Türkiye'de izcilik

Toplum yararı gözeten, çocuk ve gençlik gelişim hareketi.

Osmanlı Döneminde İzcilikDüzenle

izciliğin, -ilk dönemlerdeki adı ile keşşaflığın- Türkiye'de ortaya çıkışı ile ilgili zaman zaman birbiri ile çelişen farklı açıklamalar olmuştur; bunun sebepleri arasında izcilik oluşumlarında doğrudan yarı askeri nitelik taşıyan yapılanmaların yer alması sayılabilir. "İngiliz Atletler" olarak da bilinen Ahmed ve Abdurrahman Robenson'un (Robenson kardeşler olarak da bilinirler) hem İstanbul Sultanisi'nde hem de Galatasaray Sultanisi'ndeki Keşşaflık çalışmalarında görülmesi de izciliğin Türkiye'deki ortaya çıkışı konusundaki açıklamaları en azından kronolojik bakımdan farklılaştırmaktadır."[1]

İzcilik (erken dönemdeki adı ile Keşşaflık)"1912-1918 yıllarının koşullarına uygun olarak, devletin gençlik örgütleri ile bağlantısı Harbiye Nezareti düzeyinde olmuştur. Bu donem gençlik örgütleri, ordu gerisinde, ama genci orduya hazırlayan bir tür milis güç; olarak kabul edilmiş ve örgütlenmesi askeri esaslara göre yapılmıştır."[2]

Osmanlı İmparatorluğu’nda izcilik (keşşaflık) örgütlenmesinin ilk adımları 1910 yılının sonlarına doğru yayınlanan “Sayi ve Terakki” Mecmuası ile Lozan’da bulunan Ragıp Nurettin’in izcilik hakkındaki yazılarının basımı ile başlar. Soylu bir İngiliz ailesinin Hindistan doğumlu oğlu olan ve eğitimini Mekteb-i Sultani’de (bugünkü Galatasaray Lisesi) tamamlayan, futbolcu ve spor adamı Ahmet Robenson tarafından İstanbul’da kurulan ilk izci oymağının faaliyetleri, boru-trampet takımları ile şehir içi turlar ve doğa yürüyüşlerinden ibaretti. Bu ilk oymağı Darüşşafaka Lisesi, Kadıköy Numune Mektebi, İstanbul Erkek, Vefa ve Üsküdar Liseleri takip etti. İstanbul dışında ilk izci teşkilatını kuran iller ise Edirne, Manastır, Bursa, Beyrut, İzmir, Sivas, Kayseri, Balıkesir ve Kütahya idi.[3]

Darüşşafaka Lisesi Beden öğretmeni ve Oymakbeyi B.Sami Karayel'in 1914 tarihli İzci Rehberi isimli izci kitabında, Türkiye'de izciliğin ilk kurucuları olarak önce Edirne'deki ve daha sonra da Bursa'daki İttihat Mektebi'nde görev yapan Nafi Atıf Kansu ile Manastır Öğretmen Okulu'nda görev yapan Edhem Nejat Bey görülür. Edirne'deki gençleri askerliğe hazırlama amaçlı çalışmaların ardından ilk sistemli izci üniteleri İstanbul'da Galatasaray, İstanbul Erkek ve Darüşşafaka Liselerinde kurulmuştur. [4]

Türkiye' de izciliğin kurucularından Galatasaray Lisesi Beden Eğitimi Öğretmeni Ahmet Robenson

Osmanlı döneminde izcilik çalışmaları 2. Meşrutiyet Dönemine rastlar. 2. Meşrutiyet Dönemi eğitim-öğretim alanındaki gelişmelerin yanı sıra batılı kurumların da Osmanlı İmparatorluğu'na girmesinde önemli rol oynamıştır. Batıda ortaya çıkmış olan keşşaflık bu dönemde Osmanlı toplumuna da ulaşmıştır.[5]

B.Sami Karayel'in 1914 tarihli İzci Rehberi kitabında ve 1923 tarihli Keşşaf dergisine göre; Balkan Savaşından oldukça evvel 1910 yıllı sonlarından itibaren Edirne, İzmir ve İstanbul'da küçük deneyimler, yürüyüşler olarak uygulamaya başlayan izcilik İstanbul'da 1912 yılının başlarında Galatasaray Lisesinde Ahmet Robenson tarafında ilk izci oymağını kurmak suretiyle başlatılmıştır. İstanbul dışında ise Manastır, Bursa, Beyrut, İzmir, Sivas, Kayseri, Balıkesir, Kütahya gibi illerde izcilik çalışmalarının yapıldığı görülür.

