bulundu; fakat piyasaya sürülmedi.

28 Haziran 2007'de, Twentieth Century Fox, Blu-ray disk formatını desteklemelerinin en büyük sebebi olarak, Blu-ray'in BD+ kopyalamaya karşı sistemini gösterdi.

19 Şubat 2008 tarihinde de HD DVD'ye en fazla destek veren Toshiba, HD DVD oynatan ve kaydeden cihazları geliştirmeyi, üretmeyi ve pazarlamayı bıraktığını açıkladı. Bununla birlikte diğer stüdyoların desteğini çekmesi sonucunda HD DVD tarih olmuştur.

Blu-ray'e çok benzer bir format olan PDD ise Sony tarafından geliştirilmiş olan bir diğer optik disk formatıdır.

Diğer yeni nesil optik disk formatları: BDXL Temmuz 2010 da dizayn edilen Blue-ray’in bir çeşidi olan BDXL 100GB ve 128GB’e kadar bir kez yazılımı desteklemekte 100GB e kadar da tekrar yazılabilir formatı mevcuttur. UDF2.5/2.6 teknolojisini kullanarak 2x ve 4x hızlarıyla BDAV formatında 100GB ve 128 GB ye kadar veri depolamaya imkân sağlamaktadır. BDXL teknolojisi BD teknolojisiyle kıyaslanamayacak kadar iyidir.

Ayrıca bakınızDüzenle

NotlarDüzenle

  1. ^ Bu, önceki optik ortam biçimleri olan compact disc ve DVD ile aynıdır. Tam bileşim, makalenin gövdesinde belirtildiği gibi farklıdır.

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "Blu-ray Frequently Asked Questions" [Blu-ray Sıkça Sorulan Sorular] (İngilizce). Blu-ray.com. 4 Ekim 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Aralık 2010. 
  2. ^ "Blu-ray FAQ". Blu-ray.com. 14 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Şubat 2014. 
  3. ^ "6JSC/ALA/16/LC response" (PDF). rda-jsc.org. RDA Steering Committee. 13 Eylül 2012. 14 Ekim 2012 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ocak 2014. 
  4. ^ Butler, Harry (23 Şubat 2011). "Pioneer BDXL BDR-206MBK Review". bit-tech.net. Bit-tech. 6 Nisan 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Şubat 2014. 
  5. ^ Taylor, Jim (27 Haziran 2013). "DVD Frequently Asked Questions (and Answers)" [DVD Sıkça Sorulan Sorular (ve Cevaplar)]. dvddemystified.com (İngilizce). DVD Demystified. 22 Ağustos 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  6. ^ "Toshiba Announces Discontinuation of HD DVD Businesses" [Toshiba, HD DVD İşletmelerini Durdurduğunu Duyurdu]. toshiba.co.jp (Basın açıklaması) (İngilizce). Toshiba. 19 Şubat 2008. 25 Şubat 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Şubat 2008. 
  7. ^ Yomiuri Şimbun. Sayfa 1. 19 Temmuz 2009. Ver. 13S.
  8. ^ a b c "Blu-ray Discs reach 1.5 million sold, HDM still trails DVD's first two years" [Blu-ray Diskler 1,5 milyon satıldı, HDM hâlâ DVD'nin ilk iki yılını takip ediyor]. engadget.com (İngilizce). Engadget. 16 Şubat 2008. 5 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Temmuz 2014. 
  9. ^ "Sony Buys a Facebook Spinoff to Give New Life to Blu-ray" [Sony, Blu-ray'e Yeni Bir Hayat Vermek İçin Bir Facebook Spinoffu Satın Aldı]. wired.com (İngilizce). Wired. 27 Mayıs 2015. 6 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2017. 
  10. ^ Morris, Chris (8 Ocak 2016). "Blu-ray Struggles in the Streaming Age" [Akış Çağında Blu-ray Mücadeleleri]. fortune.com (İngilizce). Fortune. 9 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ekim 2018. 
