Għar Dalam

Għar Dalam ("Dalam Mağarası" (on beşinci yüzyıldan kalma bir soyadı), Maltaca telaffuz: [aːr 'dalam]),[A] Malta'nın Birżebbuġa kasabasının dış mahallelerinde bulunan 144 metre uzunluğunda bir freatik tüp ve mağara[1] veya çıkmaz sokaktır. Mağara, Son Buzul Maksimum'un sonunda Malta'da mahsur kalan ve daha sonra soyu tükenmiş hayvanlars sit kemik kalıntıları içermektedir. Adını Malta tarihöncesindeki Għar Dalam döneminden almıştır ve Malta'nın en önemli ulusal anıtlarından biri olarak görülmektedir.[2] Stentinello'da bulunana benzer çanak çömlekler Għar Dalam'da da bulunmuştur, ancak bu buluntularda pul süslemeleri gibi ayrıntılar görülmez.[3]

Għar Dalam
Għar Dalam Mağarası'nın girişi
Għar Dalam Mağarası'nın girişi
Mağaranın Malta'daki konumu
Mağaranın Malta'daki konumu
Mağaranın Malta'daki konumu
Konum Birżebbuġa, Malta
Koordinatlar 35°50′11.1″K 14°31′40.9″D / 35.836417°K 14.528028°D / 35.836417; 14.528028
Tür Mağara
Uzunluk 144 m
Tarihçe
Malzeme Kireç taşı
Kuruluş y. 5200 BC
Devir(ler) Għar Dalam dönemi
Sit ayrıntıları
Mülkiyet Malta Hükümeti
İşletme Heritage Malta
Kamusal erişim Evet
Resmî site Heritage Malta

Mağarada bulunan cüce fil, su aygırı, dev kuğu, geyik ve ayı gibi hayvanlara ait kemikler farklı dönemlere tarihlendirilmektedir; su aygırlarının yaklaşık 10.000 yıl önce soyu tükenmişken, geyik türleri çok daha sonra, yaklaşık 4000 yıl önce Kalkolitik Çağ'da yok olmuştur.[4] Ayrıca, mağara, yaklaşık 7400 yıl önce Malta'da insan yerleşiminin en eski kanıtlarının keşfedildiği yerdir.

Yakın tarihDüzenle

 
Müzede genç Afrika fili iskeleti

Mağara ilk olarak 1865 yılında İtalyan paleontolog Arturo Issel tarafından yapılan kazılarla Neolitik kalıntılara ulaşmak için araştırılmıştır.[1][5] 1892 yılında John H. Cooke tarafından bir kazı yapılmıştır. Bu kazılarda ortaya çıkarılan malzemenin büyük kısmı Malta'da saklanırken, eserlerden oluşan bir koleksiyon British Museum'a gönderildi.[1] Buluntuları inceleyen Forsyth Major 1902 yılında elde ettiği bulgulara dayanarak yeni bir cüce su aygırı türü olan Hippopotamus melitensis'i tanımlamıştır.

Mağara, 1925 Eski Eserler Listesi'ne dahil edildi,[6] ancak Mart 1933'e kadar halka açılmadı.[7] Bölgede o zamanki Doğa Tarihi Küratörü Joseph Baldacchino tarafından bir müze kuruldu. 1935'te küratör olarak atanmasından sonraki bir yıl içinde, Baldacchino, Għar Dalam hakkında, mağaranın ana kazılarını ve araştırmalarını vurgulayan bir kitapçık yayınladı.[7] Müze yavaş yavaş genişledi, eski örneklerin yerini yeni örnekler aldı ve bir etiketleme sistemi kuruldu.[7]

Għar Dalam müzesinin duvarlarının etrafındaki vitrinler, mağarada bulunan iskelet kalıntılarına ev sahipliği yapmaktadır.[5] Bun kalıntılar tür ve cinslere göre düzenlenmiştir. Müze odasının ortasındaki vitrinler, geyik, fil ve diğer türlerin modern örneklerinin eksiksiz iskeletlerini içermektedir.[5] Bun eserler mağarada bulunmadı; fosil örnekleri üzerinde çalışan bilim adamlarının kullanımı için referans örnekler olarak ithal edildi.[5]

Mağara II. Dünya Savaşı sırasında hava saldırısı sığınağı olarak kullanıldı. 1980 yılında, dört cüce fil dişi ve bir Neolitik çocuğa ait bir kafatası gibi, önemli ve yeri doldurulamaz kalıntılar müzeden çalındı.

