Vasburaganlı Meryem

Meryem, (Gürcüceმარიამი) bir Gürcü kraliçesi ve naibi idi. Vaspurakanlı Ermeni kralı John-Senekerim Artsruni'nin kızı ve Gürcistan kralı I. Giorgi'nin ilk eşidir. Gürcistan'ın zengin dul kraliçesi olarak, reşit olmayan oğlu IV. Bagrat adına 1027'den 1037'ye naip olarak hüküm sürdü ve Bizans İmparatorluğu ile diplomasi işlerine katıldı.

Meryem, Gürcistan Zengin Dul Kraliçesi ( Khakhuli ikonundan bir ayrıntı)

HayatıDüzenle

Mariam ilk karısı olarak I. Giorgi (1014-1027) ile evliydi, ancak Alanya kralının kızı Alda ile evlenebilmek için kral tarafından boşanmış gibi görünmektedir. Meryem, Giorgi'nin ölümü ve oğulları IV. Bagrat'ın 1027'de Gürcistan tahtına çıkması üzerine yeniden öne çıktı. Bagrat'ın azınlığı sırasında, naipliği büyüklerle, özellikle de dükler Liparit ve Ivane ile paylaştı. Meryem, 1031/2 yılında Bagrat adına Konstantinopolis'teki III. Romanos Argyros'un sarayını ziyaret etti ve oğlu için bir barış antlaşması, kuropalatis ve Bizans gelini Helena'yı (III. Romanos'un kardeşi Basil'in kızı) gelin alarak geri döndü.

Meryem, Bagrat tam hükümdarlık yetkilerini devraldıktan sonra bile Gürcistan siyasetinde önemli bir rol oynamaya devam etti. Gürcü kronikleri, Ermenilerin, 1045'te Bizanslılar tarafından şehir nihayet ilhak edilmeden önce Ani'nin üç aylık Gürcü kontrolüne olası bir referans olan ve 1033'te Bizanslılara iltica eden Bagrat'ın üvey kardeşi Demetre'nin geleceği konusunda Bagrat ve Meryem arasında bir anlaşmazlık olduğunu bildiren, Anacopia kalesini teslim eden Ermenilerden bahseder. Meryem, kardeşler arasındaki uzlaşmayı savundu ve isyankâr Demetre'nin sadakatini sağlamak için nafile bir girişimde bulundu. Bagrat'ın 1050'lerde Bizans mahkemesinde zorunlu sürgünü sırasında, Meryem oğluna eşlik etti ve IX. Konstantinos Monomachos döneminde Konstantinopolis'te ikamet etti.[1]

Meryem, Hıristiyan kilisesine ve manastır vakıflarına yaptığı katkılarla ayırt edildi. Gürcüce, Yunanca ve Ermenice dahil birçok dile hakimdi.[2] Meryem, Synodicon'unda Iviron Manastırı'na (Athos Dağı'nda) yaptığı bağışlardan dolayı anılır. Meryem'in himayesi altında sonunda rahibe olacak olan ünlü Gürcü keşiş ve bilgin Ayyorit George ile olan ilişkisi ile tanınıyordu. Ayyorit George'un Hayatı'na göre, torunu Martha-Maria'nın VII. Mihail Ducas (1065) ile evlenmesinden sonra Meryem, Kudüs'e daha fazla hac ziyareti yapmak amacıyla Antakya'ya gitti ve onunla birlikte Antakya Valisi ve Patriği için emperyal bir emir taşıdı. Ancak bunlar kraliçeyi Sarazen hakimiyetindeki Kudüs'ü ziyaret etmekten kaçınmaya ikna etti; Ayyorit George parasını kendisi aldı ve oradaki fakirler ve manastırlar arasında dağıttı.[3]

Mariam'ın ölümü kroniklerde belirtilmemiştir; 1072'de IV. Bagrat ölüm döşeğinde iken hayattaydı[4] ve Ruisi-Urbnisi'deki Gürcü kilise konseyinin toplandığı 1103 yılında kesinlikle ölüydü.

KaynakçaDüzenle

  1. ^ Lordkipanidze, Mariam (1987), Georgia in the XI-XII centuries, p. 132. Ganatleba, edited by George B. Hewitt. (Online version of Chapter 2).
  2. ^ Edge of Empires: A History of Georgia (İngilizce). Reaktion Books. 15 Şubat 2013. ss. 76-77. ISBN 9781780230702. Mariam was a formidable counsellor and diplomat: she held her own with nobles like Liparit iv Baghvash of Trialeti, who was co-regent. Thanks to a period as an abbess, she spoke Greek as fluently as Georgian and Armenian. 
  3. ^ Lynda Garland & Stephen Rapp. Mary 'of Alania': Woman and Empress Between Two Worlds, pp. 120-121. In: Lynda Garland (ed., 2006), Byzantine Women: Varieties of Experience, 800-1200. Ashgate Publishing, Ltd., 0-7546-5737-X.
  4. ^ A passage from the Georgian chronicle says: "Mother, I pity you, because all your children have gone before you, and thus you will die." Robert W. Thomson (1996), Rewriting Caucasian History. The Medieval Armenian Adaptation of the Georgian Chronicles. The Original Georgian Texts and the Armenian Adaptation, p. 305. Oxford University Press, 0-19-826373-2.
Kraliyet Unvanları
Önce gelen
Meryem
Gürcistan Kraliyet eşleri
1014 - c. 1018
Sonra gelen
Alanyalı Alda