  11. ^ "Sony Unveils Prototype 20GB Rewritable Optical Disk" [Sony, Prototip 20GB Yeniden Yazılabilir Optik Diski Tanıttı]. nikkeibp.asiabiztech.com (İngilizce). Nikkei Business Publications. 29 Ekim 1998. 13 Kasım 1999 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ekim 2019. 
  12. ^ "White paper Blu-ray Disc Format" [Beyaz Kağıt Blu-ray Disk Formatı] (PDF) (İngilizce). Blu-ray Disc Founders. Ağustos 2004. Erişim tarihi: 11 Ağustos 2020. 
  13. ^ "Panasonic, Sony, Philips and TDK Awarded Emmy For Blu-ray Contribution" [Panasonic, Sony, Philips ve TDK, Blu-ray Katkısı İçin Emmy Ödülünü Aldı] (İngilizce). 16 Kasım 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  14. ^ "Sony Develops Next Generation Optical Disk Storage System For the Data Server Market" [Sony, Veri Sunucusu Pazarı İçin Yeni Nesil Optik Disk Depolama Sistemi Geliştiriyor] (İngilizce). Sony. 1 Kasım 2000. 2 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2011. 
  15. ^ Williams, Martyn (5 Ekim 2000). "New High-Capacity DVD to Hold 22.5GB" [22.5GB Kapasiteli Yeni Yüksek Kapasiteli DVD] (İngilizce). PC World. 1 Haziran 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2011. 
  16. ^ "Sony Shows 'DVR-Blue' Prototype" [Sony, 'DVR-Blue' Prototipini Sergiliyor] (İngilize). CD R Info. 11 Ekim 2000. 26 Eylül 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ekim 2007. 
  17. ^ "BLUE DISC B Trademark Information" [BLUE DISC B Ticari Marka Bilgileri] (İngilizce). Trademarkia. 17 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Eylül 2010. 
  18. ^ Fox, Barry (19 Şubat 2002). "Replacement for DVD unveiled" [DVD'nin yedeği açıklandı]. newscientist.com (İngilizce). New Scientist. 15 Ağustos 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ekim 2007. 
  19. ^ "Disclosure of Specifications for Large Capacity Optical Disc Recording Format Utilizing Blue-Violet Laser "Blu-ray Disc" Begins" [Mavi-Mor Lazer "Blu-ray Disc" Kullanan Büyük Kapasiteli Optik Disk Kayıt Formatına İlişkin Özelliklerin Açıklanması Başlıyor] (İngilizce). Sony. 20 Mayıs 2002. 3 Haziran 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mart 2009. 
  20. ^ Liadov, Maxim (2 Şubat 2017). "Sony BDZ-S77 Recorder Review" [Sony BDZ-S77 Kaydedici İncelemesi]. pricenfees.com (İngilizce). Pricenfees. 2 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ekim 2007. 
  21. ^ "Fox trots towards Blu-ray" [Fox, Blu-ray'e doğru koşuyor]. itworld.com (İngilizce). ITworld. 4 Ekim 2002. 2 Haziran 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Mart 2009. 
  22. ^ Williams, Martyn (5 Ağustos 2004). "New Blu-ray Details Emerge" [Yeni Blu-ray Ayrıntıları Ortaya Çıkıyor]. pcworld.com (İngilizce). PC World. 8 Haziran 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ekim 2007. Mavi lazer disk yüzeyinde daha küçük bir nokta oluşturur, bu da bir bit veri için gereken alanın daha küçük olduğu ve 12 santimetrelik bir diske daha fazla verinin sığabileceği anlamına gelir. (A blue laser makes a smaller spot on the disc surface, which means the space required for one bit of data is smaller--and more data can be fit onto a 12-centimeter disc.) 
  23. ^ "Exclusive TDK Durabis Coating Technology Makes Cartridge-Free, Ultra-Durable Blu-ray Discs a Reality" [Özel TDK Durabis Kaplama Teknolojisi, Kartuşsuz, Ultra Dayanıklı Blu-ray Diskleri Gerçekleştiriyor]. physorg.com (İngilizce). Science X Network. 9 Ocak 2005. 17 Aralık 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ekim 2007. 