Mağara 1987 yılında Salento Üniversitesi paleontoloji profesörü Emmanuel Anati başkanlığında incelenmiştir.[8] Centro Camuno di Studi Preistorici'den İtalyan arkeologlardan oluşan ekibi, dikit oluşumların altından insan izlerini, antropozoomorfik ve çeşitli hayvan tasarımlarını tasvir eden Paleolitik mağara resimleri keşfetti. Bu çizimlerden bazılarında, Pleistosen'den sonra Malta bölgesinde soyu tükenmiş olan filler tasvir edilmektedir. Bu buluntuların çoğu, yakın tarihli[ne zaman?] vandalizme uğramıştır.

Mağara yaklaşık 144 metre (472 ft) derinliğindedir, ancak mağaranın yalnızca ilk 50 metre (160 ft)'lik bölümü ziyaretçilerin erişimine açıktır. Hayvan kemiklerinden insan eserlerine kadar kayda değer bir buluntu zenginliği sergileyen müze, bölgenin tamamına giriş niteliğindedir.

Għar Dalam Mağarası ve Müzesi, Heritage Malta tarafından işletilmektedir. 2019 yılında Għar Dalam, Ta' Kaċċatura, Borġ in-Nadur ve birbirine yakın olan diğer alanlar arasındaki fiziksel erişilebilirliği iyileştirmeye yönelik bir proje duyuruldu.[9]

NotlarDüzenle

^Buhagiar (2007), Għar Dalam adının 'Karanlık Mağarası' anlamına gelmediğini, 'Dalam Mağarası' veya 'Dalam ailesinin' anlamına geldiğini belirtmektedir.[10] Dalam soyadı 15. yüzyıl kayıtlarında tasdik edilmiştir.[10]

KaynakçaDüzenle

  1. ^ a b c Evolution of island mammals: Adaptation and extinction of placental mammals on islands. Wiley-Blackwell. 2010. ss. 92-102. doi:10.1002/9781444323986. ISBN 9781405190091. 15 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2022.  Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi: ":0" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme)
  2. ^ Għar Dalam: The Cave, the Museum, and the Garden: Birżebbuġa. Malta: Heritage Books. 2007. ISBN 978-9993271444. 
  3. ^ The Cambridge Ancient History. Cambridge University Press. 1970. ss. 726. ISBN 0521086914. 
  4. ^ J.D. Evans The Prehistoric Antiquities of the Maltese Islands p. 241
  5. ^ a b c d "Ghar Dalam museum". Times of Malta. 25 Kasım 2006. 15 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mart 2019. 
  6. ^ "Protection of Antiquities Regulations 21st November, 1932 Government Notice 402 of 1932, as Amended by Government Notices 127 of 1935 and 338 of 1939". Malta Environment and Planning Authority. 20 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  7. ^ a b c Punic Antiquities of Malta and Other Ancient Artefacts Held in Ecclesiastic and Private Collections. 2. Peeters Publishers. 2006. ss. 27-28. ISBN 9042917032. 
  8. ^ "Ghar Dalam Cave | My Malta Guide". My Malta Guide. 25 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Kasım 2019. 
  9. ^ Agius (6 Şubat 2019). "Prehistoric bones accidentally unearthed at Għar Dalam". Newsbook. 17 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Mart 2019. 
  10. ^ a b The Christianisation of Malta: catacombs, cult centres and churches in Malta to 1530. Archaeopress. 2007. s. 97. ISBN 978-1407301099. 

Dış bağlantılarDüzenle