Endoterm

Endoterm[a] tamamen ortam ısısından istifade etmeden vücut içi işlevleriyle vücut ısısını metabolik olarak uygun bir sıcaklıkta tutan organizmalar için kullanılan terimdir. Vücut içinde oluşturulan ısı asıl olarak hayvanın rutin metabolizmasının arızi bir ürünüdür ancak aşırı soğuk ortam ya da düşük aktivite koşullarında endoterm hayvanlar ısı üretimi için özel olarak adapte olmuş özel mekanizmalar da uygulayabilir. Bu özel mekanizmalara örnek olarak özel işlevli kasların eforu ile oluşan titreme ve kahverengi adipoz doku içindeki ayrık oksidatif metabolizma sayılabilir.

Günümüzde yaşayan hayvanlar arasında yalnızca kuşlar ve memeliler evrensel endotermik hayvanlar grubunu oluşturur. Dikburungiller familyasından bazı köpekbalıkları ile bazı ton ve kılıç balıkları da endotermiktir.

Gündelik konuşmada endotermler "sıcakkanlı" olarak belirtilirler. Endoterminin karşıtı ektotermidir, ancak genel olarak endoterm ve ektotermlerin doğası arasında kesin ve belirgin bir ayrım yoktur.

KökeniDüzenle

Endotermi yaklaşık 252 ila 259 milyon yıl önce Permiyen Dönemin sonuna doğru ortaya çıkmıştır.[1]

Ayrıca bakınızDüzenle

NotlarDüzenle

  1. ^ Grekçe ἔνδον endon "iç" ve θέρμη thermē "ısı" kelimelerinden.

KaynakçaDüzenle

  1. ^ Kévin Rey; ve diğerleri. (Temmuz 2017). "Oxygen isotopes suggest elevated thermometabolism within multiple Permo-Triassic therapsid clades". eLife. Cilt 6. doi:10.7554/eLife.28589. PMC 5515572 $2. PMID 28716184.