Ana menüyü aç

Yakutlar ya da Sahalar (Yakutça: Сахалар Sahalar), Rusya içindeki Saha Cumhuriyeti'nde yaşayan Türk halkı.

Yakutlar
Ohuokhai.jpeg
Toplam nüfus
800.000 kişi (2011 yılı)[1]
Diller
Yakutça, Rusça
Din
Rus Ortodoks Hristiyanlık, Tengricilik, Şamanizm

Yakutça, Türk dillerinin kuzey öbeğine bağlı bir dildir. Çoğunluğu Saha Cumhuriyeti'nde olmak üzere, bu dili yaklaşık 456.000 kişi konuşur. Yakutça, Magadan, Sahalin bölgelerinde, Taymir ve Evenk özerk bölgelerinde de konuşulur. Sahaların dili, aynı zamanda kuzey Sibirya'nın küçük halklarının ticârî dilidir. 1960 ve 70'lerde kültürel ve manevi bir canlanma Saha dili ve edebiyatının yeniden doğmasını sağlamıştır.

Sahalar, 13. ve 14. yüzyıllarda Moğol kökenli Buryatların akınlarından sonra Sibirya'nın Baykal Gölü bölgesinden kuzeye göçen ve Türkçe konuşan insanların torunlarıdır. Bölgenin yerlisi olan daha küçük sayıdaki Moğol, Even (Lamut), Tunguz ve Eski Asya halkları da Sahalarla kaynaşmıştır. Bölgenin güney ve kuzeyi arasında kültürel farklılıklar bulunmasına rağmen, her iki grup da Doğu Ortodoks Kilisesi ile Şamanist ve Tengrici inançlarının bir bileşimini benimsemiştir. Sahaların nüfusu 1926 ile 1959 arasında kolektivizasyonun ve Sovyet baskısının sonucunda hızla düşmüştür. Bugün Rusya Federasyonu topraklarının beşte birini oluşturan Saha Cumhuriyeti'nin toplam nüfusu 929.280'dir (2002); Sahaların bu nüfus içindeki oranı % 46'dır (432.290) ve cumhuriyetin nüfusunun çoğunluğunu oluştururlar.

KültürDüzenle

Eski Türk kültürünün izlerinin büyük oranda hissedildiği Saha Türklerinin kültürü yöredeki öbür Türk topluluklarının kültürü ile büyük bir benzerlik gösterir. Saha Türkleri eski Türk giyim ve yaşam tarzını bugüne kadar yaşatmayı başarmışlardır. Ayrıca Sahalar kış aylarında ren geyiğinin derisinden hazırlanan ayakkabılar giymektedirler.[2]

 
Küyerçek, geleneklik bir Yakut yemeği

DilDüzenle

Saha Türkçesi, Türk dillerinin Sibirya grubundandır. Saha dilinde şive farklılıkları oldukça azdır. Saha Türkçesine zamanla birçok Moğolca söz karışmıştır.[2]

NüfusDüzenle

Sahaların en fazla nüfusunun olduğu Saha Cumhuriyeti 949 753 kişilik (2009) bir nüfusa sahiptir. Куораттарга олорор дьон — 64,3 % (2002) Ülke yüzölçümü büyük olduğundan 0,3 kişi/km² düşer.

Yıllara göre nüfus dinamiğiDüzenle

Saha Cumhuriyeti nüfus ilerlemesi (bin kişi).

Yıl Sayısı
1959 487
1978 842
1989 1049
2002 949
2010[3] 958,3

Kadın-erkek oranıDüzenle

2002 yılı resmi sayımlarında kadın-erkek oranı:

Şehir Kırsal Tümü %
Erkek 296 155 168 062 464 217 48,9
Kadın 313 844 171 219 485 063 51,1

Etnik dağılımDüzenle

Saha Cumhuriyeti'nde 1939—2010 arası soyların oran dağılımı:

Halk 1939[4] 1959[5] 1970[6] 1979[7] 1989[8] 2002[9] 2010[10]
Sahalar 233 273 (56,5 %) 226 053 (46,4 %) 285 749 (43,0 %) 313 917 (36,9 %) 365 236 (33,4 %) 432 290 (45,5 %) 466 492 (49,9 %)
Ruslar 146 741 (35,5 %) 215 328 (44,2 %) 314 308 (47,3 %) 429 588 (50,4 %) 550 263 (50,3 %) 390 671 (41,1 %) 353 649 (37,8 %)
Evenkiler 10 432 (2,5 %) 9505 (2,0 %) 9097 (1,4 %) 11 584 (1,4 %) 14 428 (1,3 %) 18 232 (1,9 %) 21 008 (2,2 %)
Ukraynalılar 4229 (1,0 %) 12 182 (2,5 %) 20 253 (3,0 %) 46 326 (5,4 %) 77 114 (7,0 %) 34 633 (3,65 %) 20 341 (2,2 %)
Eveniler 3133 (0,8 %) 3537 (0,7 %) 6471 (1,0 %) 5763 (0,7 %) 8668 (0,8 %) 11 657 (1,2 %) 15 071 (1,6 %)
Tatarlar 4420 (1,1 %) 5172 (1,1 %) 7678 (1,2 %) 10 976 (1,3 %) 17 478 (1,6 %) 10 768 (1,1 %) 8122 (0,9 %)

KaynakçaDüzenle

Ayrıca bakınızDüzenle

Dış bağlantılarDüzenle