Aleksandr Herzen

Rus yazar, filozof ve devrimci
(Alexander Herzen sayfasından yönlendirildi)

Aleksandr İvanoviç Herzen (RusçaАлекса́ндр Ива́нович Ге́рцен; 6 Nisan [E.U. 25 Mart] 1812 – 21 Ocak [E.U. 9 Ocak] 1870), Rus yazar ve düşünür.

Aleksandr İvanoviç Herzen
Алекса́ндр Ива́нович Ге́рцен
Herzen ge.png
Tam adı Aleksandr İvanoviç Herzen
Алекса́ндр Ива́нович Ге́рцен
Doğumu 6 Nisan 1812(1812-04-06)
Moskova, Rus İmparatorluğu
Ölümü 21 Ocak 1870 (57 yaşında)
Paris, İkinci Fransız İmparatorluğu
Önemli fikirleri Sosyalizm, tarımcılık, kolektivizm, popülizm

YaşamıDüzenle

Zengin bir toprak sahibi olan İvan Yakovlev ile Alman bir Protestan olan Stuttgartlı Henriette Wilhelmina Luisa Haag'ın evlilik dışı çocuğu olarak 1812'de Moskova'da doğdu.

Herzen 1847'de Çarlık yönetiminin baskılarından dolayı bir daha geri dönmemek üzere Rusya'dan ayrıldı ve Paris'e yerleşti. Narodizm adıyla bilinen ilk devrimci hareketin kurucusu Aleksandr Herzen'di. 1848 devrimlerine tanık olan, Avrupa devrimciliğinin başkenti Paris’te ve İtalya’da sürgünken 1850'lerde Giuseppe Mazzini ile yazışan Herzen, Londra'daki Rus sürgünlerin lideri konumundaydı.

DüşünceleriDüzenle

"Rus sosyalizminin babası" olarak anılan Herzen, tarımcılık temelli popülizm olan Narodnik hareketinin önemli isimlerinden ve öncü ideologlarından birisidir. Ayrıca Sosyalist Devrimci Parti'yi, Trudovikleri ve ABD'deki tarımcı Halk Partisi'ni ideolojik açıdan etkilemiştir. Karl Marx'ın liberal ve ihtiraslı biri olarak tanımladığı Herzen ile fikir ayrılığı yaşadığı bilinmektedir.[1] 1852'de Londra'ya gelen Mihail Bakunin ile ise birlikte çalışmıştır. Rus İmparatorluğu'nun kötü idaresini ve yozlaşmışlığını eleştiren Herzen, eleştirileri yayma amacıyla Kolokol (Çan) adlı dergiyi çıkartmaya başlamıştır. Görüşlerinde batı karşıtlığı yer almaktadır. Özellikle Joseph Stalin'in, onun görüşlerinden etkilendiği söylenebilir. 1861'de serflere haklar verilmesi için uygun siyasi ortamı hazırlayan isimlerden birisidir. Geçmişim ve Düşüncelerim adlı otobiyografisi dönemin önemli Rus edebiyatı eserleri arasındadır.

KitaplarıDüzenle

  • Efsane (Легенда, 1836)
  • Elena (Елена, 1838)
  • Genç Adamın Notları (1840)
  • Bilimde Heves (1843)
  • Doğanın incelenmesi üzerine mektuplar (1845)
  • Suçlu kim? (Кто виноват?, 1846)
  • Mimoezdom (Мимоездом, 1846)
  • Dr. Krupa (Доктор Крупов, 1847)
  • Thieving Magpie (Сорока-воровка, 1848)
  • Rus Halkı ve Sosyalizm (Русский народ и социализм, 1848)
  • Öteki kıyıdan (1848–1850)
  • Fransa ve İtalya'dan Mektuplar (1852)
  • Geçmişim ve Düşüncelerim

KaynakçaDüzenle