Jasenovac toplama kampı

Jasenovac ([jasěnoʋat͡s]), İkinci Dünya Savaşı boyunca Mihver işgâli altında bulunan Yugoslavya'da Bağımsız Hırvatistan Devleti yetkilileri tarafından Jasenovac köyünde [en] kurulmuş toplama ve imha kampı. Avrupa'daki en büyük on toplama kampından biri olan Jasenovac toplama kampı, Avrupa'nın işgâl altındaki bölgelerinde Yahudiler ve diğer etnik gruplara yönelik kendi başlarında imha kampları işleten tek Mihver yanlısı rejim olan Ustaşa rejimi tarafından kuruldu ve işletildi.[4] Kuruluşundan sonra zaman geçtikçe Avrupa'daki en büyük üçüncü toplama kampı hâlini aldı.[5]

Jasenovac toplama kampı
Jasenovac prisoners enter the camp.jpg
Kampa girerken malları Ustaşa gardiyanları tarafından el konulan tutsaklar
Günümüz Hırvatistan sınırları içerisindeki konumu
Günümüz Hırvatistan sınırları içerisindeki konumu
Günümüz Hırvatistan sınırları içerisindeki konumu
Diğer adları Sırp-HırvatçaLogor Jasenovac / Sırp-HırvatçaЛогор Јасеновац, Sırp-Hırvatça telaffuz: [lôːgor jasěnoʋat͡s]
Yer Jasenovac, Sisak-Moslavina [en], Bağımsız Hırvatistan Devleti
İşleten Ustaşa Denetleme Hizmeti
İnşa tarihi Ağustos 1941
İşletim tarihi Ağustos 1941 - 21 Nisan 1945
Mahkumlar Çoğunlukla Sırplar, Yahudiler ve Çingeneler (Roman); bazı Hırvat ve Boşnak siyasî muhalifler
Ölü 77.000 - 100.000;[1][2][3] bunlardan[2]
45.000-52.000'i Sırp
15.000-20.000'i Roman
12,000–20,000'i Yahudi
5.000-12.000'i Hırvat ve Boşnak
Kurtaran Yugoslav Partizanları
Önemli mahkumlar Jasenovac tutsakları listesi [en]
İnternet sitesi jusp-jasenovac.hr

Kamp, Ağustos 1941'de, Jasenovac köyü yakınlarında, Sava ile Una nehirlerinin kesiştiği alanda bulunan bataklık arazilerin üstünde kuruldu ve Nisan 1945'te kapatıldı. "Barbar uygulamaları ve büyük kurban sayıları" için bilinirdi.[6] Jasenovac, Alman Nazi toplama kamplarından farklı olarak pek acımasız bir tür şiddet ile karakterize edilirdi:[7] Jasenovac tutsakları çoğunlukla bıçak, çekiç ya da baltaların kullanımıyla elle öldürülürdü.[8]

Jasenovac kurbanlarının çoğu, Sırplara yönelik bir soykırımın kapsamında öldürülmüş etnik Sırplardı; diğer kurbanlar ise Yahudiler (bkz: Bağımsız Hırvatistan Devleti'nde Holokost [en]), Çingeneler [en] (bkz: Porajmos) ve siyasî muhaliflerdi. Jasenovac, beş alt kamptan oluşan[9] ve Sava ile Una nehirlerinin her iki kıyısında 210 km2'lik bir alan üzerinde yer alan bir siteydi. Bu alt kampların en büyüğü, Zagreb şehrinin güneydoğusundan yaklaşık 100 km mesafede bulunan "Tuğla İşleri" kampıydı. Sitenin dâhilinde Stara Gradiška kampı, Sava'nın karşısındaki Gradina Donja [en] köyündeki ölüm alanları, beş çalışma çiftliği ve Uštica [en] Roman kampı yer aldı.[1]

İkinci Dünya Savaşı boyunca ve bunun sonrasında Jasenovac toplama kampı sitesinin üç buçuk senelik işletim süresi boyunca orada öldürülmüş kurbanların sayısına dair tartışma ve anlaşmazlıklar olmuştur. Savaşın ardından, 700 bin ölüden oluşan bir ölü sayısı genelgeçer bilgi hâlini aldı.[10][11][12][13] Lâkin Belgrad merkezli Soykırım Kurbanları Müzesi [sr], 2002 yılından beri kamp kurbanlarının sayısının 700 bin ilâ 1 milyon olduğunu savunmaktan vazgeçmiştir. 2005'te müzenin araştırmacılarından biri Dragan Cvetković ile Hırvat bir yazar, Bağımsız Hırvatistan Devleti'ndeki savaş kayıpları hakkında yazdıkları kitapta Jasenovac kurbanlarının sayısının yaklaşık 100 bin olduğu ileri sürülmektedir.[14][15] Washington, DC merkezli Amerika Birleşik Devletleri Holokost Anma Müzesi [en], 1941 ile 1945 yılları arasında Ustaşa rejiminin Jasenovac'ta öldürdüğü kişi sayısının 77 bin ile 99 bin arasında olduğunu tahmin etmektedir.[2]

Ayrıca bakınızDüzenle

Referans ve kaynaklarDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ a b Official website of the Jasenovac Memorial Site
  2. ^ a b c "Jasenovac" (İngilizce). Amerika Birleşik Devletleri Holokost Anma Müzesi [en]. 13 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Haziran 2020. 
  3. ^ Kolstø 2011, ss. 226–241.
  4. ^ Ljiljana Radonić, Kulturen der Differenz- Transformationsprozesse in Zentraleuropa Nach 1989 (2009), Heinz Fassmann; Wolfgang Müller-Funk; Heidemarie Uhl (Ed.), Krieg um die Erinnerung an das KZ Jasenovac: Kroatische Vergangenheitspolitik zwischen Revisionismus und europäischen Standards (Almanca), Göttingen: V&R unipress, s. 179 
  5. ^ Croatia Under Ante Pavelić: America, the Ustase and Croatian Genocide by Robert B. McCormick, 2014, Publisher: I.B. Tauris 9780857725356. P. 77
  6. ^ Tomasevich 2001, s. 399.
  7. ^ Crowe 2013, s. 71.
  8. ^ Freund, Michael (4 Mayıs 2016). "Remembering Croatia's 'Auschwitz of the Balkans'". The Jerusalem Post. 9 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Nisan 2022. 
  9. ^ Breitman (2005), p. 204
  10. ^ Zečević, Aleksandar (2004). Amendments I to the Charter of the United Nations. s. 169. ISBN 9788690575329. 9 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Nisan 2022. 
  11. ^ Bulajić, Milan. Jasenovac-1945-2005/06: 60/61.-godišnjica herojskog proboja zatočenika 22. aprila 1945 : dani sećanja na žrtve genocida nad jermenskim, grčkim, srpskim, jevrejskim i romskim narodima. 
  12. ^ Bousfield, Jonathan. Croatia. s. 122. 
  13. ^ Geddes, Andrew (2 Mayıs 2013). The European Union and South East Europe: The Dynamics of Europeanization and Multilevel Governance. s. 217. ISBN 9781136281570. 9 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Nisan 2022. 
  14. ^ Kolstø 2011, ss. 226–41.
  15. ^ Jovanovic, Nenad (11 Mayıs 2013). "Dragan Cvetković: Jasenovac je paradigma stradanja". Novosti. 21 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mart 2022. 

BibliyografyaDüzenle