Nabizâde Nâzım

Tanzimat Dönemi eserler veren Osmanlı-Türk yazar

Nabizâde Nâzım (Osmanlıca: نابع ذاده ناظم) (d. 1862 (?) - ö. 6 Ağustos 1893), Osmanlı Türkü Tanzimat dönemi yazarıdır.

Nabizâde Nâzım
Nabizâde Nâzım
DoğumAhmet Nazım
1862
İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm6 Ağustos 1893 (31 yaşında)
İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu
MeslekYazar
MilliyetTürk
DönemTanzimat
TürDüz yazı
Edebî akım2. dönem Tanzimat Edebiyatı

Şiir, anı, hikâye, roman türlerinde ve bilimsel konularda eserler veren Nabizade Nazım, ilk Türkçe gerçekçi köy romanı olarak kabul edilen Karabibik’in ve Türk edebiyatındaki ilk natüralist, tezli ve psikolojik roman denemesi olan Zehra’nın yazarıdır.[1]

1862 yılında İstanbul’da, Nişantaşı’nda dünyaya geldi.[2] Tam adı Ahmet Nazım idi. Babası Nabi Efendi’yi ve annesini genç yaşta kaybetti. Ninesi tarafından büyütüldü. “Yadigarlarım' adlı yapıtında anlattığı anılarından öğrenildiğine göre mutsuz bir çocukluk geçirdi.

İlköğrenimini Tophane Mahalle Mektebi’nde tamamladıktan sonra önce Fevziye Rüştiyesi’nde sonra Beşiktaş Askeri Rüştiyesi’nde öğrenim gördü. Okulun İdadi (lise) bölümünü de bitirdikten sonra yükseköğrenimini Mühendishane-i Berri-i Hümayun (Kara Askeri Mühendis Okulu)'da yaptı. 1884'te topçu mülazım-ı sanisi (topçu üsteğmen) olarak mezun oldu. Öğrenimine Mekteb-i Harbiye-i Şahane (Kara Harp Okulu)’de devam etti.

İlk yazısını henüz öğrenci olduğu 1880 yılında Vakit Gazetesi’nde A.Nazım imzasıyla yayımlandı. Bu yazı, “Esaret” başlıklı bir denemedir. Öğrencilik ve askerlik yaşamının devam ettiği 1880-1890 yıllarını aynı zamanda çok verimli bir yazım adamı olarak geçirdi.

Çok başarılı bir öğrenci olan Nabizade Nazım, 1886’da Erkan-ı Harbiye (genelkurmay) yüzbaşısı olarak mezun olduktan sonra kendi okulunda askeri öğretmenlik yaptı; yüksek cebir, istihkam ve topoğrafya dersleri verdi. Keşif ve araştırma yapmak üzere iki yıl Suriye'de görev yaptı. 1890'da İstanbul'a döndü. O yıl, ilk Türkçe gerçekçi köy romanı olan Karabibik adlı eserini yayımladı. 1891’de çıkmaya başlayan ve o günlerde bir bilim dergisi niteliği taşıyan Servet-i Fünûn dergisinin ilk yazarlarından birisi oldu.

İstanbul’a dönüşünden bir süre sonra sevdiği kızla evlendi ancak mutlu bir evlilik yaşamı olmadı. Evlendikten kısa bir süre sonra kemik veremi hastalığına yakalandı. Haydarpaşa Hastanesi’nde iki yıl kadar tedavi gördü ama iyileşemedi; 6 Ağustos 1893'te öldü ve Üsküdar'da Miskinler Tekkesi yakınındaki mezarlıkta toprağa verildi.

Edebî hayatı

değiştir

Nabizade Nazım, daha çok Natüralizmden etkiler taşıyan şiirlerini, bilimsel konuları işleyen makalelerini, öykülerini Hazine-i Evrak, Mir'at-i Aem, Rehber-i Fünun, Afak, Berk, Manzara gibi dergilerle Tercüman-ı Hakikat, Servet, Mürüvvet gibi gazetelerde yayımlamıştır.

Şiirlerinde ölüm, tabiat, tanrı gibi terimleri işledi. Şiirleri Heves Ettim adındaki şiir kitabında toplanmıştır.

1890 yılında yayımlanan Karabibik adlı uzun hikâye denilebilecek romanı, edebiyatımızda ilk köy romanı olma özelliğini taşır, kendisinin “hakikiyyun” dediği realist bir eserdir. “Zehra” (1896) romanı ise bir psikolojik roman denemesidir. Bu romanda Şehzadebaşı tiyatrolarının tulumbacı kahvelerini, kadın kavgalarını gerçekçi bir görüşle aktarmıştır. Eser, bir psikolojik roman kabul edilmez ama Türk edebiyatında psikoloji öğelerinin kullanıldığı ilk roman kabul edilir.

Eserleri

değiştir
  • "Heves Ettim" (şiir, 1885)
  • "Minimini-yahut-Yine Heves" (şiir, 1886)
  • "Yadigarlarım" (anı-öykü, 1886)
  • "Zavallı Kız" (öykü, 1890)
  • "Bir Hatıra" (öykü, 1890)
  • Karabibik (roman, 1891)
  • "Sevda" (öykü, 1891)
  • "Mini Mini Mektepli (okuma ve yazma parçaları, 1891)
  • "Hala Güzel" (öykü, 1891)
  • "Haspa" (öykü, 1891)
  • "Seyyie-i Tesamüh" (-hoşgörünün kötülüğü-uzun öykü, 1892)
  • Esatir (mitoloji, 1892)
  • Aynalar (fizik kitabı, 1892)
  • Zehra (roman, 1896)

Dış bağlantılar

değiştir

Kaynakça

değiştir
  1. ^ "NABİZADE NAZIM". www.ktb.gov.tr. 29 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Şubat 2021. 
  2. ^ "Arşivlenmiş kopya". 16 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2019.