Gurlular

(Gurlu sayfasından yönlendirildi)

Gurlular (Farsça: غوريان Gūrīyān, Kendileri arasındaki adları Şensebânîler شنسبانیان Şansabānīyān), Horasan'da, diğer birçok doğu İran Tacikler'i gibi Sünni Müslüman bir hanedandı.[1][2] Gurlular'ın kurduğu imparatorluğun merkezi bugün Afganistan sınırları içinde kalan Gur kenti olup toprakları günümüz İran, Afganistan, Pakistan topraklarını, Hindistan'ın kuzey bölgelerini, Türkistan'ın ve günümüz Arap ülkelerinin ise bazı bölümlerinden oluşuyordu.

Gurluların Tacik kökenli oldukları tahmin edilmektedir ancak bu kesinlik kazanmamıştır.[3] Kürt kökenli olduklarına dair iddialar da vardır.[4][sayfa belirt]

1175 ve 1192 yılları arasında Gurlu Muhammed önderliğinde , Multan, Peşaver, Lahor ve Delhi hibi merkezler işgâl edilerek ele geçirildi. 1206'da Gurlular'ın ordusunda yer alan Kıpçak Türk bir general olan, Delhi'yi fethetmiş Kutbettin Aybek veya Kutbiddin Aybek bağımsızlığını ilân etti ve gelecekte Delhi Sultanlığı adı altında yaşayacak sultanlıklar dizisinin ilk halkasını kurdu. (1206-1526) [5]

Gurlular, yazılı kaynakların birçoğu günümüze dek ulaşamamış olsa da sanat ve edebiyatta oldukça ileri gitmişlerdir. Horasan'da gördükleri mimarî eserleri, minarelerin seçkin örnekleriyle anayurtlarına, Hindistan'a uyarlamışlardır.

Ayrıca bakınızDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ Encyclopaedia Iranica, C.E. Bosworth, ("Ghurids"): "... The Ghurids came from the Šansabānī family. The name of the eponym Šansabānasb probably derives from the Middle Persian name Wišnasp (Justi, Namenbuch, p. 282). [...] Nor do we know anything about the ethnic stock of the Ghori's in general and the Sansabanis in particular; We can only assume that they were eastern Iranian Tajiks ... The sultans were generous patrons of the Persian literary traditions of Khorasan, and latterly fulfilled a valuable role as transmitters of this heritage to the newly conquered lands of northern India, laying the foundations for the essentially Persian culture which was to prevail in Muslim India until the 19th century. ..."
  2. ^ Encyclopaedia of Islam, "Ghurids", C.E. Bosworth, Online Edition, 2006: "... The Shansabānīs were, like the rest of the Ghūrīs, of eastern Iranian Tājīk stock. ..."
  3. ^ C. E. Bosworth, "Ghurids", Encyclopaedia Iranica, 2001, Online edition.
  4. ^ G.N. Curzon, “Persia and Persian Question”ın (1892) ikinci cildinde Kürt ve Kürdistan’ın bir kolu olan Kürt Gelîlerin, Melîk Kurd liderliğinde Gor Hanedanlığını kurduklarını yazar./H.W. Bellew, 1891 yılında yapılan 9. Şarkiyatçılar Kongresine sunduğu “An Inquiry into the Ethnography of Afghanistan”da Kurd Gelîlerden söz eder. Ona göre Sistan’daki Kurd Gelîler antik dönemde Cordueni/Kardukhi denen Kürdistan Kürtlerinin bir parçasıdır. Melîk Kurd Gor Hanedanlığı, Horasan valisi Şemsuddin Kurd tarafından kurulmuştur./Türk seyyah Evliya Çelebide Gur hanedanın atası olan Meliki Kürdim'in Kürt olduğuna deyinmiştir.
  5. ^ Ira M. Lapidus, A History of Islamic Societies 2nd ed. Cambridge University Press 2002

Dış bağlantılarDüzenle