Ol Doinyo Lengai (Oldoinyo Lengai), Maasai dilinde "Tanrı'nın Dağı"[1] anlamına gelen adıyla, Tanzanya'nın Arusha Bölgesi'ndeki Natron Gölü'nün güneyinde, Gregory Rift'te bulunan aktif bir yanardağdır. Doğu Afrika rift'i volkanik sisteminin bir parçası olarak, natrokarbonatit lav üretir. Ol Doinyo Lengai'nin 1960 patlamasıyla, karbonatit kayaçlarının magmadan türetildiği görüşünü doğrulayan jeolojik araştırmalara yol açtı.[2] [not 1]

Jeoloji değiştir

Ol Doinyo Lengai, volkanik karbonatit oluşumu olan natrokarbonatit lav ürettiği için aktif volkanlar arasında benzersizdir. Homa Dağı da dahil olmak üzere birkaç eski sönmüş karbonatit volkanı yakınlarında bulunmaktadır.

Lav değiştir

Normalde lavlar silikat açısından zengin olmalarına rağmen, Ol Doinyo Lengai lavları karbonatittir. Lavlar nadir bulunan sodyum, potasyum karbonatlar, nyereit ve gregoryit bakımından zengindir. Bu olağandışı bileşim nedeniyle, lav, yaklaşık 510 °C (950 °F) derecededir. Bu sıcaklık lav akıntısı için o kadar düşüktür ki, erimiş lav, çoğu lavda ortak olan kırmızı parıltının yerine, güneş ışığında siyah görünür. Ayrıca silikat normal lavdan çok daha akışkandır, genellikle de sudan daha az viskozdur. Ol Doinyo Lengai'de püsküren lavların sodyum ve potasyum karbonat mineralleri, Dünya yüzeyinde kararsız ve hızlı ayrışmaya karşı hassastır, hızla siyahtan griye döner. Bu nedenle ortaya çıkan volkan manzarası, dünyadaki diğer volkanların manzaralarından farklıdır.

Ekoloji değiştir

Çevredeki otlaklara yayılan karbonatit kül, benzerlerinden farklı şekilde sulu, zenginleştirilmiş bir meraya yol açar. Sonuç olarak bölgeyi, birkaç bin yavrunun doğumu için ev sahibi haline geldiği yıllık antilop göçü için hayati bir öneme sahip hale getiriyor.

Volkanik aktivite değiştir

1883-1915 değiştir

Volkan patlamaların kaydı 1883'e kadar uzanıyor. Lav akışları 1904 ile 1910 ve 1913 ile 1915 arasında kaydedildi.[3]

1917 değiştir

Haziran 1917'deki büyük bir patlama ile küller 48 kilometre (30 mi) uzaklığa eriştiler.[3]

1926 değiştir

1926'da birkaç ay boyunca bir patlama meydana geldi.[3]

1940 değiştir

Temmuz ve Aralık 1940 arasındaki gerçekleşen bir patlama, 100 kilometre (62 mi) uzaktaklıktki Loliondo'ya kadar kül bıraktı.[3]

1950'ler değiştir

1954, 1955 ve 1958'de birçok küçük lav püskürmesi gözlemlendi.[3]

1960'lar değiştir

1960'ların başında küçük lav püskürmeleri gözlendi.

14 Ağustos 1966'da büyük bir patlama meydana geldi. Jeolog JB Dawson ve GC Clark bir hafta sonra krateri ziyaret ettiler ve yaklaşık 1.000 metre (3.000 ft) yanardağın üzerinde ve kuzeye, Natron Gölü'ne doğru sürüklenen "bir kalın siyah kül" gördüklerini raporladılar. Koni şeklindeki zirveye tırmandıklarında, çukurun ortasından sürekli bir gaz ve beyazımsı gri kül ve tozun çıktığını gördüler.

2007 değiştir

Dağdaki volkanik aktiviteler Kenya ve Tanzanya'da 12 Temmuz'dan, 18 Temmuz 2007 Nairobi saatiyle 20:30'a kadar günlük yer sarsıntılarına neden oldu. En güçlü sarsıntı Richter ölçeğinde 6.0 olarak ölçüldü. Jeologlar, depremlerdeki ani artışın, magmanın Ol Doinyo Lengai boyunca hareketinin göstergesi olduğundan şüpheleniyorlardı. Yanardağ 4 Eylül 2007'de patladı ve rüzgar yönünde en az 18 kilometre (11 mi) kül ve buhar bulutu oluşturdu. Dağın kuzey ve batı kanatları taze lav akıntılarıyla kaplandı.

2008 değiştir

2007'deki patlamalar ise aralıklı olarak 2008'e kadar devam etti. Şubat ayının sonunda güç topladığı raporlandı ve 5 Mart'ta büyük bir patlama gerçekleşt. İnaktif dönemlerini 8 ve 17 Nisan'da gerçekleşen patlamalar izledi. Erüptif aktivite Ağustos 2008'in sonlarına kadar devam etti. Eylül 2008'de zirveye yapılan bir ziyaret, yeni kraterin tabanındaki iki havalandırma deliğinden lav emisyonunun yeniden başladığını keşfetti. Mart/Nisan 2009'da kratere yapılan ziyaretler, bu aktivitenin durduğunu gösterdi.[4]

2010 değiştir

Ekim 2010'da, iki ayrı lav akışı ve küçük bir lav gölü, bir uçuşta fotoğraflandı.[kaynak belirtilmeli]

2013 değiştir

Volkan, 2007-2008 patlamasından sonra büyük krateri doldurmaya başlayan natrokarbonatit lav akışını yeniden başlattı. Temmuz 2013 itibarıyla, krater tabanının batı kenarında büyük bir aktif hornito var. Haziran ayı boyunca, yanardağın yakınındaki sakinler birkaç deprem bildirdiler. Yeni kratere erişilemiyor ve dağcılar onu sadece ara sıra görebiliyor.[kaynak belirtilmeli]

Galeri değiştir

Ayrıca bakınız değiştir

Notlar değiştir

  1. ^ Karbonatitin magmatik kökeni 1948'de İsveçli jeolog Harry von Eckermann tarafından Alnö Kompleksi üzerine yaptığı araştırmaya dayanarak iddia edilmişti.[2]

Kaynakça değiştir

  1. ^ Northern Tanzania with Kilimanjaro and Zanzibar by Phillip Briggs 2006 page 194 1-84162-146-3
  2. ^ a b Hode Vuorinen, Jaana (2005). The Alnö alkaline and carbonatitic complex, east central Sweden – a petrogenetic study (Doktora tez). Stokholm: Stockholm Üniversitesi. ss. 1-28. ISBN 91-7155-097-6. 6 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ağustos 2022. 
  3. ^ a b c d e "Mt. Ol Doinyo Lengai". Sacred Sites: World Pilgrimage Guide (İngilizce). 2 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  4. ^ Ol Doinyo Lengai, The Mountain of God, Website maintained by Frederick A. Belton.

Dış bağlantılar değiştir