Ağdam Ulu Camii

Ağdam, Azerbaycan'da bir cami

Ağdam Ulu Camii (AzericeAğdam Cümə Məscidi), Azerbaycanın, Ağdam şehrinde 19. yüzyılın sonlarında inşa edilen cami. Cami Dağlık Karabağ Savaşı ve sonrasında hayalet kasaba[1] haline gelen Ağdam'ın merkezinde yer almaktadır. Dağlık Karabağ Savaşı sırasında şehirdeki yıkılmayan birkaç binadan biridir.[2]

Ağdam Ulu Camii
AzericeAğdam məscidi
Agdam Mosque2018-13.jpg
Ağdam Ulu Camii'nin 2018 yılındaki görünümü
Temel bilgiler
Yer Ağdam, Ağdam Rayonu, Azerbaycan
Koordinatlar 39°59′36″K 46°55′54″D / 39.99333°K 46.93167°D / 39.99333; 46.93167Koordinatlar: 39°59′36″K 46°55′54″D / 39.99333°K 46.93167°D / 39.99333; 46.93167
İnanç İslam
Durum Kapalı
Mimari
Mimar(lar) Kerbelayı Sefihan Karabaği
Mimari tür Cami
Mimari biçim İslami mimari
İnşaat başlangıcı 1868
Tamamlanma 1870
Özellikler
Minare sayısı 2
2014 yılında basılan Azerbaycan posta pulunda Ağdam Ulu Camii
2002 yılında basılan Azerbaycan posta pulunda Ağdam Ulu Camii

TarihiDüzenle

Cami, 1868 - 1870 yılları arasında Kerbelayı Sefihan Karabaği tarafından yapılmıştır. Cami, iki katlı galerideki taş sütun bölümleri ve kubbeli tavan kullanımını içeren ve Karabağ bölgesindeki camilerde yaygın olarak görülen bir tarzda inşa edilmiştir. Bu tarzdaki diğer camiler arasında Barda Camii, Şuşa'daki Yukarı Gövher Ağa Camii, Füzuli'deki bir cami ve Goradiz köyündeki bir cami gösterilebilir.[3]

Hocalı'nın Karabağ-Ermeni güçleri tarafından 29 Şubat 1992'de işgal edilmesi sırasında, bu camiye ilk olarak 200 ceset yerleştirildi.[4] Ancak caminin imamı olan Seyid Sadiqov'a göre camide 477 ceset vardı.[5]

MimariDüzenle

Ağdam Ulu Camiinin planı, ortada dört sütun bulunan geleneksel bir kare şekle dayanmaktadır. Bu kare alanın doğu ve batı kenarlarının her birinde yer alan üç sıra derin niş, caminin ibadet alanını genişletmiş ve ona dikdörtgen bir şekil vermiştir. Caminin güney duvarının ortasına yüksek bir mihrap taşı yerleştirilmiştir. Yan nişlerin tepesi iç kısma bakan balkon şeklindedir ve kadınların ibadeti için tasarlanmıştır. Cami, yan balkonların ortasında ve mihrap kemerinin yanında yer alan pencerelerle aydınlatılır.

İç mekanDüzenle

Caminin içi kusursuz tasarımı ve süslemeleri ile dikkat çeker. Sade bezemeli mirabın üzerindeki kitabede caminin mimarının Kerbelayi Nakkaş Tebrizi'nin oğlu Usta Muhammed Nakkaş Tebrizi olduğu ve tamir tarihinin hicri 1331, miladi 1913 yılı olduğu yazmaktadır. Caminin kuzey cephesindeki giriş kapısı derin bir balkonun içinde, açık balkonun yanında iki katlı odalar yer almaktadır. Kuzey cephenin köşelerine inşa edilen minareler, caminin simetrik plan yapısını tamamlayarak camiye kare bir şekil vermiştir.

Güncel durumDüzenle

Ağdam'daki binalar arasında halen ayakta kalan az sayıdaki binadan biri de Ağdam Camii'dir. Azerbaycan kaynaklarına göre caminin çatısı ve çatı katı aşağı yıkılırken, pencereler, kapılar, iç kaplamalar ve hatta mermer zemin yok edildi.[6]

2007'de camiyi ziyaret eden bir fotoğrafçı olan Andrei Galafyev, Haziran 2010'da "Caminin zemini tamamen Ağdam harabelerinde dolaşan sığır gübresi ile kirlenmiş" diye belirtmiştir.[7] Fotoğrafları camideki sığırları göstermekteydi. Bu rapor, caminin ahır olarak kullanıldığını iddia eden Azerbaycan gazetelerinden ve şikayetçi olan bir Türk örgütünden tepki aldı.

Kasım 2010'da Dağlık Karabağ hükûmeti caminin ve çevresinin temizlendiğini duyurdu.[8] Ayrıca Ağdam Camii'nin yanı sıra Şuşa camilerinin de yenilenmiş olduğunu duyurdular.[2]

2020 Dağlık Karabağ Savaşını sona erdiren ateşkes anlaşması şartlarına göre Ağdam 20 Kasım 2020 tarihinde Azerbaycan'a teslim edildi. 20 Kasım 2020 Cuma günü Ağdam şehrine giren Azerbaycan askerleri Ağdam Ulu Camiinde 27 yıl aradan sonra ilk defa ezan okudu ve Cuma Namazı kıldı.[9]

GaleriDüzenle

Ayrıca bakınızDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ Paul (17 Mayıs 2011). "Agdam -- an Azerbaijani ghost town". Today's Zaman. 23 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Ekim 2015. 
  2. ^ a b "Armenian Karabakh Official Says Mosques Being Repaired". Radio Free Europe/Radio Liberty. 18 Kasım 2010. 
  3. ^ "Arşivlenmiş kopya" (Rusça). Bakilililar.az. 21 Eylül 2002 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2010. 
  4. ^ "Arşivlenmiş kopya" (Rusça). Memo.ru. 31 Temmuz 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2010. 
  5. ^ "Xocalı soyqırımı dünyanın gözü ilə". Xocalı Faciəsi (Azerice). Washington Post. 26 Şubat 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2010. 
  6. ^ "Exposed: Armenians turned the mosque in Azerbaijani Agdam region into a." Today.az. 26 Temmuz 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2010. 
  7. ^ "Turks complain to Pope on vandalism in Karabakh church by Armenians". news.az. 20 Temmuz 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2010. 
  8. ^ "Works on preservation of Muslim cultural heritage in Nagorno-Karabakh underway". news.am. 17 Kasım 2010. 2 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Haziran 2020. 
  9. ^ https://www.aa.com.tr/tr/dunya/azerbaycan-ordusu-isgalden-kurtarilan-agdama-bayrak-dikti-kent-camisinde-ezan-okundu/2050720