Alzheimer hastalığı

günlük yaşamsal etkinliklerde azalma ve bilişsel yeteneklerde bozulmayla karakterize edilmiş, nöropsikiyatrik belirtilerin ve davranış değişikliklerinin eşlik ettiği nörodejeneratif bir hastalık
(Alzheimer sayfasından yönlendirildi)

Alzheimer hastalığı ya da alzaymır[2][3][4], günlük yaşamsal etkinliklerde azalma ve bilişsel yeteneklerde bozulmayla karakterize edilmiş, nöropsikiyatrik belirtilerin ve davranış değişikliklerinin eşlik ettiği nörodejeneratif bir hastalıktır. Bunamanın en sık görülen türüdür. Bu hastalığı ilk olarak Alois Alzheimer tanımlamıştır.

Alzheimer hastalığı
Alzheimer's disease brain comparison.jpg
Olağan başlangıcı 65 yaş üstü
Uzmanlık Nöroloji Bunu Vikiveri'de düzenle
Komplikasyon Terminal aşamada dehidrasyon ve pnömoni
Süre Uzun süreli
Nedenleri Yeterince bilinmiyor
Risk faktörü Genetik, kafa travması, depresyon, hipertansiyon
Ayırıcı tanı Normal yaşlanma, lewy cisimcikli demans, trizomi 21
Tedavi Asetilkolinesteraz inhibitörleri, NMDA reseptör antagonistleri
Prognoz 3-10 yıl[1]

Erken belirtilerden biri hafıza kaybıdır. Bu hafıza kaybı, geçmiş hafızanın korunduğu, hastalığın ilerlemesi ile birlikte sıklıkla yinelemeye başlayan küçük unutkanlıklar görülmeye başlanır. Bozukluğun ilerlemesi ile bilişsel (kognitif) yeteneklerde yitim, frontal ve temporal lob işlevleri ile ilişkili, dil alanlarında işlev yitimi (afazi), beceri gerektiren hareketlerde işlev yitimi (apraksi) ve tanıma işlevlerinde bozulmaya doğru uzanım göstermeye başlar.

Altta yatan patolojik sürecin yansıması olarak beyinde limbik sistem ile frontal ve temporal loblar arasındaki bağlantılarda kopmalar olur. Patolojik süreç temporoparietal korteksin yoğun bir şekilde tutulduğu ancak frontal lobu da etkileyen amiloid plak ve nörofibriler yumaklarla karakterize inflamatuvar yanıtın birlikteliğinde nöron kaybı ve atrofisini içerir.

65 yaş üzerindeki grubun %2-4’ünde, 85 yaş üzerinde ise %20 oranında görülmektedir

BelirtileriDüzenle

  • Bilinç bulanıklığı
  • Kişinin bulunduğu ortama adapte olmakta zorlanması,
  • Kişinin iyi bildiği yerlerde kaybolması,
  • Konuşma ve dil becerilerine ilişkin sorunlar,
  • Saldırganlık, aile ve arkadaşlarından olağan dışı taleplerde bulunma, Çevreye karşı şüphe duyma gibi kişilik bozukluklarının gelişimi,
  • Halüsinasyon ve sanrılar,
  • Motivasyon ve öz saygı düşüklüğü,
  • Kişilerin günlük aktivitelerini yardımsız yapmakta zorluk çekmesi,
  • Kişinin hatırlayamadığı olayları inkar etmesi,
  • Kaygı ve depresyon.[5]

EtiyolojisiDüzenle

Hastalığın kesin nedeni bilinememektedir. Alzheimer vakalarının %1-5'inin sebebinin Genetik faktörler olduğu bulunmuştur.[6] Erken başlangıçlı Alzheimer hastaları ve az sayıdaki ailesel vakalarda üç farklı gende dominant mutasyon tespit edilmiştir. Daha sık görülen geç başlangıçlı Alzheimer hastalarında ApoE'nin duyarlılık genlerinden biri olduğu gösterilmiştir.

Hastalığın sebebine ilişkin birkaç hipotez vardır. Bu hipotezlerden birine göre hastalığın sebebi prionlardır. Bu hipoteze göre alzheimer hastalığına sebep olan bu prionlar ameliyat aletleri, kan nakli ya da diş tedavisi yoluyla insandan insana geçebilir.[7]

KaynakçaDüzenle

  1. ^ Zanetti, O.; Solerte, S. B.; Cantoni, F. (2009). "Life expectancy in Alzheimer's disease (AD)". Archives of Gerontology and Geriatrics. 49 Suppl 1: 237-243. doi:10.1016/j.archger.2009.09.035. ISSN 1872-6976. PMID 19836639. 9 Temmuz 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Temmuz 2022. 
  2. ^ "DSÖ'ye göre alzaymır ölüme yol açan on başlıca hastalıktan biri". 28 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2022. 
  3. ^ "Londra'nın 'siyah taksi' şoförleri alzaymır araştırmalarına konu oldu". 25 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2022. 
  4. ^ "Radyasyon, alzaymır hastalığında artışa neden olabilir". 27 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2022. 
  5. ^ Yüksel, Dr. Fatih Volkan. "Demans Nedir?". http://antalyapsikoloji.com. Dr. Fatih Volkan Yüksel. 4 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ağustos 2016.  |website= dış bağlantı (yardım)
  6. ^ "What We Know Today About Alzheimer's Disease". Alzheimer's Association. 16 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Ekim 2011. While scientists know Alzheimer's disease involves progressive brain cell failure, the reason cells fail isn't clear. 
  7. ^ Laurén, J; Gimbel, DA; Nygaard, HB; Gilbert, JW; Strittmatter, SM (2009). "Cellular Prion Protein Mediates Impairment of Synaptic Plasticity by Amyloid-β Oligomers". Nature. 457 (7233). ss. 1128-32. doi:10.1038/nature07761. PMC 2748841 $2. PMID 19242475. 

Dış bağlantılarDüzenle

Sınıflandırma
Dış kaynaklar