Urfa Kontluğu

Urfa Kontluğu veya Edessa Kontluğu, Birinci Haçlı seferi sonucu 12. yüzyılda Urfa şehri ve civarında Haçlılar tarafından kurulmuş bir devlettir. Kurucusu, daha sonra Kudüs kralı olacak olan I. Baudouin'dir.

Urfa Kontluğu
Comitatus Edessanus
Conté de Édese
ܐܘܪܗܝ ܐܲܬ݂ܪܵܐ
1098-1149
Urfa Kontluğu bayrağı
Bayrak
1135 yılında Urfa Kontluğu
1135 yılında Urfa Kontluğu
Başkent Urfa (1098-1144; 1146)
Tilbaşar (1144-1146; 1146-1149)
Yaygın diller Latince (Resmî/Tören)
Süryanice (Popüler)
İtalyanca
Arapça
Yunanca
Eski Fransızca
Ermenice
Resmî din
Katolik Kilisesi (Resmî)
Ermeni Apostolik
Süryani Ortodoksluğu
Rum Ortodoksluğu
İslam
Yahudilik
Hükûmet Feodal Monarşi
Kont  
• 1098-1100
I. Baudouin
• 1100-1118
II. Baudouin
• 1118-1131
I. Joselin
• 1131-1150/1159
II. Joselin
• 1159-1200
III. Joselin
Tarihçe  
• Kuruluşu
1098
1096
1145
• Dağılışı
1149
Öncüller
Ardıllar
Fatımiler Devleti
Zengiler
Doğu Roma İmparatorluğu

KuruluşuDüzenle

Birinci Haçlı seferi sırasında Anadolu'yu baştan başa geçen Haçlı orduları 1097 Ekim'inde Tarantolu Boemondo'nun kumandası altında Antakya'yı kuşattılar. Kuşatma devam ederken Urfa'nın Ermeni hakimi "Toros" Baudouin'i şehrine davet ederek Selçuklu Hanedanına karşı onunla işbirliğine gitti (Şubat 1098). Toros yardımı karşılığı Baudouin'i kendine veliaht tayin etti. Fakat Baudouin Toros'la olan antlaşmasına uymadı ve onu öldürterek Urfa Kontluğu'nu kurdu (10 Mart 1098).

Urfa Kontluğu'nun kurulmasından hemen sonra 3 Haziran 1098'de Antakya Boemondo tarafından ele geçirilmiş ve Antakya Prensliği kurulmuştur.

YıkılışıDüzenle

 
Boulogne'lu Baudouin'in 1098 Şubat'ında Urfa'ya girişi.

1143 yılında, II. İoannis ve Foulques'un ölmeleri II. Joselin'i Urfa'yı savunmaya yardım edecek güçlü müttefiklerden mahrum bıraktı. 1144 Sonbaharında Artuklu Beyi Kara Aslan ile ittifak kurdu ve onların Zengi hanedanının kurucusu Musul Atabegi I. İmâdüddin Zengî ile olan mücadelelerine yardım etmek için büyükçe bir orduyla kuzeye yürüdü. Başkenti zayıf bir savunma ile bıraktı, Zengî ordusunu oraya yönlendirdi ve Urfa'yı ele geçirdi. Bu zafer Haçlılara karşı Müslümanların ilk büyük başarısı olarak kabul edilir. Joselin, Fırat'ın batısında kontluğundan elinde kalan Tilbaşar Kalesi'ne sığındı.

1146 yılında Yarenkeş isimli Frank kökenli hadım bir köle tarafından Zengî öldürüldükten sonra, Joselin Ekim 1146'da Urfa'yı geri aldı. Haçlı devletlerinden hiçbir yardım alamadığı için, Joselin'in seferi Zengî'nin oğlu Nûreddin Mahmud Zengî tarafından püskürtüldü ve Kasım'da şehir tekrar kaybedildi. İkinci Haçlı Seferi, Urfa'nın kaybedilmesine cevap olarak toplandı, ancak odağı Şam'a kaydı.

Urfa Kontluğu hükümdarları listesiDüzenle

KaynakçaDüzenle

  • Demirkent, Işın (1990) Urfa Haçlı Kontluğu Tarihi (1098-1118), Cilt I, Ankara:Türk Tarih Kurumu, ISBN 975-16-0221-1.
  • Demirkent, Işın (1994) Urfa Haçlı Kontluğu Tarihi (1118-1146), Cilt II, Ankara:Türk Tarih Kurumu, ISBN 975-16-0664-0.