Resmi olarak ise ilk örgütlenme Harbiye Nezareti denetiminde Belçika İzcilik Örgütü'nden gelen uzman Harold Parfitt'in 9 Nisan 1914 yılında Keşşaflık Cemiyeti İzciler Ocağı'nı kurarak örgütlenmeyi başlatmıştır. Örgütün başına Başbuğ unvanıyla Enver Paşa vekilliğe ise Parfitt getirilir. .[6][7]

İzciliği kendi gayretlerinin tahakkukuna yeter saymayan Harbiye Nezareti 15 Haziran 1914'te neşrettiği bir talimatla izciliği tamamlayan yeni bir teşkilat kurar buna [Osmanlı Dernekleri Teşkilatı] adı verilir. Birinci dünya savaşı başlamasıyla Osmanlı Dernekleri Teşkilatı ve izcilik gücünü kaybedince Parfitt ülkesine geri gönderilmiştir.

1.Dünya Savaşı devam ederken Osmanlı Dernekleri Teşkilatının yerine kaim edilmek üzere bir çalışma başlamış ve Almanya'dan Von Hoff Paşa ve ekibi getirilerek 1916 yılında Osmanlı Genç Dernekleri kurulmuştur. Eğitimler izci programının askeri versiyonu olarak yapılır. 1 Dünya Savaşının sonunda İttihat ve Terakki yönetimiyle fonksiyonunu kaybeder.[6]

22 Kasım 1922 de işgalin kalkmasıyla Türk İzciliği yeni bir döneme girer.[8]

Cumhuriyet Döneminde İzcilikDüzenle

Teşkilatlanma açısından Dahiliye ve Maarif Bakanlığı 12 Mayıs 1928 tarihinde Türkiye'de gençlik teşkilatının Türk vatandaşlarına hasrı kanunu ile Türkiye'deki izcilik faaliyetleri devlet tarafından onaylanmış ve güvence altına alınmıştır.[9]

İzcilik bir müddet Kültür Bakanlığı (Maarif Bakanlığı-Güncel İsmi Millî Eğitim Bakanlığı) içinde yer alır.[10]

Maarif Vekaleti 9 Haziran 1937 tarihinde bünyesinde Beden Eğitimi ve İzcilik Direktörlüğü kurar ve izciliği yön verir.[11]

İzcilik 6 Şubat 1970 yılında Gençlik Spor Bakanlığı bünyesinde Spor ve İzcilik Genel Müdürlüğüne bağlanır

Millî Eğitim Bakanlığı ile Gençlik ve Spor Bakanlığının 14 Aralık 1983 tarihinde birleştirilmesi üzerine izcilik çalışmaları, Millî Eğitim, Gençlik ve Spor Bakanlığı bünyesinde Gençlik Beden eğitimi ve Okul Spor Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmeye başlanmıştır.[12]

2 Mart 1989 tarihinde Millî Eğitim Bakanlığı ile Gençlik ve Spor Bakanlığı tekrar ayrılınca[13]

Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı bünyesinde Okuliçi Beden Eğitimi Spor ve İzcilik Dairesi (OBESİD) kurulur. OBESİD'in kuruluş tarihi 3 Kasım 1989[14] dur.

Gençlik Spor Genel Müdürlüğü bünyesinde ise Türkiye İzcilik Federasyonu 11 Mayıs 1991[15] de Merkez Danışma Kurulunun kararı ile kurulmuştur. Türkiye İzcilik Federasyonu, Özerk Spor Federasyonları Çerçeve Statüsü [16] kapsamında 2 Şubat 2006 tarihinde Genel Müdürlük bünyesinden ayrılarak yarı özerk bir kurum haline gelmiştir.

Türkiye'deki izcilik hareketi 1 Aralık 1950[17] yılında WOSM (World Organization of the Scout Movement): Dünya İzcilik Örgütüne üyeliğine "Türkiye İzcileri" adıyla kabul edilir. 13-23 Haziran 1972[18] tarihinde 21. Dünya Konferansında ise WAGGGS (World Association of Girl Guides and Girl Scouts): Dünya Kız İzcileri Teşkilatına, "Türkiye İzciler Birliği" aday üye olarak kabul edilip 1976 yılında da asil üye olarak Avrupa bölgesine girer.

25 Ağustos 2011 tarihinde Millî Eğitim Bakanlığında Okuliçi Beden Eğitimi Spor İzcilik Dairesi kapatılmıştır. KHK/652

Bugün Türkiye'de İzcilik, (1) Kamu (6) Tüzel teşkilat olarak izcilik çalışmaları sürdürülmektedir.

1- Türkiye Kız İzciler Derneği: 11 Mayıs 1975 tarihinde Ankara merkezli olarak kurulmuştur. Kamu yararına çalışan bir dernektir ancak 1996 yılından bu yana bir izcilik faaliyeti ya da izcisi yoktur.