  24. ^ Smith, Tony (6 Ocak 2006). "Blu-ray Disc developers complete specification" [Blu-ray Disk geliştiricileri tam teknik özellikler]. theregister.co.uk (İngilizce). The Register. 3 Kasım 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ekim 2007. 
  25. ^ Dean, Katie (15 Temmuz 2004). "Can Odd Alliance Beat Pirates?" [Odd Alliance Korsanları Yenebilir mi?]. wired.com (İngilizce). Wired. 18 Aralık 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ekim 2007. 
  26. ^ Williams, Martyn (14 Aralık 2005). "Toshiba Hints at HD DVD Delay" [Toshiba, HD DVD Gecikmesine Dair İpuçları Veriyor]. pcworld.com (İngilizce). PC World. 5 Ekim 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ekim 2007. 
  27. ^ Morris, Craig (14 Şubat 2006). "AACS copy protection for Blu-ray Disc and HD DVD delayed again" [Blu-ray Disc ve HD DVD için AACS kopya koruması tekrar ertelendi]. heise.de (İngilizce). Heise. 2 Kasım 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ekim 2007. 
  28. ^ Perenson, Melissa J. (21 Mart 2006). "Burning Questions: No Copying From First High-Def Players" [Yakıcı Sorular: İlk Yüksek Çözünürlüklü Oyunculardan Kopyalama Yok]. pcworld.com (İngilizce). PC World. 9 Ekim 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ekim 2007. 
  29. ^ "Toshiba Starts Selling HD DVD Players in Japan" [Toshiba, Japonya'da HD DVD Oynatıcılar Satmaya Başladı]. foxnews.com (İngilizce). FOX News Network. 31 Mart 2006. 6 Kasım 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ekim 2007. 
  30. ^ Costa, Dan (15 Haziran 2006). "Samsung Ships the First Blu-ray Player" [Samsung İlk Blu-ray Oynatıcıyı Gönderdi]. pcmag.com (İngilizce). PCMag. 8 Mart 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ekim 2007. 
  31. ^ "Sony Rearranges Blu-ray Release Schedule" [Sony, Blu-ray Yayın Takvimini Yeniden Düzenliyor]. bluray.highdefdigest.com (İngilizce). High-Def Digest. 15 Haziran 2006. 7 Haziran 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  32. ^ "Full Specs in for Warner's September 26 Lineup; Studio to Go VC-1 for Blu-ray?" [Warner'ın 26 Eylül Kadrosu için Tam Özellikler; Stüdyo, Blu-ray için VC-1'e mi Geçecek?]. bluray.highdefdigest.com (İngilizce). High-Def Digest. 30 Ağustos 2006. 9 Eylül 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  33. ^ Bracke, Peter M. (10 Ekim 2006). "Click: Blu-ray Disc review" [Tıklayın: Blu-ray Disk incelemesi]. bluray.highdefdigest.com (İngilzice). High-Def Digest. 14 Eylül 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Eylül 2007. 
  34. ^ "TrondheimSolistene – in folk style" [TrondheimSolistene - bir halk tarzı]. 2l.no (İngilizce). 2L the Nordic sound. Mayıs 2008. 27 Eylül 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  35. ^ "HTF BLU-RAY AUDIO REVIEW: Nine Inch Nails: Ghosts I-IV" [HTF BLU-RAY SES İNCELEME: Nine Inch Nails: Ghosts I-IV]. hometheaterforum.com (İngilizce). Home Theater Forum. 11 Mayıs 2008. 
  36. ^ "Ghosts I-IV Deluxe Edition Package (HALO Twenty Six DE)". Nine Inch Nails Ghosts I-IV order. 1 Mayıs 2008. 17 Ağustos 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  37. ^ "Now Available" [Şimdi Kullanılabilir] (İngilizce). Blu-ray.com. 18 Ekim 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ekim 2008. 
  38. ^ "Blu-ray/HD DVD releases in Japan" [Japonya'da Blu-ray/HD DVD sürümleri]. watch.impress.co.jp (İngilizce). AV Watch. 28 Ağustos 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ağustos 2010. 
