Nemrud Mustafa Paşa

(Nemrut Mustafa sayfasından yönlendirildi)

Nemrut veya Nemrut Mustafa Paşa olarak da tanınan Mustafa Yamulki, Kürt[1] asker, 1919-1920 yıllarında Osmanlı İmparatorluğu'nda askeri mahkeme başkanı, Kürdistan Krallığı'nda eğitim bakanı ve gazeteci.[1]

Mustafa Yamulki
LakabıNemrud Mustafa Paşa
Doğum25 Ocak 1886
Süleymaniye, Musul Vilayeti, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm25 Mayıs 1936 (50 yaşında)
Süleymaniye, Irak
Bağlılığı Osmanlı İmparatorluğu
RütbesiMirliva
Birimi3. Ordu
Çatışma/savaşlarıTrablusgarp Savaşı, Balkan Savaşları
13 Ekim 1923 tarihli Resimli Gazete mecmuasında Kürt Mustafa Divan-ı Harbi Azaları.

Hayatı değiştir

Yamulki, Süleymaniye'de toprak sahibi bir ailede doğdu. Bağdat Askeri Rüştiyesinde eğitim aldı. 1904 yılında İstanbul’daki Kuleli Askeri İdadisinden ve 1907 yılında Mekteb-i Harbiyeden mülâzım-ı sânî (teğmen) rütbesiyle mezun oldu. 1910 yılında Erkan-ı Harbiye Mektebini kurmay yüzbaşı olarak bitirdi. Trablusgarp Savaşı'nda Al-Swani’de emrindeki müfreze ile İtalyanlara karşı mücadeleler verdi. Balkan Savaşları'nda 3. Ordu emrinde görev yaptı. I. Balkan Savaşı’ndaki Birinci Çatalca Muharebesi’nde görev yaptı. Bursa'da vali yardımcılığı yaptı.[2]

Osmanlı Askeri Mahkemisinde başkan[3] iken, Mustafa Kemal ve onunla ilişkili olan kişileri ölüme mahkûm etti.[4]

Mustafa Paşa, Ermeni Kırımı ve Süryani Katliamı ve ayrıca Rum Kırımı'ndan dolayı, Talat Paşa, Enver Paşa ve Cemal Paşa'yı ölüme mahkûm etti.[5][6]

Mustafa Paşa'nın tutuklama emirleri, Ali Kemal Bey, Damat Ferit ve Sultan Vahdettin tarafından imzalandı.

Ayrıca, Kemalistlere yataklıktan dolayı, İçişleri Bakanı olan Ebubekir Hazimi'yi de mahkûm etmiştir. Yamulki Haziran 1920'de görevinden alındı.[9]

Ermeni Kırımı'na karşı açık suçlamaları olduğu için Türk Ulusal Hareketi tarafından üç seneye kadar hapse mahkûm edilmiştir.[3] Çeşitli Türk yetkililer hakkında verdiği hükümler kaldırılmıştır.[3] Yetkililer tarafından tutuklanmıştır fakat Büyük Britanya Büyükelçiliği'nin araya girmesi ile Güneydoğu'ya kaçtı.[10] Oğlu Abdülaziz Yamulki, Bakr Sidqi hükûmetine karşı yapılan 1936 Irak Darbesi'nin planlayıcılarındandır.[11]

Kaynakça değiştir

  1. ^ a b The Kurdish national movement: its origins and development, Wadie Jwaideh
  2. ^ Review of Armenian studies, Volume 5, Issues 13-16, ASAM Institute for Armenian Research, 2007
  3. ^ a b c Kévorkian, Raymond (30 Mart 2011). The Armenian Genocide: A Complete History (İngilizce). Bloomsbury Publishing. s. 797. ISBN 978-0-85771-930-0. 
  4. ^ Salâhi Ramadan Sonyel, Turkish Diplomacy 1918-1923: Mustafa Kemal and the Turkish National Movement
  5. ^ Herzig, edited by Edmund (2005). The Armenians past and present in the making of national identity. Abingdon, Oxon, Oxford: RoutledgeCurzon. ISBN 0-203-00493-0. 
  6. ^ Andreopoulos, ed. by George J. (1997). Genocide : conceptual and historical dimensions (1. paperback print. bas.). Philadelphia, Pa.: Univ. of Pennsylvania Press. ISBN 0-8122-1616-4. 
  7. ^ Kateb, Vahe (1983). The Armenian genocide as reported in the Australian press. Armenian National Committee. s. 111. 
  8. ^ Hakob Sedrakʻi Anasyan, (Ed.) (1983). Armenian question and the genocide of the Armenians in Turkey. American Armenian International College. 
  9. ^ Touraj Atabaki, Erik Jan Zürcher, Men of Order: Authoritarian Modernization under Atatürk and Reza Shah
  10. ^ Jacques Derogy, Resistance and Revenge: The Armenian Assassination of the Turkish Leaders
  11. ^ Army Officers in Arab Politics and Society. Eliezer Be'eri.