Sadzlar

Sadzlar (Abh. Асаӡуа), Ciketler - Abhazların alt etnik gruplarından biri. Sadz kabilesi, Gagra ve Matsesta (nehir) arasındaki bölgede, Malaya (Küçük) Abhazya (veya Malaya Abazya) adı verilen bölgede yaşıyordu.

1864'teki Kafkas Savaşı'nın sonunda neredeyse tamamen Osmanlı İmparatorluğu'na sürüldüler. Şu anda Türkiye'de Sadz Abhazlarının yaşadığı ve Abhaz dilinin Sadz lehçesini konuşan yaklaşık 14 köy vardır.

1864 yılına değin Sadzlar, Gagra'nın kuzeyinde Hosta nehrine kadar uzanan Karadeniz kıyılarında yaşıyorlardı. Sadz olarak adlandırılan bu bölgede Kamiş, Arıdba, Marşan ve Geçba gibi kabileler yaşıyordu ve bu kabileler Tsanba kabilesinin egemenliği altındaydılar. Ubıh prensi Awubla, Çızmaa ve Dziaş, Sadz kökenli bir aileden geliyordu.

Rus-Kafkas Savaşı'nın son direnişini gerçekleştiren Sadz ve Ubıh ileri gelenleri.

Bir görüşe göre 12-14. yüzyıllarda Sadzların bir bölümü, Ubıhların baskısı sonucunda Büyük Kafkas Dağlarının kuzey eteklerine göç etmek zorunda kaldı. Bu göç eden boylar Abaza halkını oluşturdu. Bu teorilerden birine göre de bugünkü Abazaların atalarının Abhazya'dan göç ettiği varsayımına dayanır. 1864'te son bulan Çerkes-Rus savaşının sonucunda Sadzların çoğu Osmanlı topraklarına sürgün edildi. Sürgün edilenlerin bir bölümü, henüz Osmanlı egemenliği altında olan Acara'ya yerleşti.

Abhazca’nın bir diyalekti sayılan Sadz dili yalnızca Türkiye’de konuşulur. Sadz diyalekti, Ahaltsis ve Tsviji alt diyalektlerine ayrılır.

Sadzlar, Aibgalar ve Ahçipsoular (Açipsiler), Kafkasya Savaşı’nda Ruslara karşı direnen son Abhazyalı kabilelerdi. Ruslar, son olarak Açipsiler ve Aibgaların topraklarını ele geçirdiler. Günümüzde bu topraklar Krasnaya Polyana olarak adlandırılmaktadır.