Oklava

hamur açmada kullanılan ahşap çubuk

Oklava (Eski Türkçe: ok 'tan ok-lagu), düzgün ve kaygan, silindir şeklinde genellikle sert bir tahtadan, bazen de metal, cam, ya da porselenden, düzgün yassı bir yüzey üzerindeki hamuru üstünde yuvarlanıp ezerek ince bir tabaka haline getirmeye yarayan mutfak aletidir. Merdane de denir.

Oklava ile hamur açımı.

Yufka açma tekniğiDüzenle

Çok ince ve geniş yufkaları açarken kullanılan ince (2–3 cm çaplı) uzun oklavaların esnemez, düzgün düzeyli ve sert olması, alt düzeyin düz ve esnemez olması, hafif esneyebilen malzemeden olan oklavanın orta kalınlığının kenar kalınlıklarından biraz fazla olması normaldir. Hamur, masa ve oklava yüzeyleri yeterli unlanarak açma sırasında yapışma önlenir, kayganlık sağlanır.

Yumuşak hamurdan ince yufkaların açımındaki işlem el alışkınlığı gerektirir. Kuvvetlice bir yönde yüklenip kenarları kalın ortası ince dikdörtgene benzer yufkalara varmak ve yırtılma tehlikesi yaşamak yerine, neredeyse hamurun ağırlığı dışında ağırlık yüklemeden, bir elle tutulan oklavaya ekmek tahtasındaki yufka diğer el önünden başlayarak, hafif öbür yöne doğru yuvarlayarak sarılır, yufka sarılı oklavanın dairevi ekmek tahtası üzerinde yeri ve yönü 20-30 derece diğer el karşısındaki açı yönünde değiştirilir, göbek veya diğer el önüne doğru geri yuvarlayarak açılır ve bu sarma - açma işlemi defalarca tekrarlanır. Sonuçta yufkanın merkezinden her yönünde eşit incelik ve genişlikli, yani neredeyse mükemmel dairevi şekilli bir yufkaya ulaşma amaçlı bir yöntem kullanılmış olur.[1][2]

Merdane tekniğiDüzenle

Merdanelerin orta kısmı kalınca (7–8 cm çaplı) iki ucunda ise daha ince tutma yerleri olur. Genellikle ağırca olurlar, daha sert daha yağlı hamurlara uygundurlar. Boylarının kısalığı sık yön değiştirip kısa tekrarlamalarla yuvarlama kolaylığı verir. Bazılarının sıcaklığı hamur açmada avantaj olacağı düşünüldüğünden içindeki sıvı aracılığıyla veya merdaneyi buzdolabına koyarak ayarlanır. Bazı merdanelerin yüzeyi hamurda belli izler bırakacak şekilde tırtıllı hatta yazı-resim kabartmalıdır.

Pop kültürDüzenle

Tembel ve sarhoş kocanın eli merdaneli bekleyen kızgın hanımı mizahta çok kullanılan bir klişedir.

Ayrıca bakınızDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ https://www.youtube.com/watch?v=RjP-lo_ximw "How Turkish bread is made" (4 dk. konuşmasız, köy yufkasının açılış ve pişirilişini belgeleyen video)
  2. ^ https://www.youtube.com/watch?v=WZfvyGOXQ1Y "YUFKA NASIL AÇILIR?" (1d.30s. türkçe açıklamalı eğitici video)