Miladi takvim

Güneş yılı esasına dayanan ve uluslararası alanda en çok kabul gören takvim
(Miladi Takvim sayfasından yönlendirildi)

Miladi takvim ya da Gregoryen takvim, Roma İmparatoru Jül Sezar tarafından kabul edilen Jülyen takviminin yerine, Papa XIII. Gregorius tarafından yaptırılan bir takvimdir.[1] İsa'nın doğduğu yılı milat olarak alan bu takvim, Dünya'nın Güneş etrafındaki dönüş süresi olan 365 gün 6 saatlik zamanı "1 yıl" olarak kabul eder. Günümüzde, dünyada en yaygın olarak kullanılan takvimdir.[2]

Christopher Clavius (1538–1612), Gregoryen takviminin ana mimarıdır.
Gregoryen takvim, Papa XIII. Gregorius tarafından yaptırılmıştır.

TarihçeDüzenle

Takvim, 4 Ekim 1582 tarihinde kabul edilmiştir. Değişik tarihlerde önce Avrupa'da, daha sonra diğer ülkelerde yayılmıştır.

Gregoryen takvim oluşturulurken Jülyen takvimine 10 gün ilave edilmiştir; 5 Ekim Cuma günü, 15 Ekim Cuma olarak kabul edilmiştir. 1752 yılında kabul eden ülkeler ise 11 gün ilave etmek durumunda kalmışlardır.[3]

 
Gregoryen takviminin kabulünün 400. yılı nedeniyle basılan pul (1982)

Türkiye Cumhuriyeti'nde miladi takvimin kabulüDüzenle

Osmanlı İmparatorluğu döneminde önce Hicrî takvim, daha sonra da 1 Mart'ı yılbaşı olarak kabul eden Rumi takvim kullanılmıştı. 29 Ekim 1923'te cumhuriyetin ilanından sonra, 26 Aralık 1925'te kabul edilen "Takvimde Tarih Mebdeinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun" ve "Günün 24 Saate Taksimi Hakkında Kanun" adlı iki ayrı yasa ile birlikte, 1 Ocak 1926 tarihinden başlayarak Türkiye Cumhuriyeti'nde Gregoryen takvimi benimsendi.[4]

Yılbaşını 1 Ocak olarak alan bu takvimin yanı sıra, günü 12 saat gündüz ve 12 saat gece dilimlerine ayıran saat sistemi yerine, 24 saatlik zaman dilimi kabul edildi.

GüvenilirliğiDüzenle

Gregoryen takvim, günümüze kadar kullanılan takvimler içinde en az hatalı olanıdır. Günümüzde bir ekinoks yılı 365,242375365 gündür (365 gün 5 saat 49 dakika 12 saniye). Gregoryen takvimde ortalama bir yıl 365,2425 gündür ve gerçek ekinoks yılı uzunluğuna oldukça yakındır.

Senede ortalama 0,000125 günlük bu ufak hata, yıllık olarak 10,8 saniyeye tekabül eder. Takvim hesaplamasında bir günlük hatanın ortaya çıkması için yaklaşık 8000 yıl geçmesi gerekir. Bununla birlikte 8000 yıl içerisinde bir ekinoks yılının uzunluğu da sabit kalmayıp hangi uzunlukta olacağı tam olarak bilinemez. Bu nedenlerle Gregoryen takvim, yeterli hassasiyette ve güvenirlikte bir takvimdir.[5]

YılbaşıDüzenle

Daha önce 25 Mart olan yılın ilk günü, daha sonradan 1 Ocak olarak kabul edildi. Şubat ayının 28 gün olması durumu da devam ettirildi.

 
Takvimin aylarındaki gün sayılarının kolay akılda kalması için kullanılan yapışık yumruk yöntemi: Tümseklere denk gelen aylar 31 gün çeker.
Sıra Ay İngilizce Gün sayısı
1 Ocak January 31
2 Şubat February 28 ya da 29
3 Mart March 31
4 Nisan April 30
5 Mayıs May 31
6 Haziran June 30
7 Temmuz July 31
8 Ağustos August 31
9 Eylül September 30
10 Ekim October 31
11 Kasım November 30
12 Aralık December 31

Artık yılDüzenle

Artık yıllar, Şubat ayının 28 yerine 29 gün çektiği yıllardır. Bu uygulama; Dünya'nın Güneş çevresindeki bir turunun 365 gün değil, yaklaşık olarak 365 gün 6 saat sürmesi nedeniyle, her sene sonunda artan 6 saatlik süreleri bir tam güne çevirmek için oluşturulmuştur.

Gregoryen takvimde sonu -00 ile bitmeyen ve 4'e kalansız bölünebilen tüm yıllar artık yıldır. Sonu -00 ile biten yıllar, yani yüzüncü yıllar ise, eğer 400'e bölünebiliyorlarsa artık yıl olabilirler. Örneğin, 1900 yılı artık yıl değilken 2000 yılı artık yıldır.

Artık yıllar her dört senede bir tekrar ettiği için, en son artık yıl olan 2020'den itibaren 2024, 2028, 2032, ... şeklinde 2100 yılına kadar devam edecektir. 2100 yılı 400'e kalansız bölünmediği için artık yıl olmayacaktır.[2]

Jülyen - Gregoryen çevrimiDüzenle

2010 yılından beri, Jülyen takvimini Gregoryen takvime çevirmek için 14 gün ilave etmek gerekmektedir. Bu durum bazı Ortodoks kiliselerinin Noel kutlama tarihlerini 7 Ocak yerine 8 Ocak olarak değiştirmiştir.[6]

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "Miladi takvim nedir?". MÝLLÝYET HABER - TÜRKÝYE'NÝN HABER SÝTESÝ. Erişim tarihi: 13 Eylül 2021. 
  2. ^ a b "MİLÂDÎ TAKVİM - TDV İslâm Ansiklopedisi". TDV İslam Ansiklopedisi. Erişim tarihi: 13 Eylül 2021. 
  3. ^ "Miladi Takvim Nedir? Miladi Takvim Özellikleri Nelerdir?". Ders: Tarih. 24 Ocak 2021. Erişim tarihi: 13 Eylül 2021. 
  4. ^ "Hicri Takvim Nedir? Miladi takvim nedir? Arasındaki farklar nelerdir?". Bölge Gündem Haber. 19 Eylül 2017. Erişim tarihi: 13 Eylül 2021. 
  5. ^ "Miladi Takvim Nedir ? » Bilgiustam". Bilgiustam. 24 Nisan 2015. Erişim tarihi: 13 Eylül 2021. 
  6. ^ "Ortodokslarla Katolikler Noel'i neden farklı tarihlerde kutluyor?". euronews. 6 Ocak 2021. Erişim tarihi: 13 Eylül 2021. 

Ayrıca bakınızDüzenle