2- Türkiye İzcilik Federasyonu (TİF): 1992'de Başbakanlık Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü bünyesinde kurulmuştur. 71 ilde faaliyet göstermektedir WOSM ve WAGGGS'ın Avrupa Bölgesi üyesidir. İzci sayısı 33.938[19] tür, diğer bir kaynakta ise 19.711 kız, 43.451 erkek toplam 63.162 kişidir.[20] Gençlik Hizmetleri ve Spor Bakanlığı Spor Genel Müdürlüğü bünyesinde bir spor federasyonudur. Federasyon Başkanı Hasan Dinçer SUBAŞI dır.

3- İzci Gönüllüleri Derneği: 1999'da Ankara Merkezli olarak kurulmuş bir dernektir. İzcilik materyalleri koleksiyonerlerinin bir araya geldiği derneğin Başkanı Aşkın ÜÇVET tir.

4- İzci Dernekleri Federasyonu (İDEF): 2008'de kurulmuştur. 8 ilde faaliyet göstermektedir. Tam özerk bir federasyondur. İzci sayısı bilinmiyor. Federasyon Başkanı İbrahim KURAK tır.

5- Anadolu İzcilik Federasyonu (AİF): 2011'de Muğla Merkezli olarak kurulmuş ve izcilik çalışmalarında bulunmuştur ancak şu anda aktif değildir. Tam özerk bir dernekler federasyonudur. Federasyon Başkanı Hüseyin İlker CÖMERT tir.

6- Kapadokya İzcilik ve Gençlik Kulüpleri Federasyonu (KAPİF): 2010'da Kayseri Merkezli olarak kurulmuştur; faaliyetlerini sürdürmektedir. Tam özerk bir dernekler federasyonudur. 2014 ten bu yana WFIS (World Federation of Independent Scouts) Avrupa Bölgesi üyesidir. 5 ilde faaliyetlerine devam etmektedir. Gelenekseleşmiş yöntemlerle yapılan İzciliğe önem veren federasyonun izci sayısı bilinmiyor. Federasyon Başkanı Haydar RAYMAN dır.

7- Trakya İzciler Birliği Federasyonu (TİB): 8 Temmuz 2014 tarihinde Sakarya Merkezli olarak kurulmuştur. 20 ilde faaliyetlerine devam etmektedir. 2015'ten bu yana WOIS (World Organization of Independent Scout) Avrupa Bölgesi üyesidir. İzcilikte evrensel izcilik değerlerini öne çıkaran ve izciliği bir yaşam felsefesi olarak gören TİB'de diğer federasyonlardan farklı olmak üzere beş ayrı basamakta (06-26 yaş aralığında) izcilik yapılmaktadır. Basamaklar şöyledir: a) Yavrukurt Kümesi (anaokulu yaş grubu), b) Küçük İzci Kümesi (ilkokul yaş grubu), c) İzci Oymağı (ortaokul yaş grubu), d) Gezgin İzci Ocağı (lise yaş grubu), e) Öncü İzci Ocağı (üniversite yaş grubu). Federasyon Başkanı Orhan TAYMAZ dır. İzci sayısı şirin izci 912 küçük izci 3113 izci 3208 gezgin izci 1864 öncü izci 242 toplam 9913 izcisi vardır. [1]

Millî Eğitim Bakanlığına bağlı bulunan "Okuliçi Beden Eğitimi, Spor ve İzcilik Dairesi" (OBESİD); 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Kuruluş ve İşleyişi ile İlgili Kanun Hükmünde Kararname ile 2011'de kapatıldı. Millî Eğitim Bakanlığına bağlı okullardaki izcilik faaliyetleri, TİF'in izcilik terminolojisi esas alınarak okul içi bağımsız egzersiz mahiyetinde yapılmaya başlandı.

Temel İzcilik BilgileriDüzenle

Temel izcilik bilgileri hakkında bilgileri şöyle özetleyebiliriz:

İzci Sözü ve TüresiDüzenle

"İzci Sözü"
Tanrıya, vatanıma karşı vazifelerimi yerine getireceğime, İzcilik Türesine uyacağıma, başkalarına her zaman yardımda bulunacağıma, kendimi bedence sağlam, fikirce uyanık ve ahlakça dürüst tutmak için elimden geleni yapacağıma şerefim üzerine ant içerim.[21]

"İzci Türesi"

Türe: Atatürk tarafından telâffuz edilmiş ve "ilke" kelimesine karşılık olan bir kelimedir. İzciler tarafından o zamandan beri kesintisiz olarak kullanılmıştır. Töre kelimesi ile ilgisi yoktur.[22]

  • İzci, sözünün eridir; şeref ve haysiyetini her şeyin üstünde tutar.
  • İzci, yurduna, milletine, ailesine ve izci liderlerine sadıktır.
  • İzci, başkalarına yardımcı ve yararlı olur.
  • İzci, herkesin arkadaşı ve bütün izcilerin kardeşidir.
  • İzci, herkese karşı naziktir.
  • İzci, bitki ve hayvanları sever ve korur.
  • İzci, büyüklerinin sözünü dinler, küçüklerini sever ve korur.
  • İzci, cesurdur, her türlü şartlar altında neşeli ve güler yüzlüdür.
  • İzci, tutumludur.
  • İzci, fikir, söz ve hareketlerinde açık ve dürüsttür.[21][23]

