Mustafa Yamulki

Nemrut veya Nemrut Mustafa Paşa olarak da tanınan Mustafa Yamulki, Kürt[1] asker, 1919-1920 yıllarında Osmanlı İmparatorluğu'nda askeri mahkeme başkanı, Kürdistan Krallığı'nda eğitim bakanı ve gazeteci.[1]

Mustafa Yamulki
Mustafa Yamulki.jpg
Takma adı Nemrud Mustafa Paşa
Doğum 25 Ocak 1886
Süleymaniye, Musul Vilayeti, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm 25 Mayıs 1936 (50 yaşında)
Süleymaniye, Irak
Bağlılığı  Osmanlı İmparatorluğu
Rütbesi Mirliva
Birimleri 3. Ordu
Savaşları/Çatışmaları Trablusgarp Savaşı, Balkan Savaşları

HayatıDüzenle

Yamulki, Süleymaniye'de toprak sahibi bir ailede doğdu ve İstanbul'da Mekteb-i Harbiye'ye girdi. Trablusgarp Savaşı'nda ve Balkan Savaşları'nda Mirliva rütbesi ile 3. Ordu'yu komuta etti ve Bursa'da vali yardımcılığı yaptı.[2]

Osmanlı Askeri Mahkemisi'nde başkan[3] iken, Mustafa Kemal ve onunla ilişkili olan kişileri ölüme mahkûm etmiştir.[4] Mustafa Paşa, Ermeni Kırımı ve Süryani Katliamı ve ayrıca Rum Kırımı'ndan dolayı, Talat Paşa, Enver Paşa ve Cemal Paşa'yı ölüme mahkûm etmiştir.[5][6]

Mustafa Paşa'nın tutuklama emirleri, Ali Kemal Bey, Damat Ferit ve Sultan Vahdettin tarafından imzalanmıştır. Ayrıca, Kemalistlere yataklıktan dolayı, İçişleri Bakanı olan Ebubekir Hazimi de mahkûm etmiştir. Yamulki Haziran 1920'de görevinden alındı.[9]

Ermeni Soykırımı'na karşı açık suçlamaları olduğu için milliyetçiler tarafından üç seneye kadar hapse mahkûm edilmiştir.[3] Çeşitli Türk yetkililer hakkında verdiği hükümler kaldırılmıştır.[3] Yetkililer tarafından tutuklanmıştır fakat Büyük Britanya Büyükelçiliği'nin araya girmesi ile Güneydoğu'ya kaçmıştır. Arkasında bıraktığı, İstanbul'daki konağı Mustafa Kemal yanlıları tarafından teslim alınmıştır.[10]

KaynakçaDüzenle

  1. ^ a b The Kurdish national movement: its origins and development, Wadie Jwaideh
  2. ^ Review of Armenian studies, Volume 5, Issues 13-16, ASAM Institute for Armenian Research, 2007
  3. ^ a b c Kévorkian, Raymond (30 Mart 2011). The Armenian Genocide: A Complete History (İngilizce). Bloomsbury Publishing. s. 797. ISBN 978-0-85771-930-0. 
  4. ^ Salâhi Ramadan Sonyel, Turkish Diplomacy 1918-1923: Mustafa Kemal and the Turkish National Movement
  5. ^ Herzig, edited by Edmund (2005). The Armenians past and present in the making of national identity. Abingdon, Oxon, Oxford: RoutledgeCurzon. ISBN 0-203-00493-0. 
  6. ^ Andreopoulos, ed. by George J. (1997). Genocide : conceptual and historical dimensions (1. paperback print. bas.). Philadelphia, Pa.: Univ. of Pennsylvania Press. ISBN 0-8122-1616-4. 
  7. ^ Kateb, Vahe (1983). The Armenian genocide as reported in the Australian press. Armenian National Committee. s. 111. 
  8. ^ Hakob Sedrakʻi Anasyan, (Ed.) (1983). Armenian question and the genocide of the Armenians in Turkey. American Armenian International College. 
  9. ^ Touraj Atabaki, Erik Jan Zürcher, Men of Order: Authoritarian Modernization under Atatürk and Reza Shah
  10. ^ Jacques Derogy, Resistance and Revenge: The Armenian Assassination of the Turkish Leaders