Papirüs

papirüsgiller familyasından otsu bir bitki ve bu bitkinin gövdesinden hazırlanan yazı kâğıdı
Başka dilden çevrilmekte Bu sayfa, İngilizce Papyrus maddesinden çevrilmektedir.
Siz de yardım etmek istiyorsanız ya da çeviri yarıda kalmışsa, çalışmaya katılan kişilerle veya çeviri grubu ile iletişime geçip, sayfanın durumunu onlara sorabilirsiniz.
Sayfanın geçmişine baktığınızda, sayfa üzerinde çalışma yapanları görebilirsiniz.

Papirüs, eski zamanlarda yazı yüzeyi olarak kullanılan kalın kağıda benzer bir malzemedir. Sulak bir saz olan papirüs bitkisinin (Cyperus papyrus) özünden yapılmıştır.[1] Papirüs aynı zamanda, bu tür materyallerin üzerine yazılmış, yan yana birleştirilen ve bir kitabın erken formu olan bir parşömen halinde yuvarlanan bir belgeyi de ifade edebilir.

Papirüs (P. BM EA 10591 recto kolon IX, 13-17. Satırların başlangıcı)
MÖ 3. yüzyıla ait bir papirüs üzerinde resmi bir mektup

Papirüs bitkisinin, bir zamanlar Nil Deltası boyunca bol olduğu için, ilk olarak Mısır'da (en azından Birinci Hanedanlığa kadar) kullanıldığı bilinmektedir. Ayrıca tüm Akdeniz bölgesinde ve Kush Krallığı'nda da kullanıldı. Eski Mısırlılar, bir yazı malzemesinin yanı sıra, kamış tekneleri, hasırlar, ipler, sandaletler ve sepetler gibi diğer eserlerin yapımında papirüs kullandılar.[2]

TarihDüzenle

Eski Mısırlıların yelken, bez, hasır ve yazı kağıdı olarak kullandıkları papirüs onlardan Yunanlara daha sonra Romalılara intikal etti ve MS 3. yüzyılda yerini parşömen alıncaya dek kullanımı sürdürüldü.[3]

Türkiye, İzmir' de de neolitik dönemin sonlarında kullanılmaya başlanmıştır.

Yunanca papirüs kelimesi Kıptice’den alınmış ve neredeyse tüm batı dillerine girmiştir (İngilizce, Almanca, Fransızca Papyrus, Rusça папирус, İspanyolca, İtalyanca papiro)

Gilan eyaletinde konuşulan Gilanice papirüs kelimesi "sigara tütünü" anlamına gelir.

İngilizce paper “kâğıt” ve Türk argosunda “para” anlamına gelen “papel” kelimelerinin de orijininin bu kelime olduğu düşünülmektedir.

KaynakçaDüzenle

ÖzelDüzenle

  1. ^ "Papyrus definition". Dictionary.com. 23 Şubat 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Kasım 2008. 
  2. ^ "Ebers Papyrus". Encyclopædia Britannica. Erişim tarihi: 8 Mart 2014. 
  3. ^ Atılgan, Mehmet (2006). "Antik Çağın En Önemli Yazı Malzemesi: Papirüs" (PDF). Bilgi Dünyası. 7 (2). s. 295. ISSN 1302-3217. OCLC 52894870. 25 Mart 2017 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mart 2017. 

GenelDüzenle

  • Leach, Bridget, and William John Tait. 2000. "Papyrus". In Ancient Egyptian Materials and Technology, edited by Paul T. Nicholson and Ian Shaw. Cambridge: Cambridge University Press. 227–253. Thorough technical discussion with extensive bibliography.
  • Leach, Bridget, and William John Tait. 2001. "Papyrus". In The Oxford Encyclopedia of Ancient Egypt, edited by Donald Bruce Redford. Vol. 3 of 3 vols. Oxford, New York, and Cairo: Oxford University Press and The American University in Cairo Press. 22–24.
  • Parkinson, Richard Bruce, and Stephen G. J. Quirke. 1995. Papyrus. Egyptian Bookshelf. London: British Museum Press. General overview for a popular reading audience.
  • Özhan Öztürk (2005). Karadeniz: Ansiklopedik Sözlük. 2 Cilt. Heyamola Yayıncılık. İstanbul. ISBN 975-6121-00-9

Konuyla ilgili yayınlarDüzenle

  • Horst Blanck: Das Buch in der Antike. Beck, München 1992, 3-406-36686-4
  • Rosemarie Drenkhahn: Papyrus. In: Wolfgang Helck, Wolfhart Westendorf (eds.): Lexikon der Ägyptologie. vol. IV, Wiesbaden 1982, Spalte 667–670
  • David Diringer, The Book before Printing: Ancient, Medieval and Oriental, Dover Publications, New York 1982, pp. 113–169, 0-486-24243-9.
  • Victor Martin (Hrsg.): Ménandre. Le Dyscolos. Bibliotheca Bodmeriana, Cologny – Genève 1958
  • Otto Mazal: Griechisch-römische Antike. Akademische Druck- und Verlagsanstalt, Graz 1999, 3-201-01716-7 (Geschichte der Buchkultur; vol. 1)

Dış bağlantılarDüzenle