Aşina Duoxifu

Aşina Duoxifu (Çince: 阿史那咄悉匐, pinyin: Āshǐnà Duōxīfú, Wade-Giles: *tuəət, *siet, *b’iuk; Eski Türkçe: *Turs Bäg[1] veya *Tusik Bäg[2]; Unvanı: 𐰠𐱅𐰢𐰾𐰖𐰉𐰍𐰆, Eletmiš Yabγu[3]) — Elteriš Kaγan'ın ve Kapγan Kaγan'ın küçük kardeşi[4] ve İkinci Türk Kağanlığı'nın doğu topraklarının idarecisiydi.

Eletmiš Yabγu
阿史那咄悉匐
İkinci Türk Kağanlığı'nın Doğu Yabγusu ve Šadı
Ongi1.jpg
Ongi Yazıtı'nın ve Eletmiš Yabγu'nun mezar kompleksinin bir tasviri, N. M. Yadrintsev'in atlasından, 1891, (Atlas: PI. XIV).
Tölis Yabγu
Hüküm süresi 687 — 697
Tölis Šad
Hüküm süresi 697 — 716
Sonra gelen Bilgä İšbara Tamγan Tarkan
Çocuk(lar)ı Bilgä Ïšbara Tamγan Tarkan
Ïšbara Tamγan Čor
Pan Köl Tegin
Uti Bäg
Hanedan Aşina
Babası Etmiš Bäg
Ölüm 716
Dini Tengricilik

HayatıDüzenle

Elteriš ile beraber 682—687 yılları arasında Tuul Nehri taraflarında Tokuz Oγuzlara ve ilerleyen yıllarda Tang Çinlilerine karşı yapılan mücadelelerde yer aldı. Elteriš tarafından kendisine yabγu unvanı tevdi edilerek kağanlığın doğudaki topraklarının (tölis) idarecisi yapıldı. Mevcut pozisyonu Kapγan tarafından kendisine muhtemelen 697'de šad unvanı verilerek onaylandı.[5] Faaliyetlerini Ongi bozkırında sürdürüyordu. (Ongi Nehri civarı)

Ölümü ve hatırasıDüzenle

Köl Tegin'in 716'da İnäl'e ve destekçiklerine düzenlediği ihtilalde öldürüldü.[3] Yerine Bilgä Kaγan'a itaat eden oğlu Bilgä Ïšbara Tamγan Tarkan geçti. Oğlu babası adına Ongi Yazıtı'nı diktirmiştir.

Ayrıca bakınızDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ Hsin T'ang Shu, cilt.194: 5166.
  2. ^ Marquart, Josef (1898). "Die Chronologie der Alttürkischen Inscriften. Leipzig: Dieterich'sche verlags". 
  3. ^ a b Takashi Osawa - Revisiting the Ongi inscription of Mongolia from the Second Turkic Qaghanate on the basis of rubbings by G. J. Ramstedt 15 Aralık 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.; Journal de la Société Finno-Ougrienne (Suomalais-Ugrilaisen Seuran Aikakauskirja); 2011; pp. 183.
  4. ^ Taşağıl, Ahmet. Gök-Türkler. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Tüksek Kurumu. Ankara: Türk Tarih Kurumu. ISBN 975161113X. OCLC 33892575. 
  5. ^ Onogawa, Hidemi 1950: Ongin hibun yakuchuu.—Tōyōshi Kenkyūkai (ed.), Haneda hakase shājukinen tōyōshi ronsō. Kyotō: Kyotō University. 431—451.