Recm (Arapçaرجم), sözlük anlamı "taşlama"[1][2] olan, İslam hukukunda terim olarak ise zina yapan evli erkek ve kadına uygulanan taşlayarak öldürme cezasını ifade eden Arapça bir kelimedir.

Kamusal taşlamanın adli veya yargısız bir cezalandırma biçimi olduğu ülkeleri gösteren bir harita.

İslam öncesinde Yahudilikte de var olan[3] bir ceza olan recm İslam hukukundaki tartışmalı konulardan biridir. Çünkü Kur'an'da zina suçunun karşılığı olarak geçmeyen bu ceza hadislere dayandırılmaktadır.[4]

DilbilgisiDüzenle

Arapçada r-c-m kökünden bir mastar olan kelime taşlama, taşa tutma, lânetleme, kovma, sövme, birinin namusuna iftira etme, kötü zanda bulunma anlamlarına gelir.[5] Çoğulu rucûmdur. Kelimenin yine aynı kökten gelen sıfat formundaki 'racim' kelimesi ise taşlanan, kovulan, lânetlenen anlamına gelir ki besmelede şeytan bu sıfatla nitelendirilir. Kur'an'da r-c-m kökü tüm formlarıyla 14 defa geçmektedir.

TarihiDüzenle

Zaman içinde birçok toplum evlilik dışı cinsel ilişkiyi cezalandırarak caydırma yoluna gitmişleridir. Antik Yunan yasalarına göre zina edenler ölüm cezasına çarptırılırken, Hammurabi Kanunları'nda bu kişiler suda boğarak öldürülürlerdi.[6]

Zina suçuna verilen recm cezası ise tarihin belli bir döneminde özellikle Orta Doğu'da uygulanmıştır. Bu bağlamda recm dini bir ceza olarak ilk olarak Tevrat'ta geçmektedir. Yeni Antlaşma'da uygulanması reddedilen[7] bu ceza, Kur'an'da geçmemesine rağmen İslam hukukuna girmiş; Muhammed, Dört Halife, daha sonraki İslam devletleri ve Osmanlı İmparatorluğu tarafından uygulanmıştır.[8]

Yahudilik'te recmDüzenle

Yahudi şeriat kitabı olan Talmud'da konuyla ilgili hüküm şöyledir:

22: Eğer bir adam başka birinin karısıyla yatarken yakalanırsa, hem kadınla yatan adam, hem kadın, ikisi de öldürülecek. İsrail'den kötülüğü atacaksınız.

22: Eğer bir adam kentte başka biriyle nişanlı ergen bir kızla karşılaşır ve onunla yatarsa,

22: İkisini de kentin kapısına götürecek, taşlayarak öldüreceksiniz. Çünkü kız kentte olduğu halde yardım istemek için bağırmadı; adam da komşusunun karısıyla ilişki kurdu. Aranızdaki kötülüğü ortadan kaldıracaksınız.[9]

Hristiyanlık'ta recmDüzenle

Yahudiler, İsa'ya zina ederken yakalanmış bir kadın getirmişler ve Musa'nın bu gibilere recm cezası verdiğini ileri sürerek buna ne diyeceğini sormuşlardır. İsa onlara, "İlk taşı günahsız olanınız atsın" deyince başta yaşlılar olmak üzere, birer birer dışarı çıkıp İsa'yı yalnız bıraktılar. Kadın ise orta yerde duruyordu. İsa doğrulup ona, «Kadın, nerede onlar? Hiçbiri seni yargılamadı mı?» diye sordu. Kadın, «Hiçbiri, efendim» dedi. İsa, «Ben de seni yargılamıyorum» dedi. «Git artık, bundan sonra günah işleme!» (Yuhanna 8:3-11).[7]

İslam'da recmDüzenle

İslam hukukunda evli veya dul olup zina yapan kadın ve erkek dört mezhebin ittifakla görüşüne göre 'ölünceye kadar taşlanarak' cezalandırılır. Bu cezalandırmaya 'recmetmek' denmektedir. Bu cezalandırmaya dair Kur'an'da açık bir ayet yoktur. Kur'an'da zina suçunun cezasını belirten ayetler şunlardır:

  1. Zina eden kadın ve zina eden erkekten her birine yüz sopa vurun; Allah'a ve ahiret gününe inanıyorsanız, Allah'ın dini hususunda sizi sakın acıma duygusu kaplamasın! Müminlerden bir grup da onlara uygulanan cezaya şahit olsun.[10]
  2. Namuslu kadınlara zina isnadında bulunup, sonra dört şahit getiremeyenlere seksener sopa vurun ve artık onların şahitliğini hiçbir zaman kabul etmeyin. Onlar tamamen günahkardırlar.[11]
  3. İnanmış hür kadınları nikâhlama genişliğine gücü yetmeyeniniz, ellerinizin altındaki genç, mümin köle kızlarından biriyle evlensin. Allah sizin imanınızı daha iyi bilir. Hep birbirinizdensiniz. O halde onları, ailelerinin izniyle nikâhlayın. Gizli dost edinmeyerek, zinadan uzak kalarak, iffetli hanımlar olmaları şartıyla onların mehirlerini örfe uygun bir biçimde verin. Evliliğe geçtikten sonra bir fuhuş yaparlarsa onlara, hür kadınlara uygulanan cezasının yarısı uygulanacaktır.[kaynak belirtilmeli]

İslam hukukuna dayanak teşkil eden dört mezhep, recm cezasını hadislere dayandırmaktadır. Kur'an'da konuyla ilgili tek bir ayet vardır ve burada taşlayarak öldürmeden değil, döverek cezalandırmaktan bahsedilir. Nisa Suresi'nde geçen "hür olmayan insanların zinasının cezası, hür olanlara verilenin yarısı kadardır" ifadesinden dolayı recmin yarısı olmayacağına göre İslam'da recm yoktur şeklinde görüş de bulunmaktadır.[12] Recm şeriatta hadislere dayandırılan bir cezalandırma şeklidir.

Recm ile ilgili tartışmalar mezhepler ve tarikatlar arası ayrılığa da neden olmuştur. Recm sözcüğünün Kur'an'da taşlamakla eşanlamlı olarak değil, daha çok hor görmek, yalnız bırakmak gibi bir anlamda kullanıldığı tefsirlerde okunur.[13][14] Ancak İslam hukukunda recm, taşlama fiilinin karşılığı olarak kullanılmıştır. Recm kelimesi, bu yüzden, hemen hemen tüm dillerde, taşlama kelimesinin karşılığı olarak kullanılmasının yanında, Osmanlıcada da hukuk terimi olarak "zina yapan kadın veya erkeğin taşlanarak öldürülmesi" anlamında geçmiştir.

Hadislerde zina meselesiDüzenle

Hadislere göre recm cezası Muhammed zamanında da uygulanmıştır. Bu sebeple recm ile ilgili birkaç hadis bulunmaktadır. Kendi ikrarlarıyla dört zina (Maîz adında bir erkek, Cüheyneli bir kadın, Büreyde adında bir kadın ve adı verilmeyen bir genç, ki buna sopa vurulmuş çünkü nikahlı değilmiş) vâkıa. Peygamber gelenleri her defasında vazgeçirmeye çalışmıştır. Kaçan Mâiz adında birisi için, bıraksaydınız demiştir.[15] Kuran'da recm ile ilgili hiçbir hüküm bulunmamaktadır. Recm cezası, İslam'a göre dört erkek veya her bir erkek yerine iki kadın (Nur: 1-6), evli bulunan bir kimseyi kendisiyle evli olmadığı bir başka kişi ile ilişkiye girerken, yani erkeğin penisinin kadının vajinasına girdiğini kesin görürler ve bunu mahkemede hakime (kadıya) çelişkisiz anlatırlarsa bu kimse recmedilir. Yoksa, suçu işlediği varsayılan kişiye uygulanamaz (fetevâ-i hindiye). Hatta aynı yatakta yattılar diye bile, bu çok günah ise bile, bir kimse recm cezasına kesinlikle çarptırılamazdı. Zaten, zina edenin kendi ikrarına değil de dört şahitle uygulanan recm imkânsız sayılacak kadar az, mesela nübüvvet döneminde hiç şahitlik vakası olmamasına karşın ve 600 yıl süren Osmanlılarda sadece bir kereye mahsus uygulanmıştır.[16]