  39. ^ Yoshida, Junko (1 Mart 2002). "Picture's fuzzy for DVD" [DVD için görüntü bulanık]. eetimes.com (İngilizce). EE Times. 28 Ağustos 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ekim 2007. 
  40. ^ Yoshida, Junko (12 Aralık 2001). "Forum to weigh Microsoft's Corona as DVD encoder" [Microsoft'un Corona'sını DVD kodlayıcı olarak tartacak forum]. eetimes.com (İngilizce). EE Times. 5 Nisan 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ekim 2007. 
  41. ^ "Toshiba, NEC Share Details of Blue-Laser Storage" [Toshiba, NEC, Mavi Lazer Depolamanın Ayrıntılarını Paylaşıyor]. pcworld.com (İngilizce). PCWorld. 29 Ağustos 2002. 6 Kasım 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ekim 2007. 
  42. ^ "DVD Forum backs Toshiba-NEC format" [DVD Forumu Toshiba-NEC formatını destekliyor]. theinquirer.net (İngilizce). The Inquirer. 28 Kasım 2003. 29 Temmuz 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ekim 2007. 
  43. ^ Sweeting, Paul (6 Temmuz 2007). "Opinion: Trust's worth" [Görüş: Güvenin değeri] (İngilizce). 4 Ağustos 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  44. ^ Katzmaier, David (30 Haziran 2006). "Samsung BD-P1000 Review" [Samsung BD-P1000 İncelemesi]. reviews.cnet.com (İngilizce). CNET. 21 Ekim 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ekim 2007. 
  45. ^ Beaumont, Claudine (23 Şubat 2008). "Blu-ray Wins" [Blu-ray Kazandı]. telegraph.co.uk (İngilizce). Londra: The Telegraph. 26 Şubat 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Şubat 2008. 
  46. ^ Smale, Will (19 Şubat 2008). "How the PS3 led Blu-ray's triumph" [PS3, Blu-ray'in zaferine nasıl öncülük etti?]. news.bbc.co.uk (İngilizce). BBC News. 25 Şubat 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Şubat 2008. 
  47. ^ Prange, Stephanie (23 Şubat 2007). "Blu-ray Tips: Scales" [Blu-ray İpuçları: Ölçekler]. homemediamagazine.com (İngilizce). Home Media Magazine. 14 Kasım 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ekim 2007. 
  48. ^ "BD+ Technologies Launches Content Protection Licensing Program" [BD+ Technologies, İçerik Koruma Lisanslama Programını Başlattı]. bdplusllc.com (İngilizce). BD+ Technologies, LLC. 28 Haziran 2007. 7 Mart 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mart 2009. 
  49. ^ Singel, Ryan (26 Şubat 2008). "How Crypto Won the DVD War" [Kripto DVD Savaşını Nasıl Kazandı?]. blog.wired.com (İngilizce). Wired. 1 Mart 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Şubat 2008. 
  50. ^ Carnoy, David. "Warner goes Blu-ray exclusively, delivering crushing blow to HD DVD" [Warner, sadece Blu-ray'e geçerek HD DVD'ye büyük darbe vurdu]. news.cnet.com (İngilizce). CBS Interactive Inc. 4 Ekim 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ocak 2008. 
  51. ^ Bangeman, Eric (29 Ocak 2008). "Consumers, analysts, retailers give HD DVD the cold shoulder" [Tüketiciler, analistler, perakendeciler HD DVD'ye soğuk omuz veriyor]. arstechnica.com (İngilizce). Ars Technica. 18 Şubat 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ekim 2010. 
  52. ^ "Toshiba drops out of the HD DVD war" [Toshiba, HD DVD savaşından çekildi]. news.bbc.co.uk (İngilizce). BBC. 19 Şubat 2008. 23 Şubat 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2008. 
  53. ^ Chmielewski, Dawn C.; Wallace, Bruce (20 Şubat 2008). "Blu-ray winner by KO in high-definition war" [Yüksek çözünürlüklü savaşta KO tarafından kazanan Blu-ray] (İngilizce). Los Angeles Times. 24 Mart 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Şubat 2008. 
