Ana menüyü aç

James Robertson (1813-18 Nisan 1888)[1], İngiliz fotoğrafçı ve gravürcü. Türkiye'de özellikle İstanbul'da çektiği fotoğraflar ve Osmanlı İmparatorluğu'ndaki çalışmaları ile bilinir. Aynı zamanda ilk savaş fotoğrafçılarından biridir.

James Robertson
Doğum 1813
Middlesex, Birleşik Krallık
Ölüm 18 Nisan 1888 (75 yaşında)
Yokohama, Japonya
Meslek Fotoğrafçı · gravürcü · savaş fotoğrafçısı
Etkin yıllar 1835-1881
Evlilik Natilda Robertson
Çocuk(lar) 3
Ödüller İftihar Nişanı (1851)

YaşamıDüzenle

Robertson İngiltere Middlesex'te 1813 yılında doğdu. Profesyonel mesleki yaşamına Londra Kraliyet Darphanesi'deki model ve gravür çalışmaları ile başladı.1840 yılına kadar bu tarzdaki çalışmaları ile geçimini tamamladı. Dört farklı madalya çalışması aralıklarla Kraliyet Akademisi'de sergilendi. 1840 yılının nisan ayında Osmanlı sultanı Abdülmecid Osmanlı Darphanesi'nin yenilenmesi talimatını vererek gerekli olan altyapı, uzman kadro ve benzer gereksinimlerin Londra Kraliyet Darphanesi'nden getirilmesini istedi. Robertson da bu gereksinim doğrultusunda imparatorluğun başkenti İstanbul'a geldi. 1841'de başhakkak olarak yabancılar için ödenen yüksek bir  miktar ile göreve başladı. Aylıği 44 Osmanlı altını lirası idi. Sonraki iki yıl içerisinde desen ve kalıplar hazırlayarak Osmanlı altın ve gümüşüne modern bir görünüm verdi. Darphane-i Amire kayıtlarına göre 1877'ye kadar kendisinin hazırladığı 26 farklı madalyanın desen ve kalıbı vardır. Bu çalışmaları padişah Abdülmecid'in de dikkatini çekti ve kendisi İftihar Nişanı layık görüldü (1851).[2][3]

 
Robertson'un II. Mehmed türbesinin çaprazından çektiği Fatih Camii fotoğrafı.

Robertson 1853 yılına gelindiğinde ilk kez kendi mesleği dışında fotoğrafçılıkla ilgilenmeye başladı. Çektiği fotoğraflar albüm olarak Londra'da oldukça ilgi gördü. Bir yıl sonra Beyoğlu, İstiklal Caddesi Postacılar sokağı 293 nolu binada fotoğraf stüdyosu açtı (günümüzde Arter binasının olduğu bölge). İstanbul'un ilk 360 derecelik panoramik özellikteki fotoğraflarını Beyazıt Seraskerlik Binası'ndan çekti. Azapkapı'da bulunan Saliha Sultan Çeşmesi de fotoğrafladığı yapılardan biriydi.[4] Kırım Savaşı'nda çektiği cephe fotoğrafları sayesinde ilk savaş fotoğrafçılarından biri olmasını sağladı.[2][3]

1854-1857 arası dönemde Atina, Malta, Kudüs ve Kahire'ye gidip fotoğraflar çekti. Bu çalışmaları ile Londra, Manchester, Edinburgh ve Paris gibi büyük şehirlerde düzenlenen sergilere katıldı. Sonrasında uluslararası tanınırlık seviyesine ulaştı. 1867 yılında ise İstanbul'daki stüdyosunu kapattı ve fotoğrafçılığı bütünüyle bıraktı. 29 Ekim 1881'e kadar dört padişah değişikliğine şahit oldu ve kırk yıl görev yaptı. Sonrasında eşi Matilda ve üç kızı ile Japonya Yokohama'ya göç etti. 1888 yılında ise 75 yaşında hayatını kaybetti.[2][3]

EtkisiDüzenle

Koç Üniversitesi Anadolu Medeniyetleri Araştırma Merkezi (AnaMed) 2013 yılında  Robertson'un 200. doğum yılı anısına Bahattin Öztunçay'ın kuratörlüğünde Ömer Koç'un koleksiyonunda bulunan Robertson'a ait eserler, orijinal fotoğraflar ve sulu boya çalışmalarını düzenlenen bir galeride sergiledi.[5]

KaynakçaDüzenle

  1. ^ Lacoste, Anne; Beato, Felice. "Felice Beato: A Photographer on the Eastern Road" (İngilizce). Google Kitaplar. s. 186. 21 Mayıs 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mayıs 2017. 
  2. ^ a b c "İstanbul Fotoğrafçısı James Robertson". howtoistanbul.com. 21 Mayıs 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mayıs 2017. 
  3. ^ a b c "Bir İstanbul Masalı". Hürriyet. 24 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mayıs 2017. 
  4. ^ "Azapkapı Saliha Sultan Çeşmesi" (PDF). Yıldız Teknik Üniversitesi: Vakıflar Genel Müdürlüğü. 25 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. 
  5. ^ "Robertson, Osmanlı Başkentinde Fotoğrafçı ve Hakkak Ömer M. Koç Koleksiyonu". Koç Üniversitesi. 27 Kasım 2013. 21 Mayıs 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mayıs 2017.