Yeni Genel Katalog

gök cisimleri kataloğu
(NGC kataloğu sayfasından yönlendirildi)

Bulutsular ve Yıldız Kümelerinin Yeni Genel Kataloğu (kısaca: NGC, İngilizce: New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars), 1888 yılında John Louis Emil Dreyer tarafından derlenen ve derin gökyüzü cisimlerinden oluşan bir astronomi kataloğudur. NGC, gökadalar, yıldız kümeleri ve salma bulutsuları da dahil olmak üzere 7.840 gök cismi içerir. Dreyer NGC'ye, 1895 ve 1908 yıllarında 5.386 gök cismini daha tanımlayan ve Dizin Katalogları (kısaca IC) olarak bilinen iki ek yayınladı. Bu cisimlerin birçoğu halen NGC veya IC numaralarıyla yaygın bir şekilde bilinmektedir.

John Louis Emil Dreyer'in Yeni Genel Kataloğunda NGC 1'den NGC 33'e kadar olan girişler.

NGC, William ve Caroline Herschel'in kataloglama çalışmalarını ve John Herschel'in Bulutsular ve Yıldız Kümeleri Genel Kataloğu'nu genişletip birleştirdi. Göksel ekvatorun güneyindeki cisimler daha eksik kataloglanmış olsa da, birçoğu John Herschel veya James Dunlop tarafından yapılan gözlemlere dayanarak dahil edilmiştir.

NGC birçok hata içeriyordu ve bunları düzeltmeye yönelik girişimler; 1973 yılında Jack W. Sulentic ve William G. Tifft tarafından Gözden Geçirilmiş Yeni Genel Katalog (Revised New General Catalogue RNGC), 1988 yılında Roger W. Sinnott tarafından NGC2000.0 ve 1993 yılında NGC/IC Projesi (NGC/IC Project) ile gerçekleştirildi. Wolfgang Steinicke tarafından 2009 yılında Gözden Geçirilmiş Yeni Genel Katalog ve Dizin Kataloğu (Revised New General Catalogue and Index Catalogue RNGC/IC) hazırlandı ve 2019'da 13.957 cisim eklenerek güncellendi.[1]

Orijinal katalog Değiştir

 
John Louis Emil Dreyer

Orijinal Yeni Genel Katalog, 1880'lerde John Louis Emil Dreyer tarafından William Herschel, oğlu John ve diğerlerinin gözlemlerini kullanarak derlendi. Dreyer, Herschel'in Bulutsular ve Yıldız Kümeleri Genel Kataloğu'na (GC)[2] yaklaşık 1.000 yeni gök cismini içeren bir ek yayımlamıştı. 1886 yılında Genel Katalog'a ikinci bir ek oluşturma fikrini ortaya atmış, fakat Kraliyet Astronomi Birliği Dreyer'den yeni bir versiyon derlemesini istemişti. Bu, Yeni Genel Katalog'un 1888 yılındaki Memoirs of the Royal Astronomical Society'de yayınlanmasıyla sonuçlanmıştır.[3][4]

NGC'yi bir araya getirmek zorlu bir görevdi çünkü Dreyer, çapları 2 ila 72 inç arasında değişen çeşitli teleskoplarla yapılan birçok çelişkili ve belirsiz raporla uğraşmak zorunda kalmıştı. Bazılarını kendisi kontrol etse de cisimlerin sayısı o kadar fazlaydı ki, derleme amacıyla başkaları tarafından yayınlanan verileri olduğu gibi kabul etmek zorunda kaldı. Katalog, çoğunlukla konum ve açıklamalarla ilgili bazı hatalar içeriyordu, fakat Dreyer kataloğunda referanslar vermişti. Bu da, daha sonraki gökbilimcilerin orijinal referansları incelemelerine ve orijinal NGC'de düzeltmeler yayınlamalarına olanak tanıdı.[5]

Dizin Kataloğu Değiştir

NGC'nin ilk büyük güncellemesi, John Louis Emil Dreyer tarafından iki bölüm halinde yayınlanan Bulutsular ve Yıldız Kümeleri Dizin Kataloğu'dur (kısaca IC). İlk bölümü olan IC I[6], 1895 yılında yayınlandı ve 1.520 gök cismini içerir. İkinci bölümü olan IC II[7] ise 1908 yılında yayınlandı ve 3.866 gök cismini içerir. Bu katalog NGC'ye bir ek olarak hizmet verir ve toplamda IC cisimleri olarak bilinen ilave 5.386 cisim içerir. IC, 1888 ile 1907 yılları arasında çoğu fotoğrafçılık sayesinde mümkün olan gökada, küme ve bulutsu keşiflerini özetler. IC'de yapılan düzeltmelerin bir listesi 1912 yılında yayınlandı.[8]

Gözden Geçirilmiş Yeni Genel Katalog Değiştir

 
Dört farklı gezegenimsi bulutsu. Sol üstten başlayarak saat yönünde: NGC 6543, NGC 7662, NGC 6826 ve NGC 7009.