  54. ^ "All Hollywood studios now lined up behind Blu-ray" [Tüm Hollywood stüdyoları artık Blu-ray'in arkasında sıraya girdi]. reuters.com (İngilizce). Reuters. 21 Şubat 2008. 25 Şubat 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2008. 
  55. ^ a b Gallagher, Brian (20 Şubat 2008). "High-Definition Sales Far Behind Standard DVD's First Two Years" [Yüksek Çözünürlüklü Satışlar Standart DVD'nin İlk İki Yılının Çok Gerisinde]. movieweb.com (İngilizce). Watchr Media, MovieWeb. 10 Eylül 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2011. 
  56. ^ Hillis, Scott (13 Mart 2008). "Report: Microsoft says no Blu-ray for Xbox 360" [Microsoft, Xbox 360 için Blu-ray olmadığını söylüyor]. reuters.com (İngilizce). Reuters. Erişim tarihi: 31 Mart 2008. 
  57. ^ Lawler, Richard (23 Temmuz 2014). "PS4 will add Blu-ray 3D support next week" [PS4, önümüzdeki hafta Blu-ray 3D desteği ekleyecek]. engadget.com (İngilizce). Engadget. 24 Temmuz 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Temmuz 2014. 
  58. ^ Lawler, Richard (23 Temmuz 2014). "Xbox One's next update makes it easier to keep up with friends, and play Blu-ray 3D" [Xbox One'ın bir sonraki güncellemesi, arkadaşlarınıza ayak uydurmayı ve Blu-ray 3D oynatmayı kolaylaştırıyor]. engadget.com (İngilizce). Engadget. 24 Temmuz 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Temmuz 2014. 
  59. ^ "Disc Sales: 'Dark Knight' Tops 600K On Release Day" [Disk Satışları: 'Kara Şövalye' Yayın Günü'nde 600 bini geçti]. highdefdigest.com (İngilizce). High-Def Digest. 11 Aralık 2008. 24 Şubat 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Şubat 2009. 
  60. ^ "Disc Sales: 'Dark Knight' Blu-ray Breaks 1M First-Week Barrier" [Disk Satışları: 'Kara Şövalye' Blu-ray 1 Milyon İlk Hafta Engelini Aştı]. highdefdigest.com (İngilizce). High-Def Digest. 17 Aralık 2008. 19 Şubat 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Şubat 2009. 
  61. ^ a b c d "DEG Year-end 2009 Home Entertainment Report" [DEG Yılsonu 2009 Ev Eğlencesi Raporu] (PDF). degonline.org (İngilizce). The Digital Entertainment Group. 7 Ocak 2010. 16 Ağustos 2010 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mart 2010. 
  62. ^ a b "DEG Year-end 2010 Home Entertainment Report" [DEG 2010 Yılsonu Ev Eğlencesi Raporu] (PDF). degonline.org (İngilizce). The Digital Entertainment Group. 6 Ocak 2011. 5 Eylül 2011 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Eylül 2011. 
  63. ^ "Blu-ray is Being Adopted Much Faster Than DVD 11 Years Ago" [Blu-ray, 11 Yıl Önceki DVD'den Çok Daha Hızlı Benimseniyor]. infoniac.com (İngilizce). InfoNIAC. 9 Haziran 2008. 10 Haziran 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Haziran 2008. 
  64. ^ Shilov, Anton (10 Aralık 2008). "Sales of Blu-ray Disc Recorders Leave Behind Sales of DVD Recorders in Japan" [Blu-ray Disk Kayıt Cihazlarının Satışları, Japonya'daki DVD Kayıt Cihazlarının Satışlarını Geride Bırakıyor]. xbitlabs.com (İngilizce). XbitLabs. 18 Aralık 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ocak 2009. 
  65. ^ Richtel, Matt; Stone, Brad (5 Ocak 2009). "Blu-ray's Fuzzy Future". The New York Times. 4 Aralık 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2011. 
  66. ^ Nakashima, Ryan (14 Aralık 2009). "Hollywood hopes an ensemble cast boosts Blu-ray" [Hollywood, bir topluluk kadrosunun Blu-ray'i güçlendirmesini umuyor] (İngilizce). Associated Press. 23 Aralık 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Aralık 2009. 
