Cudi Dağı

Türkiye'de bir dağ
(Cûdi Dağı sayfasından yönlendirildi)

Cudi Dağı (Arapçaجَبَلُ جُودِي), Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ndeki Silopi, Şırnak'da yer alan 2.114 m (6,935 ft) rakıma sahip dağdır. İslam tarihi ve teolojisi açısından öneme sahiptir; Kur'an'da Nuh'un gemisinin tufandan sonra Cudi Dağı'na oturduğu belirtilmektedir. Ayrıca dağ, 1990'lardan bugüne yoğun bir şekilde PKK militanları için barınma yeri haline gelmiştir ve Türk Silahlı Kuvvetleri ile PKK arasında yoğun çatışmalara sahne olmaktadır.

Cudi Dağı
Cudi-dagh-tr-1829.jpg
En yüksek noktası
Yükseklik 2.114 m (6,935 ft)
Koordinatlar Koordinatlar: 39°04′K 45°05′D / 39.07°K 45.08°D / 39.07; 45.08
Coğrafya
Konum Silopi, Şırnak, Türkiye
Jeoloji
Dağ türü Sıradağ
Tırmanma
En kolay rota Güneybatı rotası

EtimolojiDüzenle

İsmin kökeni tartışmalıdır. Bazı kaynaklar Kürt Dağı anlamına geldiğini aktarırken[1] bazı kaynaklarda “cömertlik” anlamındaki cûd kökünden geldiği belirtilmektedir.[2] Sümer yazıtlarında Gudi ve Babil yazıtlarında Kurti olarak geçer. Arâmiler, Cûdî için Qardu (Gudi isminin Âsur dönemi karşılığı) ismini kullanmıştır. Qardu, 'Kürt' kelimesinin Asur dönemi karşılığıdır.[3]

TarihDüzenle

İslam'daDüzenle

Geçmiş yıllarda araştırmacılar Austen Henry Layard ve L. King, bu dağın dolaylarında çivi yazısıyla hazırlanmış Asur yazıtlarına rastladılar. İslâmî inanışlara göre Tufan'dan sonra Nuh'un gemisi bu dağın üzerine oturmuş, sözü geçen geminin Ağrı Dağı'nda bulunduğu konusunda söylentiler vardır.[4] Kur'an'da geminin Cûdî Dağı'na oturduğu söylenmektedir. Hûd Sûresi'nde 'Ey yeryüzü! Yut suyunu. Ey gök! Tut suyunu' denildi. Su çekildi, iş bitirildi. Gemi de Cûdî'ye oturdu ve 'Zalimler topluluğu Allah'ın rahmetinden uzak olsun!' denildi şeklinde anlatılır.[5]

Kur'an tefsirlerinde Cûdî'nin Musul'a yakın bir yerde olduğundan bahsedilir. Bahsedilen ve bugün Silopi sınırları içinde bulunan dağ, günümüzde Türkiye'nin Şırnak ili sınırları içine düşmektedir. Şırnak ismi, "Şehr-i Nûh" anlamında çok eski bir isimdir. Cûdî Dağı'nın eteğinde ismi "seksenler" anlamına gelen Heştan Köyü bulunmaktadır. Heştan Köyü’nün Nuh tarafından kurulduğuna inanılır ve köyün ismi Nuh'un gemisinde bulunduğuna inanılan seksen kişiye atfen böyle anılmaktadır. Yine bu dağın hangi dağ olduğu konusunda çeşitli yorumlar bulunur. En çok üzerinde durulan dağlardan ikisi Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan Ağrı Dağı ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde bulunan Cûdî Dağı'dır. Bu konuda dikkat çekilen delillerden birisi Ağrı Dağı'nın çok sarp ve yaşamaya elverişli olmayan yapısıdır. Buna karşılık Cûdî Dağı, geminin inmesi ve insanların barınması için çok büyük avantajlara sahiptir. Yine o dönem Orta Doğu’da İngiltere'nin çıkarları için çalışan 'Çöl Kızı' takma adlı İngiliz casus Gertrude Bell de Cûdî Dağı'nı ziyaret etmiş ve Amurath the Amuraht kitabında Nuh'un gemisinden bahsetmiştir.

İklimDüzenle

Kurak bir bölgede bulunan 'Cûdî Dağı’nın yüksek kesimleri çok yağış alır. Bundan dolayı 1.500-2.000 metreler arasında çam ve meşe ormanları vardır. Türkiye-Irak sınırına 15 km mesafede ve elips biçiminde olan Cûdî Dağı üzerinde 2.000 metreyi aşan dört doruk bulunur. Bunlardan 2.017 metre yükseklikte olanı "Nuh Peygamber Ziyaret Tepesi" olarak anılır.

KaynakçaDüzenle

  • Kur'an-ı Kerim'in Türkçe Anlamı, Hûd Sûresi. İstanbul: Bakış Yayınları. ISBN 975-6920-14-9. 
  1. ^ Ilya Gershevitch, William Bayne Fisher, The Cambridge History of Iran: The Median and Achamenian Periods, 964 pp., Cambridge University Press, 1985, ISBN 0-521-20091-1ISBN 978-0-521-20091-2, (see footnote of p.257)
  2. ^ el-Mustafavî, Hasan (1981-92). et-Taḥḳīḳ fî kelimâti’l-Ḳurʾâni’l-Kerîm. I-XIV. Tahran. 
  3. ^ McAuliffe, Jane Dammen (2001). Encyclopaedia Of The Quran, Volume 1. Brill Academic Pub. pp. 146–147. ISBN 978-90-04-11465-4.
  4. ^ "Noah Ark - Noé L'arche - Hz. Nuh'un Gemisi Cudi Dağı'nda". Teke Tek. 27 Temmuz 2012. 
  5. ^ "Kur'an Hud Suresi, 44. ayet". kuran.gen.tr. 30 Temmuz 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ocak 2016. 

Dış bağlantılarDüzenle