Lugat-ı Naci (Osmanlıcaلغت ناجى), Muallim Naci tarafından başlanıp onun ölümünden sonra Müstecabizâde İsmet tarafından tamamlanan ve ilk baskısı 1891’de yapılan Osmanlıca sözlük.

Osmanlıca yazılarla dolu, eskimiş ve buruşmuş bir kapak, Üzerinde yazarın fotoğrafı var
Lugat-i Naci, İstanbul: Asır Matbaa ve Kütübhanesi, 1891
Osmanlıca yazılarla dolu, eskimiş ve buruşmuş bir kapak, Üzerinde yazarın fotoğrafı var
Küçük Lugat-i Naci

Türkçe’de kullanılan Arapça, Farsça kelimeleri ve Batı dilinden Türkçe’ye girmiş bazı kelimeleri içeren lugattan 18bin maddebaşı mevcuttur.[1] Lugatte, kelimelerin asıl dillerindeki anlamları değil Türkçede kazandıkları anlamlar gösterilir.

Eser, 1890 yılında “Çocuklar İçin Lugat Kitabı” adıyla fasiküller halinde yayımlanmaya başlamış ve “fetvâ” kelimesine kadar olan kısmı 1891 yılında toplam 832 sayfa olarak basılmıştı. Nisan 1893’te Muallim Naci’nin ölümü üzerine arkadaşı Müstecabizade İsmet, onun notlarına ve müsveddelerine dayanarak sözlüğün geri kalan kısmını tamamlayıp 1898 yılında 1426 sayfa olarak yayımladı.[2] 1899 ve 1900 tarihlerinde 960 sayfa olarak iki defa daha basıldı.[1][3] Başlangıçta harekelere göre düzenlenen eser, 1906'deki dördüncü baskısı sırasında harf sırasına göre yeniden düzenlendiği gibi bazı kelimelerin yazılış ve açıklamalarında Tâhir'ül Mevlevî tarafından değişiklikler yapıldı; bazı örnek mısra ve cümleler değiştirildi ve 819 sayfa olarak basıldı.[4] 1978’de ofset usulüyle yeniden basıldı.

Kaynakça değiştir

  1. ^ a b "Abdullah Uçman, Lugat-ı Naci, İslam Ansiklopedisi" (PDF). 5 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 5 Ocak 2015. 
  2. ^ Muallim Nâci, Müstecâbîzâde İsmet (1898). "Çocuklar İçin Lugat Kitabı". İstanbul, Asır Matbaası ve Kütübhanesi: Türk Tarih Kurumu. 11 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Mart 2024. 
  3. ^ Muallim Nâci, Müstecâbîzâde İsmet (1900). "Lügat-ı Nâci". İstanbul, Asır Matbaa Kütübhane ve Mücellithanesi: Türk Tarih Kurumu. 11 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Mart 2024. 
  4. ^ Muallim Nâci, Tahirü’l-Mevlevî (1906). "Lugat-ı Nâci". İstanbul, Asır Matbaası: Türk Tarih Kurumu. 11 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Mart 2024.