1946 Türkiye genel seçimleri

TBMM 8. dönem milletvekillerini belirleyen seçim

1946 Türkiye genel seçimleri, 21 Temmuz 1946[1] tarihinde 8. dönem milletvekillerini belirlemek için yapılan genel seçimlerdir. 5 Haziran'da Milletvekili Seçim Yasası değiştirilmiş ve Cumhuriyet tarihinde ilk defa tek dereceli seçim esasında gerçekleştirilmiştir.[2]

1946 Türkiye genel seçimleri
Türkiye
← 1943 21 Temmuz 1946 (76 yıl önce) (1946-07-21) 1950 →

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin 465 sandalyesi için
Çoğunluk için gereken 233 sandalye

  Birinci parti İkinci parti
  Inonu Ismet.jpg Mahmut Celâl Bayar.jpg
Lider İsmet İnönü Celal Bayar
Parti Cumhuriyet Halk Partisi Demokrat Parti (1946)
Sandalye 397 61
Oran %85,4 %13,1

1946 Türkiye Milletvekili Genel Seçimleri.png
İllere göre kazanan partileri gösteren harita

Önceki Başbakan

Şükrü Saracoğlu
Cumhuriyet Halk Partisi

Seçilen Başbakan

Recep Peker
Cumhuriyet Halk Partisi

Cumhuriyet Halk Partisi 397, Demokrat Parti 61 ve Bağımsızlar 7 Milletvekilliği kazandı.

Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk çok partili genel seçimi olan bu seçim adli denetim dışında, açık oy, gizli sayım ve liste usulü çoğunluk sistemi esasına göre yapıldı.[3] (açık oy - gizli tasnif)[4] Bu usulsüzlüklerinden dolayı "şaibeli seçim" şeklinde de anılmıştır.[5] Bu genel seçim ile TBMM 8. dönem milletvekilleri seçilmiştir.

Seçimlerde ilk kez aday esaslı blok oy sistemi uygulanmıştır. Bu sistemle beraber her vilayetin bir de seçim çevresi olmaktadır. Her 40 bin yurttaş için bir milletvekili seçilirken, herhangi bir ilin nüfusunun 40 binin altında olması halinde o ile bir milletvekilliği tahsis edilmekteydi. Nüfusu 40 binin üzerindeki iller için milletvekili sayıları ise şöyle belirtilmişti:

  • Nüfusu 55.000'e kadar olan iller: 1 milletvekili
  • Nüfusu 55.001-95.000 arası: 2 milletvekili
  • Nüfusu 95.001-135.000 arası: 3 milletvekili
  • Nüfusu 135.001-175.000 arası: 4 milletvekili[6]

Sonuçlar[7]Düzenle

Parti Oy % +/– Sandalye
Cumhuriyet Halk Partisi Bilinmiyor 85,4  14,6 397  95
Demokrat Parti Bilinmiyor 13,1 Yok 61   61
Bağımsızlar (DP Listesinde Yer Alarak Seçilen) 0,9 4  4
Bağımsız (Bağımsız Aday Olarak Seçilen) 0,6 3  3
Toplam 100 465

KaynakçaDüzenle

  1. ^ Nohlen, D, Grotz, F & Hartmann, C (2001) Elections in Asia: A data handbook, Volume I, p248 ISBN 0-19-924958-X
  2. ^ Emre Kongar (1998), 21. Yüzyılda Türkiye, 38. Baskı, Remzi Kitabevi, İstanbul, ISBN 975-14-0624-2, s. 145.
  3. ^ Cumhuriyetin 75. Yılı, C. 1, Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık, İstanbul, 1998, ISBN 975-363-969-8, s. 291.
  4. ^ Sina Akşin, Ana Çizgileriyle Türkiye'nin Yakın Tarihi, İkinci Baskı, İmaj Yayıncılık, Ankara, 1996, ISBN 975-7852-18-X, s. 216.
  5. ^ A.g.e., s. 291.
  6. ^ Seçim Sistemi ve Siyasi Partiler Araştırması Ana Rapor Cilt II, TÜSİAD Yayınları, İstanbul, 2001, ISBN 975-8458-28-0 s. 209.
  7. ^ "1946 Türkiye genel seçim sonuçları" (PDF). 18 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mayıs 2022.