Atatürk Barajı ve Hidroelektrik Santrali

(Atatürk Barajı sayfasından yönlendirildi)

Koordinatlar: 37°28′54″K 38°19′03″D / 37.48167°K 38.3175°D / 37.48167; 38.3175

Atatürk Barajı, Adıyaman ve Şanlıurfa illeri arasında, Fırat Nehri üzerinde kurulu olup, enerji ve sulama amaçlıdır[1]. GAP Projesi içinde, Karakaya Barajının 180 m[1] mansabında, Adıyaman iline 51 km uzaklıkta, Şanlıurfa ilinin Bozova ilçesine ise 24 km uzaklıkta olup, Fırat Nehri üzerinde kurulan barajdır.[2]

İçindekiler

İnşası ve Baraj YapısıDüzenle

1983 yılında inşaatı başlamış olan baraj 1992 yılında işletmeye açıldı. 8 türbine sahip barajın yüksekliği 169 metredir. Kaya dolgu tipinde bir barajdır. Gövde hacmi 84,5 milyon tür. Dış yüzeyi kaya içi kil ve topraktır. Baraj gölünün baskısı ile ilk inşaasındaki yüksekliği 10 metre kısalmıştır.

İnşaatına; 4 Kasım 1983 tarihinde başlandı. 1994 senesinde bitirilmesi planlanan baraj; sulama ve enerji elde etmek maksadıyla yapılmıştır. 84.4 milyon m³ kaya ve toprak dolgu ile dolgu hacmi bakımından bugüne kadar dünyada inşa edilen barajlar arasında beşinci sıradadır. Meydana gelen göl alanı 817 kilometrekaredir.

 
1 000 000 TL'nin arka yüzündeki Atatürk Barajı resmi
 
1 YTL'nin arka yüzündeki Atatürk Barajı resmi
Atatürk Barajı
 
Yer Şanlıurfa, Adıyaman[3]
Amaç Sulama, Enerji
Nehir Fırat Nehri
Gövde dolgu tipi Kaya
Gövde hacmi 84,5 milyon
Kurulu güç 2.400 MW
Yükseklik 169
Göl hacmi 48.700 hm3
Göl alanı 817 km2

Temelden yüksekliği 169 metredir. Nehir seviyesinden yükseklik bakımından minimum su kotu 513, ideal su kotu 526, maksimum su kotu ise 542 metreye ulaşır. Barajda elektrik üretimi için derinliğin en az 133 metre olması gerekir. Baraj duvarının uzunluğu 1644, eni ise 15 metredir[1].

Dolusavak (fazla su tahliye kanalları) 6 adet olup, her biri 16x17 metre boyutlarında radyal kapaklarla kontrol edilir. Maksiimum su deşarj hızı 544 metre su düzeyinde, saniyede 16.800 metreküptür. Her biri 850 m3/s su boşaltma kapasitesine sahip üç derivasyon tüneli nehrin -akış yönüne göre- sol yakasında bulunur.[4]

Atatürk Hidroelektrik SantraliDüzenle

Santral her biri 300 MW güce sahip olan 8 ünite ile donatılmıştır.[4] Toplam 2400 MW gücüyle yıllık 8900 GWh elektrik enerjisi üretim kapasitesine sahiptir. Santralin devreye alındığı 1992 yılından 2012 yılına kadar 144 milyar KWh enerji üretmiştir. Bu değerin ekonomik karşılığı 15 milyar $'dır. Atatürk Barajı, Türkiye'deki hidroelektrik santrallerinde üretilen enerjinin yüzde 20'sini tek başına karşılayacak seviyededir.[5]

Yıllara Göre Santralin Elektrik ÜretimiDüzenle

Atatürk Hidroelektrik Santrali Elektrik Üretimi[6]
Yıllar Elektrik Üretimi (GW Saat)
2000 6,363
2001 4,897
2002 5,047
2003 5,767
2004 9,164
2005 7,486
2006 8,881
2007 7,967
2008 6,610
2009 4,525
2010 6,193
2011 6,752
2012 8,174
2013 6,621

Baraj BüyüklüğüDüzenle

Atatürk Barajı, dolgu hacmi bakımından dünyanın en büyük 6. barajı durumundadır. Hidroelektrik Santralı da, dünyada halen yapımı sürenler arasında 3., inşa edilmiş olanlar arasında da 5. en büyük santraldır. Aynı zamanda Avrupa'nın ve Türkiye'nin en büyük barajıdır. İstanbul'un yıllık su ihtiyacını 5 günde sağlayabilecek seviyededir.[5]

sulamaDüzenle

Yıllık ortalama su akışı 26.654 milyar metreküptür. Toplam su depolama hacmi 48.7 milyar metreküptür. Her bir grupta; gücü 300 Megawatt olan 8 adet türbün jeneratör bulunmaktadır. 25 Temmuz 1992'de bu 8 üniteden ikisi hizmete açılmıştır. Halen inşaatı devam eden Şanlıurfa Tünelinin de tamamlanması ile, Şanlıurfa, Harran, Mardin, Ceylanpınar, Siverek-Hilvan ovaları ile beraber 1.43 milyon dönüm arazi sulanır hale gelecektir. Atatürk Barajı'ndan toplam 874 bin 200 hektar alanın sulanmasının planlanmaktadır. 207 bin hektarının sulamaya açıktır.[5] Ülke ekonomisine bu haliyle katkısı toplam 5.5 milyar $ olmuştur. Tüm alanın sulamaya açılması halinde, yıllık getirisi 2,5 milyar $ olacaktır.

Bölgedeki İşsizliğe EtkisiDüzenle

Şu an 400.000 kişiye istihdam sağlamaktadır. Planlanan alan sulanmaya başladığında 1 milyon 750 bin kişiye istihdam sağlaması planlanmaktadır.

KaynakçaDüzenle

Dış bağlantılarDüzenle