  67. ^ Kukiewicz, Julia (7 Ocak 2009). "Which UK DVD rental sites offer Blu Ray rental?" [Hangi İngiltere DVD kiralama siteleri Blu Ray kiralama hizmeti sunuyor?]. choosedvdrental.co.uk (İngilizce). Choose Ltd. 9 Eylül 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ekim 2009. 
  68. ^ Watson, Stephanie. "How Blu-ray Discs Work". 23 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Nisan 2020. 
  69. ^ Silva, Robert (4 Ocak 2021). "Before You Buy a Blu-ray Disc Player" [Blu-ray Disk Oynatıcı Satın Almadan Önce] (İngilizce). 21 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Nisan 2021. Blu-ray Disk oynatıcılar DVD oynatır, böylece DVD koleksiyonunuzu atmak zorunda kalmazsınız. Ayrıca, bu oynatıcılarda görüntü daha iyi görünür çünkü tüm Blu-ray oynatıcılar video yükseltme özelliğine sahiptir. (Blu-ray Disc players play DVDs, so you don't have to throw out your DVD collection. Also, these players look better because all Blu-ray players have video upscaling capability.) 
  70. ^ "Blu-ray Disks (BD) – blue laser optical disk technology" [Blu-ray Diskler (BD) – mavi lazer optik disk teknolojisi]. pctechguide.com (İngilizce). PCTechGuide. 10 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Nisan 2020. 
  71. ^ Heinzman, Andrew (19 Temmuz 2019). "Are DVD and Blu-Ray Players Still Worth Buying?" [DVD ve Blu-Ray Oynatıcılar Hala Satın Almaya Değer mi?]. reviewgeek.com (İngilizce). ReviewGeek. 2 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Nisan 2020. 
  72. ^ "Why Blu-ray Is Still Better Than Streaming Today" [Blu-ray Neden Bugün Akıştan Daha İyi?]. hometheaterreview.com (İngilizce). Home Theater Review. 20 Şubat 2013. 5 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Nisan 2020. 
  73. ^ "The State of Streaming Video vs. Blu-ray Discs" [Blu-ray Disklere karşı Video Akışının Durumu]. macobserver.com (İngilizce). The Mac Observer. 13 Mart 2019. 
  74. ^ Suderman, Peter (27 Aralık 2016). "Why DVDs and Blu-rays remain essential in the age of streaming" [DVD'ler ve Blu-ray'ler bu çağda neden önemli olmaya devam ediyor?] (İngilizce). 4 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Nisan 2020. Fiziksel medya, teknik bir deneyim olarak neredeyse her şekilde akıştan üstün kalır. Ancak bundan daha da fazlası, filmlere kendinizin sahip olması, akışla çoğaltılması zor olan duygusal bir bağlantı kurmanıza yardımcı olur. (Physical media remains superior to streaming in nearly every way as a technical experience. But even more than that, owning movies yourself helps build an emotional connection that’s hard to replicate with streaming.) 
  75. ^ Whitten, Sarah (8 Kasım 2019). "The death of the DVD: Why sales dropped more than 86% in 13 years". cnbc.com. CNBC. 29 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Nisan 2020. 
  76. ^ Wilcox, James K. (9 Ekim 2015). "Ultra HD Blu-ray Players Probably Won't Arrive Until 2016" [Ultra HD Blu-ray Oynatıcılar Muhtemelen 2016'ya Kadar Gelmeyecek]. consumerreports.org (İngilizce). Consumer Reports. 27 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Aralık 2015. 
  77. ^ Welch, Chris (11 Kasım 2015). "The first 4K Blu-rays are coming early next year, but they all really suck" [İlk 4K Blu-ray'ler gelecek yılın başlarında geliyor, ancak hepsi gerçekten berbat] (İngilizce). 10 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Aralık 2016. 
  78. ^ a b "Disc Capacity" [Disk Kapasitesi]. hughsnews.ca (İngilizce). Hugh's News. 5 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ekim 2015. 

Dış bağlantılarDüzenle