Tao (Taoizm)

Tao veya Dao, Taoizm'in ana kavramıdır. Kesin olarak ortaya çıktığı bir tarih bilinmemekle beraber M.Ö. altıncı ve beşinci yüzyıl arasında yaşadığı tahmin edilen Lao Zi'nin Dao De Jing[1] adlı eserde Dao anlatılmıştır. Dao kavramının avlayıcı toplayıcı devirlerden beri sözlü olarak bilindiği düşünülmektedir.

Günümüz Çince'sinde "yol, yön, yöntem, ana ilke, akış" gibi birçok anlam barındıran bir imge sözcüktür. Laozi "İlle de ad vermek zorundaysam ona Yol (Dao) diyebilirim" der. Temeli sürekli değişimi esas alan bu anlayışta herhangi bir şeye ya da duruma ad vermek veya etiket takmak anlık bir hali yansıtacağı için ad vermek geçici olarak kabul edilmektedir. Şeyler duyumlarla ancak dışa vuran, belirmeye başlayan haliyle algılanır. Bu da görecelidir. Dao De jing adlı eserin ilk şiirinde "Duyumdan uzaklaştıkça Dao'nun cevherine yaklaşılır" der. Dao tam olarak ne şudur ne de budur öte yandan hem şudur hem budur. Her şeyin her daim değişim ve dönüşüm içinde olduğunu savunur. Dao, her neyse o dao halinin kendi de dahil evrenin yani her şeyin akışını, değişimini ve dönüşümünü tetikleyen unsurdur. Dao De Jing kitabında Dao anlatılmaya çalışılırken "Wei wu wei - Çabasız çaba", "boşluk", "dişil vadi", "ham kütük" gibi anahtar kavramlar kullanılmıştır. Mutlak olmayan "Yin ve yang" karşıt ilkeleri birbirine dönüşebilir, birbirini doğurup tüketebilir. Bu değişim sayesinde kainattaki her şey oluşur, dönüşür. Toplumlar arası ilişkilerde "Dao'nun terkedildiği yerde erdem, erdemin terkedildiği yerde adalet, adaletin terkedildiği yerde ahlak öne çıkar" diyerek evrenin ana akışını yakalamayı ve ona uymayı temel ilke olarak önerir.

Lao Zi'nin Dao De Jing kitabı hakkındaki bilgiler günümüze ulaşabilmiş Wang Bi[2] "El Yazmaları"ndan öğrenmekteyiz.

Dipnotlar

KaynakçaDüzenle

  1. ^ Dao De Jing, Lao Zi MÖ VI. yy, Wang Bi'nin el yazmaları MS III. yy.
  2. ^ Tsai, Jung-Tao (25 Eylül 2012). "王弼《老子注》的詮釋辨證/ Interpretative Dialectics of Wang Bi's Exegesis of Lao-Tzu". Asian Studies (İngilizce) (1): 65-89. doi:10.4312/as.2012.-16.1.65-89. ISSN 2350-4226.