Manyetik raylı tren

Manyetik levitasyon ya da kısaca Maglev, iki mıknatıs kümesinin kullanıldığı demiryolu ulaşım sistemi. Maglev sisteminde mıknatıs kümelerinden biri treni raylardan yukarı doğru iterken diğer mıknatıs kümesi, sürtünme kuvvetinin olmamasından faydalanarak treni ileri doğru iter. Orta menzilde (genellikle 320–640 km) maglev, yüksek hızlı trenlere ve uçaklara yakın bir performans sunabilir.

Bremen, Almanya'da test esnasında
Manyetik Hızlı Tren, Bir Michael Dittmer Belgeseli

Maglev teknolojisi, büyük ölçüde geliştirilme aşamasında olduğu için henüz dünyada yaygın olarak kullanılmamaktadır. Şu anda Almanya ve Japonya, maglev teknolojileri üzerinde çalışmaktadır. Maglev trenlerin günlük yaşamdaki ilk örneği, Çin'in Şanghay kentinde ortaya çıktı. 30 kilometrelik bir hat üzerinde çalışan tren, bu mesafeyi 7 dakika 20 saniyede geçebilmektedir.[1]

Maglev kavramı, aslında günlük hayatta çok uzak olmadığımız bir kavram. Bildiğiniz gibi, iki mıknatısın eş kutupları birbirini iter. Alt alta uygun şekilde konulmuş iki mıknatıstan biri manyetik itme kuvvetlerinin etkisiyle diğerinin üzerinde yüzeye temas etmeksizin havada durabilir.

Maglev trenleri de temelde bu ilkeyle çalışırlar. Maglev trenlerinin altında mıknatıslar bulunur. Aynı zamanda maglev trenleri için özel olarak üretilmiş olan raylarda da elektromıknatıslar bulunur. Bu mıknatıslar sayesinde tren, raylar üzerinde 10 santimetrelik bir yükseklikte ilerler. Raylarla temas olmadığı için sürtünme büyük ölçüde azaltılmış olur. Tren de havayla sürtünmeyi en aza indirecek şekilde tasarlanır.

Maglev trenleri, normal trenlere oranla daha hızlı ve ucuz olmalarına karşın, çok güçlü elektromıknatıslar ve çok duyarlı kontrol sistemleri gerektirmektedir ve günümüz teknolojisi bu trenlerin yaygın kullanımına izin verecek kadar gelişmiş değildir. Maglev trenlerinin önündeki bir diğer büyük engelse, normal tren raylarında çalışamıyor olmalarıdır ve bu konuda çalışmalar mevcuttur. Normal tren raylarının ortasına yapılan bir sistem yardımıyla Maglev trenleri ile normal trenlerin aynı rayları kullanması planlanmaktadır. Bu trenler için yerleşim merkezleri arasında özel hatlar döşenmesi gerekmektedir ve bu, sistemin maliyetini önemli ölçüde artırmaktadır. Geçen zamanla birlikte gelişen teknoloji, maglev trenlerin avantajlarını artırdıkça bu maliyetin göze alınabilir bir hale gelmesi beklenmektedir. Gelecekte bu tür trenler, özellikle ülke içi yolcu taşımacılığında havayolu taşımacılığının yerini alabilir.

Türkiye’de Maglev Trenlerinin Uygulanabilirliğinin AraştırılmasıDüzenle

Jesse Powell ve Gordon Danby adındaki iki bilim insanı bir treni havaya kaldırabilmek için süper iletken mıknatıslar kullanmayı düşündüler. Bu düşüncelerini 1960 yılında gerçekleştirdiler ve Brookhaven Ulusal Laboratuvarında yaptıkları çalışmalar sonucunda Maglev trenlerinin ilk adımını attılar.

Türkiye'de geçmiş dönemde karayollarına yapılan yatırımlar önemli yer tutmaktadır. Fakat karayollarına önem verilirken diğer ulaşım türlerinin arka plana atılmış olması olumsuz sonuçlar doğurmaktadır. Karayolları her ne kadar kapıdan kapıya taşımacılığa imkân sağlıyor olsa da sürekli artan petrol fiyatları ve diğer harcamalar karayolu taşımacılığının negatif yönleridir. Bu yüzden ulaştırma sektöründe; karayolu, havayolu, denizyolu ve son olarak da ulaştırmada boru hatlarının kombine bir şekilde kullanımı planlanmaktadır.[2]

Bu taşımacılık türlerinde kuşkusuz zaman kavramı tercihleri belirleyen önemli parametrelerden birisidir. Türkiye'de son yıllarda yüksek hızlı tren kullanımına yönelik politikalara hız verilmiştir. Hızlı trenlerin en yakın alternatif teknolojisi olan Manyetik Levitasyonlu Tren (Maglev) kullanımı dünya genelinde yaygınlaşmaya başlamıştır. Türkiye'de Maglev trenleri ile ilgili olarak farklı bilimsel çalışmalar yapılmış olmasına rağmen bu trenlerin hayatımıza girmesi için yapılan teknik araştırmalar henüz çok yenidir. Bu çalışmada Maglev trenin dünyadaki uygulamalarından bahsedilmiş ve yapım maliyetleri ile ilgili incelemeler yapılmıştır. Sonuç kısmında ise Maglev tren sisteminin ve teknolojilerinin hangi mesafelerde daha uygulanabilir olduğu belirlenmiştir.[2]

Dış bağlantılarDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ "In January 2003, the world first commercial Maglev train was inaugurated in Shanghai". 28 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  2. ^ a b "dergipark.org.tr". Muhammed Yasin ÇODUR. 25 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mart 2022.