Gözden Geçirilmiş Yeni Yıldız Olmayan Gök Cisimleri Kataloğu (kısaca RNGC, İngilizce: Revised New Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects), 1970'lerin başlarında Sulentic ve Tifft tarafından derlenmiş ve 1973 yılında NGC'nin bir güncellemesi olarak yayınlanmıştır.[9] Bu çalışma, NGC verilerinde daha önce yayınlanmış olan bazı düzeltmeleri (Dreyer tarafından yayınlanan düzeltmeler dahil) içermemekte ve yeni hatalar eklemektedir. Örneğin, Aslan takımyıldızında bulunan ve iyi bilinen bir yoğun gökada grubu olan Copeland Yedilisi RNGC'de yokmuş gibi görünmektedir.[5][10]

RNGC'de yaklaşık 800 cisim "var olmayan" olarak listelenmiştir. Bu tanımlama, mükerrer katalog girişi olan cisimlere, sonraki gözlemlerde tespit edilmeyenlere ve sonraki çalışmalarda tesadüfi gruplamalar olarak kabul edilip yıldız kümesi olarak kataloglanan birkaç cisme uygulanır. 1993 tarihli bir monograf, RNGC'de "var olmayan" olarak adlandırılan 229 yıldız kümesini incelemiştir. Bunların "yanlış tanımlanmış veya 18. ve 19. yüzyıllarda keşfedilmelerinden bu yana bulunamamış" olduğu ortaya çıkmıştır.[11] Araştırma, 229 gök cisminden biri olan NGC 1498'in gerçekte var olmadığını bulmuştur. Beş tanesi başka girişlerin kopyalarıydı, 99'u "bir şekilde mevcuttu" ve diğer 124'ünün çözümlenmesi için ek araştırmaya ihtiyaç vardı.[12]

Başka bir örnekte, Avcı takımyıldızında bulunan bir yansıma bulutsusu olan NGC 2163, Dreyer tarafından yapılan bir transkripsiyon hatası nedeniyle "var olmayan" olarak sınıflandırılmıştır. Dreyer, kendi hatasını Dizin Kataloglarında düzeltmiş olsa da, RNGC orijinal hatayı korumuş ve ek olarak yükselim işaretini ters çevirerek NGC 2163'ü "var olmayan" olarak sınıflandırmıştır.[13]

Gözden Geçirilmiş Yeni Genel Katalog ve Dizin Kataloğu Değiştir

Gözden Geçirilmiş Yeni Genel Katalog ve Dizin Kataloğu (kısaca: RNGC/IC, İngilizce: Revised New General Catalogue and Index Catalogue), Wolfgang Steinicke tarafından 2009 yılında hazırlanmış bir derlemedir.[10][14] NGC ve IC kataloglarının kapsamlı ve güvenilir bir değerlendirmesidir.[15][16]

NGC 2000.0 Değiştir

NGC 2000.0 (Bulutsular ve Yıldız Kümelerinin Tam Yeni Genel Kataloğu ve Dizin Kataloğu olarak da bilinir), Roger W. Sinnott tarafından 1988 yılında J2000.0 koordinatları kullanılarak yapılan NGC ve IC'nin bir derlemesidir.[17][18] Gökbilimciler tarafından yıllar boyunca yapılan birçok düzeltmeyi ve yazım hatalarını içerir.[5]

NGC/IC Projesi Değiştir

NGC/IC Projesi, profesyonel ve amatör gökbilimciler arasında 1993 yılında gerçekleştirilmiş bir işbirliğidir. 2017 yılında tamamlanan proje, tüm NGC ve IC cisimlerini tanımlamayı, hataları düzeltmeyi, görüntüleri ve temel astronomik verileri toplamayı amaçlıyordu. Başlıca ekip üyeleri Harold G. Corwin Jr., Steve Gottlieb, Malcolm Thomson, Robert E. Erdmann ve Jeffrey Corder idi.[19]

NGC cisimleri tarihsel çizimlerinin mevcut kayıtlarla karşılaştırılması
Cisim İsim, diğer belirtme Kaşif Tarihsel çizim Modern fotoğraf NGC'deki açıklama
NGC 5194 Girdap gökadası, M51 Charles Messier  
Lord Rosse
  "!!! Great spiral neb"
(!!!=a magnificent or otherwise significant object)
NGC 1952 Yengeç Bulutsusu, M1 John Bevis  
Lord Rosse
  "vF, vS"
(very faint, very small)
NGC 1976 Orion Bulutsusu, M42 N.-C. F. de Peiresc  
John Herschel
  "!!!!Theta'Orionis and the great neb"
NGC 6618 Omega Bulutsusu, M17 J.-P. de Chéseaux  
John Herschel
  "!!!,B, eL, eiF, 2 hooked"
(bright, extremely large, extremly irregular faint)
NGC 1365 James Dunlop  
John Herschel
  "!!vB, vL, mE, rN"
(very bright, very large, much extended, resolvable nucleus)
NGC 5128 Centaurus A James Dunlop  
John Herschel
  "!!, vB, vL, vmE 122°5 bifid"
(very bright, very large, very much extended)

