Ateni Sioni Kilisesi

Ateni Sioni Kilisesi (Gürcüce: ატენის სიონი) 7. yüzyılın başlarında yapılmış bir Gürcü Ortodoks Kilisesidir. Gürcistan'daki Gori şehrine bağlı Ateni köyünün 10 km güneyinde konumlanmıştır. Sadece sahip olduğu tarihi anıtlarla değil, aynı zamanda resmedilmeye değer manzaraları ve şarabı ile de tanınan Tana Nehri vadisinde yer alır. Kiliseye adını veren "Sioni" kelimesi Kudüs'teki Zion Dağı'ndan gelmektedir.

Ateni Sioni Kilisesi
Gürcüce: ატენის სიონი

Ateni Sioni Kilisesi

Temel bilgiler
Yer Ateni, Şida Kartli, Gürcistan
Coğrafi koordinatlar 41°54′14″K 44°05′46″D / 41.9039°N 44.0960°E / 41.9039; 44.0960Koordinatlar: 41°54′14″K 44°05′46″D / 41.9039°N 44.0960°E / 41.9039; 44.0960
İnanç Gürcü Ortodoks Kilisesi
Mimari
Mimari tür Kilise
Tamamlanma tarihi 7. yüzyıl
Özellikler

MimarisiDüzenle

Sioni, dört nişli ve apsisli kiliselerin erken örneklerinden biridir.[1] Dört apsisin arasında üç tane çeyrek niş vardır. Bu nişler merkez alana açıktır. Kilisenin haç şeklindeki içinin ölçüleri 24 x 19.22 metredir, kilisenin cepheleri yeşilimsi ve dikdörtgen şeklindeki oymalı gri taşlarla karşı karşıyadır. Kilisenin cephesi, zengin süslemeler ve figüratif kabartmalarla süslüdür. Kilise tarihlenmemiştir ama tasarımı Mesheti'deki Cvari Manastırı'na çok benzemektedir. Genel olarak Cvari kilisesinin daha eski bir örnek olduğu savunulur. Bu nedenle bazı sanat tarihçileri bu kilise tipine "Cvari tipi" kilise der.[2] Güney cephesindeki yazıtta “Ben, bu kutsal kilisenin yapımcısı Todosak” olarak geçen Todosak, orijinal kilisenin Ermeni mimarı olarak kabul edilir.[3] Todosak'ın 10. yüzyıldan sonra kiliseyi yenileyen kişi olması da bir başka ihtimaldir.[4]

YazıtlarDüzenle

 
"Yunus'un rüyası". Ateni'deki bir duvar resmi

Kilisenin duvarları, Gürcü alfabesinin ilk versiyonlarından olan Nushuri veya "Nusha-Hutsuri"nin 835 yılından kalma bilinen ilk örneklerini içerir. Günümüzde kullanılan Gürcü alfabesi Mhedrulinin ilk örnekleri de yine Ateni Sioni kilisesinde bulunmuştur ve 980'li yıllarda yazıldığı düşünülmektedir. Kilise üzerindeki yazıtlardan biri, I. Aşot'un babası, ilk belgelenen Gürcü Bagratid asilzadesi ve Gürcistan'ın yeni kraliyet hattının ilk soylusu olan I. Adarnase'yi andırıyor.[5]

Kilisenin yanında Orta Çağdan kalma müstahkem Ateni kasabasının kalıntıları vardır (Köylerin günümüzdeki adları Didi Ateni ve Patara Ateni'dir).

KaynakçaDüzenle

  1. ^ Patrick Donabedian & J.-M. Thierry, Armenian Art, New York 1989, p.67.
  2. ^ Wachtang Beridse, Die Baukunst des Mittelalters in Georgien, Berlin 1980, p.27.
  3. ^ Patrick Donabedian & J.-M. Thierry, Armenian Art, New York 1989, p.499.
  4. ^ Rapp, Stephen H. (1997), Imagining history at the crossroads: Persia, Byzantium, and the architects of the written Georgian past, p. 648. Armenian Research Center collection, University of Michigan.
  5. ^ Rapp, Stephen H. (2003), Studies In Medieval Georgian Historiography: Early Texts And Eurasian Contexts, p. 383. Peeters Bvba 90-429-1318-5.

Dış bağlantılarDüzenle