Recmetme yöntemleriDüzenle

Recm cezası değişik şekillerde uygulanır:

1- Failleri toprağa göbeklerine kadar gömerek taşlamak suretiyle, veya gömmeksizin taşlamak suretiyle: ikrarlarından dönerlerse kaçabilmeleri için.[17]

2- Faillerin üzerine taştan bir duvar devirmek suretiyle -hadise değil içtihada dayanan bir görüş-, eskiden bunun uygulandığına dair bilgiye, bilinen kaynaklarda rastlanmıyor.

3- Failleri yüksek bir yerden taşların üzerine atmak suretiyle -hadise değil içtihada dayanan bir görüş-, ki bunun da eskiden uygulandığına dair bilgiye, bilinen kaynaklarda rastlanmıyor.

Dış bağlantılarDüzenle

KaynakçaDüzenle

  1. ^ E. Ann Black, Hossein Esmaeili and Nadirsyah Hosen (2014), Modern Perspectives on Islamic Law, 978-0857934475, pp. 222-223
  2. ^ Rudolph Peters, Crime and Punishment in Islamic Law, Cambridge University Press, 978-0521796705, pp. 37
  3. ^ Eldar Hasanov, Yahudi Şeriatinde Recm Cezası, İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, sayı. 12, 2008, sayfa.183
  4. ^ "Arşivlenmiş kopya". 23 Eylül 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Nisan 2016. 
  5. ^ İbn Manzur, Lisanü’l-Arap, C. XII, Beyrut Ty. s. 226.
  6. ^ Sadri M. Arsal, Umumi Hukuk Tarihi, İstanbul 1944, s. 128.
  7. ^ a b "Yuhanna 8:3-11". 3 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ekim 2021. 
  8. ^ "Arşivlenmiş kopya". 23 Mart 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mart 2017. 
  9. ^ "Tesniye, 22/22-24". 24 Temmuz 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ekim 2008. 
  10. ^ "Recm". 3 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  11. ^ Nur Suresi, Ayet:1-5, Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır Meali
  12. ^ Hayrettin Karaman, 29.08.2010 , M. Ebu Zehra "Recim yok" diyor
  13. ^ (Arapça)Câmi'ul Ahkâm'il Qur'ân, Kurtubî ; (Kur'an XXIX, Meryem, 46) 30 Kasım 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  14. ^ (Arapça)ibn Kesîr tefsiri, (Kur'an XXIX, Meryem, 46) 30 Kasım 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  15. ^ (Arapça)/(İngilizce)Kitab al hudud, n°4202 ve saire Sahih-i Muslim 10 Ekim 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  16. ^ M.1680'de IV. Mehmed döneminde, kadı Rumeli Kazaskeri Beyazizade Ahmet Efendi tarafından zina eden iki kimse için recm ile hükmedilmiş. Kadın Müslüman olup Aksaraylı Abdullah Çelebi'nin eşiymiş, erkekse bir Yahudi imiş. Sarayda bu hüküm bir ilk olunca tartışmalar olmuş. Murat Bardakçı, Hürriyet 30/08/2002.
  17. ^ (Arapça)/(Türkçe) Büyük Şâfii Fıkhı. Dr. Mustafa el-Hin, Dr. Mustafa el-Buğa, Ali eş-Şerbeci. Tercüme: Ali Arslan. Huzur Yayınevi. Hadler / Zinanın cezası / Recm Cezası Nasıl Tatbik Edilir?