Ayrıca bakınız Değiştir

Kaynakça Değiştir

  1. ^ "RNGC/IC 2019". 7 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Haziran 2023. 
  2. ^ Dreyer, J. L. E. (1878). "A Supplement to Sir John Herschel's "General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars"". Transactions of the Royal Irish Academy. 26: 391-426. Bibcode:1878RIATr..26..381D. JSTOR 30079091. 
  3. ^ Bradt, H. (2004). Astronomy Methods: A Physical Approach to Astronomical Observations. Cambridge University Press. s. 52. ISBN 978-0-521-53551-9. 
  4. ^ Dreyer, J. L. E. (1888). "A New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars, being the Catalogue of the late Sir John F.W. Herschel, Bart., revised, corrected, and enlarged" (PDF). Memoirs of the Royal Astronomical Society. 49: 1-237. Bibcode:1888MmRAS..49....1D. 
  5. ^ a b c Corwin, H.G. Jr. (12 Ekim 1999). "The NGC/IC Project: An Historical Perspective". The NGC/IC Project. 10 Mayıs 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2012. 
  6. ^ Dreyer, J. L. E. (1895). "Index Catalogue of Nebulae found in the years 1888 to 1894, with Notes and Corrections to the New General Catalogue". Memoirs of the Royal Astronomical Society. 51: 185-228. Bibcode:1895MmRAS..51..185D. 
  7. ^ Dreyer, J. L. E. (1910). "Second Index Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars; containing objects found in the years 1895 to 1907, with Notes and Corrections to the New General Catalogue and to the Index Catalogue for 1888–94" (PDF). Memoirs of the Royal Astronomical Society. 59: 105-198. Bibcode:1910MmRAS..59..105D. 
  8. ^ Dreyer, J. L. E. (1912). "Corrections to the New General Catalogue resulting from the revision of Sir William Herschel's Three Catalogues of Nebulae". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 73: 37-40. Bibcode:1912MNRAS..73...37D. doi:10.1093/mnras/73.1.37. 
  9. ^ Sulentic, J. W.; Tifft, W. G. (1973). The Revised New Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects. University of Arizona Press. Bibcode:1973rncn.book.....S. ISBN 978-0-8165-0421-3. 
  10. ^ a b Steinicke, W. (17 Ocak 2012). "Revised New General Catalogue and Index Catalogue". 24 Ocak 2001 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2012. 
  11. ^ "Monograph No. 1 - The "Non-Existent" Star Clusters of the RNGC". Webb Deep-Sky Society. 14 Aralık 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2017. 
  12. ^ Allison, Mark (4 Nisan 2006). Star Clusters and How to Observe Them. Springer Science & Business Media. ss. 62-63. ISBN 9781846281983. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2017. 
  13. ^ O'Meara, Stephen James (12 Nisan 2007). Deep Sky Companions: Hidden Treasures. Cambridge University Press. ss. 175-176. ISBN 9781139463737. Erişim tarihi: 30 Mayıs 2017. 
  14. ^ Steinicke, W. (2010). Observing and Cataloguing Nebulae and Star Clusters: From Herschel to Dreyer's New General Catalogue. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-19267-5. 
  15. ^ Duerbeck, H. W. (2009). "Book Review: Nebel und Sternhaufen - Geschichte ihrer Entdeckung Beobachtung und Katalogisierung (Steinicke)". Journal of Astronomical History and Heritage. 12 (3): 255. Bibcode:2009JAHH...12..255D. 
  16. ^ Duerbeck, H. W. (2011). "Observing and Cataloguing Nebulae and Star Clusters. From Herschel to Dreyer's New General Catalogue (Steinicke)". Journal of Astronomical History and Heritage. 14 (1): 78. Bibcode:2011JAHH...14Q..78D. 
  17. ^ "NGC2000 - NGC2000.0: Complete New General Catalog and Index Catalog". Goddard Space Flight Center. 20 Nisan 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2012. 
  18. ^ Sinnott, R. W. (1988). NGC 2000.0: The Complete New General Catalogue and Index Catalogues of Nebulae and Star Clusters. Sky Publishing. ISBN 978-0-933346-51-2. 
  19. ^ "The NGC/IC Project". 30 Eylül 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Haziran 2020. 

Dış bağlantılar Değiştir