Oba SistemiDüzenle

İzcilikte çocuklar ve gençler, izcilikte ilk demokratik ve en küçük birim olan; oba sistemi içinde bir grubun üyesi olmanın tadına varır, demokrasiyi gerçek anlamı ile hayata geçirmeyi öğrenirler. Grup içinde sorumluluk alma ve sorumluluğunun gereklerini yerine getirmeyi öğrenirler.Yaş basamaklarına göre oba sistemi aşağıdaki gibidir.[24] İzciler oba içinde en iyi arkadaşları ile heyecanlı şeyler planlamanın, yürüyüşe çıkmanın, birlikte kamp yapmanın, uzun bir yürüyüşten sonra eve dönerken ya da kamp ateşinin oynaşan alevlerini seyrederken birlikte şarkı söyleyip, gülmenin, izcilikte bir üst basamağa geçmesini sağlayacak testleri başarmak için birlikte çalışmanın ne kadar eğlenceli olduğunu öğrenirler.

Ayrıca bakınızDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ BAYRAK Turan, İzciliğin Türkiye Gelişi ve Günümüzdeki Görünümü,]"Sosyoloji Dergisi". Erişim tarihi: 8 Nisan 2012. [ölü/kırık bağlantı] (Türkçe)
  2. ^ BAYRAK Turan, İzciliğin Türkiye Gelişi ve Günümüzdeki görünümü,]"Sosyoloji Dergisi". Erişim tarihi: 8 Nisan 2012. [ölü/kırık bağlantı] (Türkçe)
  3. ^ Hür Ayşe,Taraf Gazetesi, İttihat ve Terakki’nin Çocuk Askerleri,12.04.2009,]"Taraf Gazetesi". 1 Ağustos 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Nisan 2012.  (Türkçe)
  4. ^ TÜRKİYE'DE İZCİLİĞİN KURULUŞU"Taraf Gazetesi". 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Nisan 2012.  (Türkçe)
  5. ^ Sapsız Ali,Ankara, Ağustos 2008 ,Rekreasyonel bir aktivite olarak ilköğretim izciliği sayfa 9"Y.Lisans Tezi". 10 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Nisan 2012.  (Türkçe)
  6. ^ a b Sapsız Ali,Ankara, Ağustos 2008 ,Rekreasyonel bir aktivite olarak ilköğretim izciliği sayfa 12 "Y.Lisans Tezi". 10 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Nisan 2012.  (Türkçe)
  7. ^ Eski Defterler Tv Programı "II. Meşrutiyet'te militarizm". Erişim tarihi: 1 Mart 2013. [ölü/kırık bağlantı] (Türkçe)
  8. ^ Sapsız Ali,Ankara, Ağustos 2008 ,Rekreasyonel bir aktivite olarak ilköğretim izciliği sayfa 13 "Y.Lisans Tezi". 10 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Nisan 2012.  (Türkçe)
  9. ^ 6481 Numaralı Karârnâme
  10. ^ 2287 sayılı kanun
  11. ^ 3225 sayılı kanun
  12. ^ KHK/174
  13. ^ KHK/356
  14. ^ 3797 sayılı kanun
  15. ^ "UZGÖREN,Gökhan,Türk İzcilik Tarihi,Ocak 2000,Papatya Yayıncılık,sayfa 105, ISBN 975-6797-08-8"
  16. ^ Özerk Spor Federasyonları Çerçeve Statüsü
  17. ^ "UZGÖREN,Gökhan,Türk İzcilik Tarihi,Ocak 2000,Papatya Yayıncılık,sayfa 55, ISBN 975-6797-08-8"
  18. ^ "UZGÖREN,Gökhan,Türk İzcilik Tarihi,Ocak 2000,Papatya Yayıncılık,sayfa 86, ISBN 975-6797-08-8"
  19. ^ Membership Report 2011
  20. ^ Federasyon Sporcu sayıları 2013 Mart 8 Nisan 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. erişimtarihi : 12 Nisan 2013 (Türkçe)
  21. ^ a b İzcilik Terminolojisi
  22. ^ [Türe: Atatürk tarafından telâffuz edilmiş ve "ilke" kelimesine karşılık olan bir kelimedir. İzciler tarafından o zamandan beri kesintisiz olarak kullanılmıştır. Töre kelimesi ile ilgisi yoktur. "TİF sitesi"] |url= değerini kontrol edin (yardım). 
  23. ^ İzci Türesi Tib
  24. ^ İzciliğin Tanımı